Special-Ops.pl

Polska kultura strategiczna: historyczny balast, część druga

Michał Piekarski | 2012-05-20
Fot. FBI

Fot. FBI

Może wydawać się zadziwiające, jak po dwóch dekadach przemian ustrojowych, dyskusje o bezpieczeństwie Polski odwołują się pojęć, wartości czy rozwiązań sprzed wielu lat.

Zobacz także

Michał Piekarski Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach” Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza...

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza granicami państwa, co jakiś czas niestety powracają kwestie dotyczące historii i tradycji.

Michał Piekarski Anatomia Zamachu

Anatomia Zamachu Anatomia Zamachu

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Michał Piekarski Scenariusz Chaosu

Scenariusz Chaosu Scenariusz Chaosu

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez...

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez wydawnictwo WarBook.

Nie ma nic złego w odwoływaniu się do historii i tradycji. Tworzone w ten sposób poczucie tożsamości, jest bardzo istotne dla morale i esprit de corps – jak widać na przykładzie choćby armii brytyjskiej. Jednak nadmierny tradycjonalizm staje się balastem, zwłaszcza gdy wynika on bynajmniej nie z zamiłowania do historii.

Opisane w poprzednim wpisie przepisy dotyczące jednego problemu – użycia wojska do pomocy policji w czasie pokoju są tylko częścią szerszej całości, tak jak są nimi choćby zagadnienia związane z operacjami zagranicznymi.

Rozpoczynając transformację, Polska w roku 1989 była państwem pod względem bezpieczeństwa dziedziczącym specyficzne rozwiązania. Armię przez cztery dekady szykowano do ofensywnego skoku przez Bałtyk i Kanał Kiloński. W tym celu gromadzono sprzęt, szkolono kadry. Dotyczyło to także jednostek specjalnych. Policję (Milicję Obywatelską) i służby specjalne utrzymywano w PRL przede wszystkim jako tarczę i miecz partii rządzącej. Zmiany doktryny wojennej Układu Warszawskiego, miały na polskie doktryny minimalne przełożenie, wobec upadku bloku wschodniego, z którego część państw – w tym Polska – zdecydowały otworzyć się na Zachód. Można było spodziewać się, że tak jak inne dziedziny życia, zwłaszcza gospodarka, także armia i policja będą ulegały szybkiej modernizacji. Tak się jednak nie stało. Pomijając stopniowo obniżane stany osobowe, rozwiązywane jednostki i zmiany w zakresie relacji wewnętrznych, Wojsko Polskie w dniu wstąpienia do NATO niewiele odbiegało od stanu, jaki prezentowało w ostatnim dniu istnienia Układu Warszawskiego. Mimo, że decydenci deklarowali głośne poparcie dla modernizacji wojska, w tym rozbudowy wojsk specjalnych (co było także przedmiotem zapisów w doktrynie bezpieczeństwa narodowego), postęp był niezwykle ograniczony. Głównym zagrożeniem, jakie dostrzegali twórcy doktryn i większość strategów, wciąż było zagrożenie militarne i międzypaństwowe, im poświęcano najwięcej uwagi, inne zagrożenia zaś traktowano marginalnie albo wręcz hasłowo.

Takie postrzeganie problemu było – i często wciąż jest – po prostu wygodne. Siły zbrojne, jak każda inna instytucja, wytwarzają swoje elity, określające ich interesy. Pozostawanie w paradygmacie konwencjonalnej wojny, dawało podstawę do utrzymywania silnej liczebnie armii lądowej, z dywizjami, brygadami i pułkami, które nawet jeśli dysponowały sprzętem nadającym się do muzeum, a środki na szkolenie były ograniczone, to miały liczne etaty dla kadry oficerskiej. Działo się to wówczas, gdy liczne siły lądowe (a zwłaszcza pancerno – zmechanizowane) przestały wręcz odgrywać istotną rolę na polu walki, ustępując miejsca innym rodzajom wojsk, a zagrożenia, takie jak przestępczość zorganizowana, migracje, terroryzm, stawały się coraz bardziej widoczne, wymagając budowy nowych, adekwatnych struktur i narzędzi. Symptomatyczne jest to, że takie narzędzie udało się z sukcesem stworzyć poza Ministerstwem Obrony Narodowej, w postaci jednostki GROM, z którą po przeniesieniu do MON, ministerstwo i Sztab Generalny najwyraźniej nie wiedziały co zrobić, na szczęście niedługo później nastał czas Afganistanu i Iraku.

Misje ujawniły przede wszystkim, niestety głębokie systemowe nieprzygotowanie wojska i państwa jako systemu do tego wyzwania. Wysyłanie do Iraku i Afganistanu sporych kontyngentów, wręcz ekspedycyjnych związków taktycznych, niewątpliwie dawało szansę doświadczenia bojowego przez wielu żołnierzy z wojsk zmechanizowanych, pancernych czy aeromobilnych, ale oznaczało także szereg etatów zabezpieczenia i dowodzenia. Czy zawsze wysłanie aż tak licznego, ogólnowojskowego kontyngentu było i jest opłacalne, jest kwestią dyskusyjną, ale jak dotąd, od czasu gdy Polska zaczęła angażować się w operacje zagraniczne (inne niż misje pokojowe ONZ), dominują kontyngenty lądowe, złożone z piechoty, co rodzi podejrzenie, że wybierano najprostsze rozwiązania.

Także w wymiarze najbardziej tradycyjnej roli armii jaką jest obrona własnego terytorium, zmiany były ograniczone, poza kilkoma programami modernizacji niektórych komponentów, jak zakup wielozadaniowych samolotów bojowych, czy PPK Spike. Reformy były i są wycinkowe, czasem wręcz są formą reanimacji znajdującego się w krytycznym położeniu rodzaju wojsk czy jednostek, a często trwają wiele lat. Podchody do modernizacji lotnictwa bojowego trwały dobrą dekadę, potrzebę istnienia struktury odpowiedzialnej za przygotowanie i kierowanie działaniami jednostek specjalnych sygnalizowano dobrą dekadę przed powstaniem Dowództwa Wojsk Specjalnych. Problem jest szerszy niż tylko MON. W innych resortach, na problemy reagowano z reguły reaktywnie, czasem wręcz po tragicznych zdarzeniach, jak zdarzało się w Policji.

Nie jest to problem dotyczący tylko wyposażenia i uzbrojenia, choć jest to najbardziej widoczny element. Problemem jest sama zmiana. Każda modernizacja oznacza zmiany, oznacza że pojawić się mogą nowe jednostki, nowi specjaliści i grupy, których pozycja rośnie w stosunku do dotychczasowych struktur, a czasem ich kosztem. Konflikty pomiędzy jednostkami specjalnymi a regularną armią, jakie zdarzały się w Polsce, ale nie tylko, bo były już udziałem pierwszych brytyjskich jednostek komandosów, są przykładem właśnie takiej rywalizacji. Na scenie pojawia się nowy aktor, może być w zainteresowaniu polityków (czasem wysokiego szczebla), przejmuje ludzi (i to dobrze wyszkolonych) i zasoby materialne.

Jeśli można jakoś opisać polską kulturę strategiczną, to właśnie przez niechęć do zmian, gdyż zmiany i reformy są zagrożeniem, wprowadzają ferment. Ta niechęć przewija się w każdym wymiarze bezpieczeństwa, od relacji interpersonalnych, po decyzje szczebla strategicznego. Co gorsza, również akceptowalne jest bezpośrednie kopiowanie obcych wzorców, jako również najprostsze.

Niezależnie od tego, jakie rodzaje zagrożeń można uznać za najpoważniejsze dla bezpieczeństwa państwa, i jakie narzędzia ich zwalczania uznać za najbardziej adekwatne, niezdolność do myślenia krytycznego i zadawania pytań jest zagrożeniem większym niż każde obecne w teraźniejszym lub przyszłym środowisku bezpieczeństwa państwa. Fundamentem każdej reformy i każdego przełomu był krytycyzm i odważne wypowiadanie własnych sądów, niezależnie od tego czy mowa o taktyce, strategii, walce wręcz czy dowolnym innym aspekcie bezpieczeństwa. Jedynie myślenie (i dyskusja) krytyczne i logiczne, może być podstawą do budowy bezpieczeństwa państwa w każdym wymiarze tego słowa.

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

Megmar Logistics & Consulting Sp. z o.o. Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy...

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy do kwestii o kluczowym znaczeniu. Nowoczesne systemy łączności umożliwiają komunikowanie się w czasie działań operacyjnych i taktycznych, a także zabezpieczają przed hałasem o dużym natężeniu dźwięku i związanymi z tym urazami słuchu.

DURABO® Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje...

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje się wiele produktów przeznaczonych dla tej grupy odbiorców, jednak są one albo niskiej jakości spowodowanej dalekowschodnią produkcją i zastosowanymi materiałami, albo w bardzo wysokiej cenie, wynikającej z kosztów importu, np. z USA. W konsekwencji tego firma uznała, że brakuje na rynku oferty odzieży...

OPC Sp. z.o.o. Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Vademecum okularów przeciwsłonecznych Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok...

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok zaczyna się intensywniej męczyć, doskwiera nam obniżony komfort widzenia, a kolory przybierają przekłamane barwy.

poza-domem.pl Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Jakie są rodzaje łuków strzeleckich? Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz...

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz z momentem pojawienia się broni palnej. Jednak nie zniknęły całkowicie. Zmienił się charakter ich użycia. W dzisiejszych czasach wykorzystywane są w sportach strzeleckich, na olimpiadach, a także hobbystycznie. Jeśli interesuje Cię łucznictwo, to sprawdź jaki łuk na początek będzie najlepszym wyborem.

Ewelina Grzesik TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki....

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki. Dlatego przetestowaliśmy i sprawdziliśmy, czy warto zainwestować w latarkę TUNDRA THL0111 firmy MACTRONIC.

RAW Sp. z o.o. RAW Mobile BMS

RAW Mobile BMS RAW Mobile BMS

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania...

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania wiadomości tekstowych, nagrań głosowych, zdjęć, wideo, a nawet dokumentów i lokalizacji. Pandemia COVID-19 tylko przyspieszyła cyfrową ewolucję społeczeństw, pojawiło się wiele przydatnych narzędzi, które umożliwiają użytkownikom realizację pożądanych funkcjonalności i jednocześnie prezentują...

Combat.pl Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów,...

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów, które zapewne chcesz posiadać – tak jak my. Zdobyć je można w licznych sklepach „wojskowych” zorientowanych na takich właśnie zapaleńców. Być może nie wiesz jeszcze, że do grona tych sklepów dołączył stosunkowo niedawno kolejny gracz – combat.pl.

SPY SHOP Paweł Wujcikowski Termowizja strzelecka na każdą kieszeń – AGM Rattler

Termowizja strzelecka na każdą kieszeń – AGM Rattler Termowizja strzelecka na każdą kieszeń – AGM Rattler

Co jest najważniejsze w strzelectwie? Oczywiście dobra widoczność niezależnie od warunków terenowych i atmosferycznych. Kiedy zapadnie zmierzch i chmury zakryją niebo, profesjonalny termowizor pozwoli...

Co jest najważniejsze w strzelectwie? Oczywiście dobra widoczność niezależnie od warunków terenowych i atmosferycznych. Kiedy zapadnie zmierzch i chmury zakryją niebo, profesjonalny termowizor pozwoli łatwo zlokalizować cel nawet przy zupełnym braku światła zewnętrznego. W tym artykule skupimy się na urządzeniach z rodziny AGM Rattler, które oferują doskonały stosunek ceny do oferowanych możliwości.

SPY SHOP Paweł Wujcikowski Bramka z czujnikiem podczerwieni SE-1008 - efektywna kontrola zdrowia

Bramka z czujnikiem podczerwieni SE-1008 - efektywna kontrola zdrowia Bramka z czujnikiem podczerwieni SE-1008 - efektywna kontrola zdrowia

W czasie pandemii koronawirusa Sars-CoV-2 jednym z głównych priorytetów jest ograniczenie liczby nowych zarażeń w przestrzeni publicznej. To niełatwe zadanie, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę wysoki...

W czasie pandemii koronawirusa Sars-CoV-2 jednym z głównych priorytetów jest ograniczenie liczby nowych zarażeń w przestrzeni publicznej. To niełatwe zadanie, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę wysoki stopień zaraźliwości patogenu. W tym trudnym dla wszystkich czasie z pomocą przychodzą bramki z czujnikiem podczerwieni takie jak certyfikowany model SE-1008 dostępny w sklepie Spy Shop. Z ich pomocą kontrola zdrowia staje się nie tylko skuteczna, ale i szybka.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops