Special-Ops.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Polska kultura strategiczna: historyczny balast, część druga

Michał Piekarski | 2012-05-20
Fot. FBI

Fot. FBI

Może wydawać się zadziwiające, jak po dwóch dekadach przemian ustrojowych, dyskusje o bezpieczeństwie Polski odwołują się pojęć, wartości czy rozwiązań sprzed wielu lat.

Zobacz także

Michał Piekarski Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach” Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza...

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza granicami państwa, co jakiś czas niestety powracają kwestie dotyczące historii i tradycji.

Michał Piekarski Anatomia Zamachu

Anatomia Zamachu Anatomia Zamachu

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Michał Piekarski Scenariusz Chaosu

Scenariusz Chaosu Scenariusz Chaosu

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez...

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez wydawnictwo WarBook.

Nie ma nic złego w odwoływaniu się do historii i tradycji. Tworzone w ten sposób poczucie tożsamości, jest bardzo istotne dla morale i esprit de corps – jak widać na przykładzie choćby armii brytyjskiej. Jednak nadmierny tradycjonalizm staje się balastem, zwłaszcza gdy wynika on bynajmniej nie z zamiłowania do historii.

Opisane w poprzednim wpisie przepisy dotyczące jednego problemu – użycia wojska do pomocy policji w czasie pokoju są tylko częścią szerszej całości, tak jak są nimi choćby zagadnienia związane z operacjami zagranicznymi.

Rozpoczynając transformację, Polska w roku 1989 była państwem pod względem bezpieczeństwa dziedziczącym specyficzne rozwiązania. Armię przez cztery dekady szykowano do ofensywnego skoku przez Bałtyk i Kanał Kiloński. W tym celu gromadzono sprzęt, szkolono kadry. Dotyczyło to także jednostek specjalnych. Policję (Milicję Obywatelską) i służby specjalne utrzymywano w PRL przede wszystkim jako tarczę i miecz partii rządzącej. Zmiany doktryny wojennej Układu Warszawskiego, miały na polskie doktryny minimalne przełożenie, wobec upadku bloku wschodniego, z którego część państw – w tym Polska – zdecydowały otworzyć się na Zachód. Można było spodziewać się, że tak jak inne dziedziny życia, zwłaszcza gospodarka, także armia i policja będą ulegały szybkiej modernizacji. Tak się jednak nie stało. Pomijając stopniowo obniżane stany osobowe, rozwiązywane jednostki i zmiany w zakresie relacji wewnętrznych, Wojsko Polskie w dniu wstąpienia do NATO niewiele odbiegało od stanu, jaki prezentowało w ostatnim dniu istnienia Układu Warszawskiego. Mimo, że decydenci deklarowali głośne poparcie dla modernizacji wojska, w tym rozbudowy wojsk specjalnych (co było także przedmiotem zapisów w doktrynie bezpieczeństwa narodowego), postęp był niezwykle ograniczony. Głównym zagrożeniem, jakie dostrzegali twórcy doktryn i większość strategów, wciąż było zagrożenie militarne i międzypaństwowe, im poświęcano najwięcej uwagi, inne zagrożenia zaś traktowano marginalnie albo wręcz hasłowo.

Takie postrzeganie problemu było – i często wciąż jest – po prostu wygodne. Siły zbrojne, jak każda inna instytucja, wytwarzają swoje elity, określające ich interesy. Pozostawanie w paradygmacie konwencjonalnej wojny, dawało podstawę do utrzymywania silnej liczebnie armii lądowej, z dywizjami, brygadami i pułkami, które nawet jeśli dysponowały sprzętem nadającym się do muzeum, a środki na szkolenie były ograniczone, to miały liczne etaty dla kadry oficerskiej. Działo się to wówczas, gdy liczne siły lądowe (a zwłaszcza pancerno – zmechanizowane) przestały wręcz odgrywać istotną rolę na polu walki, ustępując miejsca innym rodzajom wojsk, a zagrożenia, takie jak przestępczość zorganizowana, migracje, terroryzm, stawały się coraz bardziej widoczne, wymagając budowy nowych, adekwatnych struktur i narzędzi. Symptomatyczne jest to, że takie narzędzie udało się z sukcesem stworzyć poza Ministerstwem Obrony Narodowej, w postaci jednostki GROM, z którą po przeniesieniu do MON, ministerstwo i Sztab Generalny najwyraźniej nie wiedziały co zrobić, na szczęście niedługo później nastał czas Afganistanu i Iraku.

Misje ujawniły przede wszystkim, niestety głębokie systemowe nieprzygotowanie wojska i państwa jako systemu do tego wyzwania. Wysyłanie do Iraku i Afganistanu sporych kontyngentów, wręcz ekspedycyjnych związków taktycznych, niewątpliwie dawało szansę doświadczenia bojowego przez wielu żołnierzy z wojsk zmechanizowanych, pancernych czy aeromobilnych, ale oznaczało także szereg etatów zabezpieczenia i dowodzenia. Czy zawsze wysłanie aż tak licznego, ogólnowojskowego kontyngentu było i jest opłacalne, jest kwestią dyskusyjną, ale jak dotąd, od czasu gdy Polska zaczęła angażować się w operacje zagraniczne (inne niż misje pokojowe ONZ), dominują kontyngenty lądowe, złożone z piechoty, co rodzi podejrzenie, że wybierano najprostsze rozwiązania.

Także w wymiarze najbardziej tradycyjnej roli armii jaką jest obrona własnego terytorium, zmiany były ograniczone, poza kilkoma programami modernizacji niektórych komponentów, jak zakup wielozadaniowych samolotów bojowych, czy PPK Spike. Reformy były i są wycinkowe, czasem wręcz są formą reanimacji znajdującego się w krytycznym położeniu rodzaju wojsk czy jednostek, a często trwają wiele lat. Podchody do modernizacji lotnictwa bojowego trwały dobrą dekadę, potrzebę istnienia struktury odpowiedzialnej za przygotowanie i kierowanie działaniami jednostek specjalnych sygnalizowano dobrą dekadę przed powstaniem Dowództwa Wojsk Specjalnych. Problem jest szerszy niż tylko MON. W innych resortach, na problemy reagowano z reguły reaktywnie, czasem wręcz po tragicznych zdarzeniach, jak zdarzało się w Policji.

Nie jest to problem dotyczący tylko wyposażenia i uzbrojenia, choć jest to najbardziej widoczny element. Problemem jest sama zmiana. Każda modernizacja oznacza zmiany, oznacza że pojawić się mogą nowe jednostki, nowi specjaliści i grupy, których pozycja rośnie w stosunku do dotychczasowych struktur, a czasem ich kosztem. Konflikty pomiędzy jednostkami specjalnymi a regularną armią, jakie zdarzały się w Polsce, ale nie tylko, bo były już udziałem pierwszych brytyjskich jednostek komandosów, są przykładem właśnie takiej rywalizacji. Na scenie pojawia się nowy aktor, może być w zainteresowaniu polityków (czasem wysokiego szczebla), przejmuje ludzi (i to dobrze wyszkolonych) i zasoby materialne.

Jeśli można jakoś opisać polską kulturę strategiczną, to właśnie przez niechęć do zmian, gdyż zmiany i reformy są zagrożeniem, wprowadzają ferment. Ta niechęć przewija się w każdym wymiarze bezpieczeństwa, od relacji interpersonalnych, po decyzje szczebla strategicznego. Co gorsza, również akceptowalne jest bezpośrednie kopiowanie obcych wzorców, jako również najprostsze.

Niezależnie od tego, jakie rodzaje zagrożeń można uznać za najpoważniejsze dla bezpieczeństwa państwa, i jakie narzędzia ich zwalczania uznać za najbardziej adekwatne, niezdolność do myślenia krytycznego i zadawania pytań jest zagrożeniem większym niż każde obecne w teraźniejszym lub przyszłym środowisku bezpieczeństwa państwa. Fundamentem każdej reformy i każdego przełomu był krytycyzm i odważne wypowiadanie własnych sądów, niezależnie od tego czy mowa o taktyce, strategii, walce wręcz czy dowolnym innym aspekcie bezpieczeństwa. Jedynie myślenie (i dyskusja) krytyczne i logiczne, może być podstawą do budowy bezpieczeństwa państwa w każdym wymiarze tego słowa.

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

Mariusz H. BATES Rush Shield Mid E01044 i E01045 DRYGuard

BATES Rush Shield Mid E01044 i E01045 DRYGuard BATES Rush Shield Mid E01044 i E01045 DRYGuard

Dobre, solidnie wykonane, z wysokiej jakości materiałów obuwie to niezaprzeczalnie bardzo ważny element ubioru. Od strony anatomicznej, stopa to pierwszy amortyzator w układzie ruchu człowieka, dzięki...

Dobre, solidnie wykonane, z wysokiej jakości materiałów obuwie to niezaprzeczalnie bardzo ważny element ubioru. Od strony anatomicznej, stopa to pierwszy amortyzator w układzie ruchu człowieka, dzięki unikalnej konstrukcji kostno-stawowo-więzadłowo-mięśniowej. Odpowiednie wyprofilowanie podeszwy oraz wkładki stanowi podstawę wzmacniającą utrzymanie sklepienia stopy i ochronę przed urazami.

Militaria.pl Z Helikonem w terenie, czyli bezpieczne biwakowanie

Z Helikonem w terenie, czyli bezpieczne biwakowanie Z Helikonem w terenie, czyli bezpieczne biwakowanie

Biwakowanie to okazja do oderwania się od codziennej rutyny i zresetowania w otoczeniu dzikiej przyrody. Jednak podstawą udanego i bezpiecznego biwaku jest przede wszystkim wiedza o tym, jak i gdzie biwakować,...

Biwakowanie to okazja do oderwania się od codziennej rutyny i zresetowania w otoczeniu dzikiej przyrody. Jednak podstawą udanego i bezpiecznego biwaku jest przede wszystkim wiedza o tym, jak i gdzie biwakować, a także jaki sprzęt ze sobą zabrać.

Radosław Tyślewicz MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu

MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu

Francuski koncern zbrojeniowy Safran Defense po premierze swojego urządzenia na targach Eurosatory w Paryżu w 2014 r. oraz w Polsce podczas VII Międzynarodowych Targów Techniki i Wyposażenia Służb Policyjnych...

Francuski koncern zbrojeniowy Safran Defense po premierze swojego urządzenia na targach Eurosatory w Paryżu w 2014 r. oraz w Polsce podczas VII Międzynarodowych Targów Techniki i Wyposażenia Służb Policyjnych oraz Formacji Bezpieczeństwa Państwa Europoltech 2015, wprowadzał go w ostatnich latach na wyposażenie kolejnych armii świata. MOSKITO TI to produkt szwajcarskiej spółki Safran Vectronix AG, producenta specjalistycznego sprzętu optoelektronicznego – między innymi dalmierzy Vector (IV, 21, 23,...

BMF Centrum Specjalistycznego Sprzętu Mobilnego Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate

Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate

Firma BMF od 1998 roku dostarcza rozwiązania w dziedzinie specjalistycznego sprzętu mobilnego. To sprzęt dostosowany do pracy w trudnych i niekiedy bardzo wymagających warunkach. Od lat produkty oferowane...

Firma BMF od 1998 roku dostarcza rozwiązania w dziedzinie specjalistycznego sprzętu mobilnego. To sprzęt dostosowany do pracy w trudnych i niekiedy bardzo wymagających warunkach. Od lat produkty oferowane przez BMF trafiają m.in. do pojazdów wojskowych i specjalnych.

trzypiora.pl Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego?

Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego? Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego?

Jeśli zastanawiasz się nad optymalnym rozwiązaniem w kontekście swojego wyposażenia jako ratownika medycznego podczas akcji, z pewnością na myśl przychodzi Ci kamizelka taktyczna. Czego powinieneś od niej...

Jeśli zastanawiasz się nad optymalnym rozwiązaniem w kontekście swojego wyposażenia jako ratownika medycznego podczas akcji, z pewnością na myśl przychodzi Ci kamizelka taktyczna. Czego powinieneś od niej wymagać? Co najbardziej się przyda? Co jest koniecznością? Jaka kamizelka taktyczna spełni wszystkie stawiane jej wymagania?

Militaria.pl Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem?

Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem? Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem?

Rozsądne rozłożenie ekwipunku może nie być łatwą sprawą, szczególnie kiedy bagażu jest sporo. Jednym z najlepszych sposobów na rozplanowanie umiejscowienia przedmiotów jest stosowanie się do zasad linii...

Rozsądne rozłożenie ekwipunku może nie być łatwą sprawą, szczególnie kiedy bagażu jest sporo. Jednym z najlepszych sposobów na rozplanowanie umiejscowienia przedmiotów jest stosowanie się do zasad linii oporządzenia.

Radosław Tyślewicz Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip testowaliśmy już dla was w warunkach trekkingowo-desantowych na polskim wybrzeżu („SPECIAL OPS” 3/2023). Jest to obuwie taktyczne przeznaczone do pracy w klimacie...

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip testowaliśmy już dla was w warunkach trekkingowo-desantowych na polskim wybrzeżu („SPECIAL OPS” 3/2023). Jest to obuwie taktyczne przeznaczone do pracy w klimacie zimnym i wilgotnym, jaki panuje w Europie Środkowej i Północnej. Sprawdziły się przy zadaniach linowych oraz na portowych nabrzeżach i pokładach łodzi typu RIB. Nadszedł czas na weryfikację tego modelu w bardziej typowych dla Polski i całej niziny europejskiej warunkach, czyli w lesie i na niskich pagórkach.

Transactor Security Sp. z o.o. Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych

Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych

Ochrona granic stanowi jedną z podstawowych funkcji państwa. Ich nienaruszalność jest ważnym czynnikiem zapewnienia bytu narodowego i suwerenności kraju. Każde państwo dysponuje określoną organizacją do...

Ochrona granic stanowi jedną z podstawowych funkcji państwa. Ich nienaruszalność jest ważnym czynnikiem zapewnienia bytu narodowego i suwerenności kraju. Każde państwo dysponuje określoną organizacją do ochrony swoich granic, albowiem jest to jeden z najważniejszych czynników, które mają duży wpływ na bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne.

Dariusz Leżała, Transactor Security Sp. z o.o. Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E

Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E

Rozpoznanie i neutralizacja zagrożeń CBRN-E, do których zaliczamy zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne oraz zagrożenia związane z materiałami i urządzeniami wybuchowymi, wymaga ciągłego...

Rozpoznanie i neutralizacja zagrożeń CBRN-E, do których zaliczamy zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne oraz zagrożenia związane z materiałami i urządzeniami wybuchowymi, wymaga ciągłego rozwoju sprzętu specjalistycznego umożliwiającego ich ujawnienie i identyfikację. Naprzeciw tym wymogom wychodzi firma Transactor Security Sp. z o.o., która w ofercie ma najnowsze rozwiązania sprzętowe firm VIDISCO Ltd. oraz Viken Detection.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.special-ops.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.special-ops.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.