Blogi // Michał Piekarski

 


 

Fakty i doktryny

Michał Piekarski  /  15-08-2013  /  2
Ćwiczenia polskich i amerykańskich sił specjalnych na Morzu Bałtyckim Fot. US Navy

Święto Wojska Polskiego jest dniem szczególnej refleksji dotyczącej relacji wojska ze społeczeństwem, w tym także polityki obronnej. Bieżący rok, w którym spory dotyczące bezpieczeństwa i obronności są zdominowane głównie przez zagadnienia budżetowe, nie jest wyjątkiem.

W ostatnich dwudziestu latach, kierunek polskiej polityki bezpieczeństwa, przynajmniej w wymiarze międzynarodowym, był jasno określony. Była nim bowiem integracja z zachodnimi strukturami, przede wszystkim wejście do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Politycy upatrywali w tym fundamentu gwarancji stabilności naszej sytuacji międzynarodowej, a przede wszystkim stworzenia elementarnego mechanizmu zabezpieczenia polskiej suwerenności przed ewentualnym zagrożeniem z zewnątrz, czyli przede wszystkim, o ile nie wyłącznie, ze Wschodu. Było to zbieżne z interesem państw zachodnich, dla których był i jest pożądany wzrost politycznej i gospodarczej stabilności w Europie. Stąd też późniejszy proces rozszerzenia na wschód Unii Europejskiej.

Polskie postawy wobec bezpieczeństwa i definiowane w oparciu o nie interesy zostały jednak drastycznie skonfrontowane z rzeczywistością międzynarodową tuż po wstąpieniu do Sojuszu a wręcz już podczas procesu akcesji.

NATO już wcześniej przekształcało się z obronnego sojuszu wojskowego, w aktywnie działającą poza swoim tradycyjnym obszarem odpowiedzialności organizację polityczną i wojskową. Stąd też zaangażowanie w misje stabilizacyjne na Bałkanach a po roku 2001 w walkę z terrorystami i operację afgańską. Charakterystyczne jest to, że artykuł V Traktatu Waszyngtońskiego, tak ważny dla spójności Sojuszu został wykorzystany jak dotąd tylko raz – po zamachach w dniu 11 września 2001 roku w Stanach Zjednoczonych.

Zmieniająca się sytuacja międzynarodowa, słabnąca rola państw narodowych, procesy globalizacyjne, narastające zagrożenia asymetryczne oznaczały, że przemianom musiało ulec zarówno NATO, jak i polityka zagraniczna a co za tym siły zbrojne państw członkowskich. Takie zmiany były i są widoczne także w Polsce.

Nie są to zmiany łatwe. Reformy, oznaczające osłabienie lub wręcz likwidację określonych komponentów systemu bezpieczeństwa, a wzmocnienie innych, mogą budzić kontrowersje, a wręcz opór. W Polsce zdolności związane z prowadzeniem lądowych operacji konwencjonalnych, w obronie własnego terytorium, zostały poważnie ograniczone, rozbudowano natomiast wojska specjalne i inne komponenty zdolne do operacji ekspedycyjnych zostały rozbudowane. I trzeba pamiętać że tak postępują niemal wszystkie państwa NATO i Unii Europejskiej od lat dziewięćdziesiątych. Trudno wskazać symptomy odwrócenia tych procesów.

Dzisiejsze przemówienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Bronisława Komorowskiego, w którym padły mocne słowa o „odejściu od polityki ekspedycyjnej” i gdzie w odniesieniu do NATO akcent został położony na obronę terytoriów państw członkowskich, jest przemówieniem symptomatycznym.

Trudno uznać to wystąpienie za zaskakujące, takie głosy można usłyszeć od pewnego czasu często, z ust różnych osób zajmujących się problemami obronności. Nie można nie zauważyć, że zbliżający się milowymi krokami koniec misji sił ISAF w Afganistanie jest wręcz utożsamiany z końcem jakiegoś okresu operacji ekspedycyjnych, i kolejne lata przyniosą inwestycje w potencjał służący obronie własnego terytorium.

Także opublikowana w maju bieżącego roku przez Biuro Bezpieczeństwa Narodowego „Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej” jest dokumentem w warstwie wojskowej, skoncentrowanym na zagrożeniach konwencjonalnych i zagadnieniach obrony własnego terytorium.

Istnieje prosty instrument pozwalający na weryfikację każdej polityki i doktryny obronnej. Jest to konfrontacja założeń z faktami obserwowanymi w środowisku międzynarodowym. Widać w nim słabnące państwa, niektóre upadające. Widać morskie szlaki handlowe będące liniami życia globalnej gospodarki, gdzie kryteria narodowe przestają mieć znaczenie. Widać rosnące w siłę struktury pozapaństwowe, przejmujące tradycyjne, nawet najbardziej podstawowe, jak zapewnienie fizycznego bezpieczeństwa i monopolu na przemoc funkcje państwa.

Widać procesy – od zmian klimatycznych, poprzez wielkie fale migracyjne, rewolucje społeczne, po terroryzm i przestępczość zorganizowana, które ignorują istnienie granic państwowych. Procesy te są tak złożone i tak dalekosiężne w skutkach że radzenie sobie z nimi przekracza możliwości poszczególnych państw.

Widać zjawiska które zacierają, wręcz do poziomu nie pozwalającego na odróżnienie, stanu pokoju i wojny, gdzie pojęcia suwerenności czy przynależności państwowej są tak zaburzone, że wręcz nieprzydatne jako kategorie opisujące rzeczywistość.

Jak ocenić działalność terrorystów, działających w konspiracji na terytorium jednego państwa, by dokonać zamachu na terytorium innego państwa, wymierzonego faktycznie w jeszcze inne państwo, gdzie być może jako sponsor występuje czwarte państwo, a sprawcy są obywatelami jeszcze innych (piątego i szóstego) państw? Wydaje się to zaplątane. Ale tak można opisać atak w Burgas w roku 2012, zakładając że podejrzenia dotyczące „polskiego śladu” potwierdzą się. Jest to bowiem typowy dla dzisiejszych czasów przypadek, vide zamachy z 11 września 2001.

Gdzie można wskazać kryteria terytorium gdy mowa o wspomnianych już morskich szlakach komunikacyjnych. Czym jest kryterium narodowe, gdy statki pod tanią banderą przewożą towary eksportowane i importowane z Azji do Europy. Gdzie portem przeznaczenia danego statku może być choćby Rotterdam, ale kontenery są tam przeładowywane na inne statki, albo kolej i trafiają do Polski i z Polski są eksportowane?

W chwili pisania tych słów, w Egipcie trwają krwawe zamieszki. W tamtejszych kurortach przebywają natomiast tysiące europejskich, także polskich turystów. Czy zawężenie bezpieczeństwa do pojęcia terytorium jest w tej sytuacji właściwe? I tak można wymieniać kolejne zagrożenia, z będącym ostatnio szczególnie popularnym w niektórych kręgach tematem, bezpieczeństwem w cyberprzestrzeni.

Wobec tych zjawisk, procesów i zagrożeń, trudno uznać taką zmianę akcentów jaka miała miejsce w Polsce, za przypadek odosobniony lub jakąś aberrację. Jak już wspomniano, jest to zmiana obserwowana w całym NATO, wraz z głębokim przeformułowaniem strategii tego sojuszu na czele. Pojawia się wręcz pytanie, dlaczego na przykład Szwedzi, Duńczycy i Finowie wysłali swoje okręty do Zatoki Adeńskiej. Dlaczego w Afganistanie obecni są między innymi żołnierze z Czech, Rumunii, Węgier i Litwy. Odpowiedź brzmi identycznie, jak wyjaśnienie obecności polskich okrętów na Morzu Śródziemnym czy żołnierzy i policjantów w Kosowie, a wcześniej choćby żołnierzy jednostki GROM na Haiti, we Wschodniej Sławonii i Zatoce Perskiej, o Iraku nie mówiąc.

Takie są bowiem potrzeby w zakresie użycia sił zbrojnych, wynikające z istniejących zagrożeń i procesów. W świecie pełnym powiązań międzypaństwowych, więzi sojusznicze i kooperacja także w sferze bezpieczeństwa jest bowiem zagadnieniem fundamentalnym, choć nie jest to sytuacja tak jednoznacznie czytelna jak obrona Polski w sierpniu 1920 roku.

To właśnie te zjawiska i procesy warunkują wybór narzędzi polityki bezpieczeństwa państwa, także tych zbrojnych. I po raz kolejny należy wskazać, że we współczesnym świecie i w obliczu obserwowanych przyszłych potencjalnych zagrożeń, kluczowa rola przypadnie siłom i komponentom zdolnym do elastycznych i często niekonwencjonalnych działań, w tym wojsk specjalnych. Wymaga to jednak traktowania jako nadrzędne obserwowanych zjawisk i faktów, nie zaś doktryn lub wizji polityki.

Komentarze

2
Marcin / 25-08-2013, 13:03
Stan pośredni pomiędzy wojną, a pokojem już został zdefiniowany, jako kryzys. Twierdzenie, jakoby określenie "suwerenność" traciło swoje znaczenie jest zaś co najmniej niestosowne. Oczywiście siły zbrojne muszą reagować na kryzysy światowe w interesie państw stabilnych. Natomiast struktura sił zbrojnych powinna wobec tego skłądać się z trzech głównych komponentów: obrony terytorialnej-wojsk operacyjnych-sił ekspedycyjnych powstałych na bazie lekkich komponentów wojsk operacyjnych (lotnictwa, sił specjalnych, lekkiej piechoty aeromobilnej, morskiej, górskiej, zmotoryzowanej na KTO). Lecz dla nas Polaków, ekspedycyjne zaangażowanie powinno być drugorzędne: nie jesteśmy mocarstwem, mamy słabą gospodarkę i masę wewnętrznych problemów do rozwiazania na wiele dziesiecioleci.
Andy / 27-09-2013, 20:33
Właściwie po co owijać w bawełnę - nazwać wojnę wojną, a nie kryzysem. Nie lubię takiej obłudy
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

KURS INSTRUKTOR SPORTU STRZELECKIEGO PZSS »
kurs strzelectwa

100% byczej skóry »

Czy wiesz, jaka jest ulubiona latarka straży granicznej oraz myśliwych?



 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Poznaj 1 sposób na ochronę Twojego smartphona »

Dla kogo latarka taktyczna z UV »


latarka taktyczna

 


Wyprawa po trudnym terenie?  Dobierz sprzęt »
biwak

 


Na czym polega przewaga butów taktycznych »

Jesteś aktywnym strzelcem? Gdzie zaspokoisz swoje potrzeby »


ubranie taktyczne

 


Kto chroni statki handlowe »

 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Jakie funkcje powinny mieć latarki czołowe »
latarki czołowe

 


Jakich butów nie porzucisz w akcji »

5 kluczowych zalet butów taktycznych »


 


 


Jak poprawić celność broni »  Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »
broń konserwacja zegarki taktyczne

 


Dobierz buty do swojego hobby »
buty taktyczne

 



Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego » Prosty sposób na wzmocnienie celności »
zasilanie latrki na karabin

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Schludnie, wygodnie, taktycznie na każdą akcję »
latarka czołowa ubrania taktyczne

 

 


05/07/2020

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

Straż Graniczna rozbiła zorganizowaną grupę przestępczą

Funkcjonariusze z Nadwiślańskiego Oddziału SG rozbili zorganizowaną grupę przestępczą, trudniącą się przemytem, produkcją i dystrybucją nielegalnych wyrobów tytoniowych. Zlikwidowano nielegalną...

17. promocji na 17. urodziny Kolby

Już od siedemnastu lat jesteśmy z Wami, wspierając Was wszystkich w realizowaniu hobby związanego z outdoorem, strzelectwem oraz myślistwem. Bez względu na to, czy jesteś strzelcem, turystą,...

Aktualny numer

3/2021
SPECIAL OPS 3/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - 15 lat CBA
  • - Filipińscy Strzelcy śmierci
Autor bloga
Michał Piekarski
Inne artykuły tego autora

Przeczytaj także

Special-OPS TV


WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl