Special-Ops.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Polska kultura strategiczna: historyczny balast, część pierwsza

Michał Piekarski | 2012-05-12
Fot. FBI

Fot. FBI

Połowa maja to rocznica jednego z najbardziej kontrowersyjnych, a zarazem nieco zapomnianych wydarzeń polskiej historii jaką jest zamach majowy. Nie było to pierwsze ani ostanie wyprowadzenie wojska na ulice, dla realizacji doraźnych celów politycznych ale szereg tragicznych wydarzeń wiążących się z takim sposobem użycia sił zbrojnych kładzie się długim cieniem na naszych czasach.

Zobacz także

Michał Piekarski Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach” Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza...

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza granicami państwa, co jakiś czas niestety powracają kwestie dotyczące historii i tradycji.

Michał Piekarski Anatomia Zamachu

Anatomia Zamachu Anatomia Zamachu

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Michał Piekarski Scenariusz Chaosu

Scenariusz Chaosu Scenariusz Chaosu

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez...

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez wydawnictwo WarBook.

Historycznie rzecz ujmując, wojsko często było używane jako wewnętrzna siła zbrojna, zwłaszcza w celu pacyfikacji zamieszek lub innych zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa z którymi nie mogła sobie poradzić policja, tak jak zdarzało się to w Stanach Zjednoczonych podczas zamieszek w latach sześćdziesiątych a także kilkanaście lat temu w Los Angeles. W wielu państwach zdarzało się i zdarza, że wojsko służy jako narzędzie do zdobycia lub utrzymania władzy. O ile umacnianie się demokracji w Europie sprawiło, że wojskowe pucze i zamachy stanu należą do przeszłości i są zjawiskiem coraz mniej typowym nawet w Trzecim Świecie, to jednak wewnętrzna misja armii jest wciąż aktualna.

W Polsce międzywojennej, podczas rozruchów i innych sytuacji nadzwyczajnych zdarzało się sięganie po siły wojska, które zastępowały lub wzmacniały Policję. Podobne zjawisko miało miejsce w okresie PRL. Interwencje wojska w Poznaniu w roku 1956, Trójmieście w 1970, kończące się krwawo były właśnie podejmowane w obliczu niewystarczających sił resortu spraw wewnętrznych. Podobnie użyto żołnierzy w okresie stanu wojennego, choć ciężar pacyfikacji opozycji spoczął na siłach MO i SB, a wojsku przeznaczono rolę demonstracji siły.

Te wszystkie zdarzenia mają kilka wspólnych cech. Wyjście wojska z koszar oznacza sytuację nadzwyczajną i często łączy się z ogłoszeniem stanu nadzwyczajnego lub wojennego, a więc zawieszeniem pewnych praw i swobód obywatelskich. Tradycyjnie, armia w przeciwieństwie do zbrojnej w pałki, gaz łzawiący czy miotacze wody policji (milicji) była postrzegana jako narzędzie stosowania śmiercionośnej i niedyskryminującej siły, ze strzelaniem do tłumu na czele. Tak działo się w Polsce, tak działo się w USA czy Irlandii Północnej. I niejako w tym duchu stworzono przepisy, które obowiązują do dziś w Polsce.

Geneza obecnego stanu prawnego sięga bowiem właśnie stanu wojennego. Ustawa z roku 1983, regulująca kompetencje organów MSW, zawierała także zapisy regulujące użycie uzbrojonych pododdziałów milicji oraz sił zbrojnych. Były to przepisy w swoim brzmieniu adekwatne właśnie do sytuacji masowych protestów, dla stłumienia których ostatecznym środkiem miało być użycie broni palnej przez zwarte pododdziały wojska. Niemal identyczne przepisy znalazły się w nowej ustawie o policji, którą uchwalono w roku 1990 i obowiązuje, wprawdzie znowelizowana do dziś. Mimo, że w kolejnych latach tej materii dotykały także inne ustawy (jak choćby Ustawa o stanie wyjątkowym) – wciąż rola sił zbrojnych we wsparciu struktur odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne państwa przede wszystkim postrzegana jest w arcytradycyjnych rolach zwartych jednostek tłumiących rozruchy, żołnierzy układających worki na wałach w czasie powodzi, patroli saperskich wzywanych do niewybuchów czy innych klisz, jak medialne dwa lata temu amfibie krążące po zalanych wsiach czy wysadzanie zatorów lodowych na rzekach.

W tych, nierzadko stereotypowych schematach nie ma miejsca na coś, co jest dalekie od konwencjonalnej armii oraz jej zadań i możliwości, oraz od klasycznej policji, a więc na wojska specjalne ani w ogóle na specjalne jednostki policji, wojska i innych służb, jak również na szereg problemów i wyzwań jakie wiążą się ze zwalczaniem nie powodzi, czy zamieszek ale zdeterminowanych i niekonwencjonalnie działających terrorystów i przestępców. Nie jest to tylko problemem przepisów, ale tego co jest podstawą do ich tworzenia i stosowania, a więc całokształtu postrzegania zagrożeń i preferowanych sposobów ich zwalczania, czyli coś co określa się czasem jako kulturę strategiczną.

Polska kultura strategiczna w swoim szerokim wymiarze, nie uwzględnia niestety takich zjawisk jak terroryzm i jego zwalczanie, mimo że są środowiska które eksponują polskie tradycje działań partyzanckich czy nieregularnych. Walka z terrorystami traktowana jest często jako wtórna wobec tradycyjnych zadań i jej specyfika często jest pomijana. Być może, siły które istnieją od lat w służbach policyjnych i wojsku w sytuacji zagrożenia nie będą użyte w sposób adekwatny (a zdarzały się już podobne sytuacje, vide patrole piesze do jakich usiłowano skierować funkcjonariuszy ówczesnego Zarządu Operacji Antyterrorystycznych) i nie będą zapewnione warunki do ich skutecznego działania. Decyzja o użyciu lub nie użyciu wojska w sytuacji zamachu terrorystycznego, mimo że prawnie możliwa i ćwiczone są takie warianty, jest właśnie przykładem takiej decyzji, warunkowanej zaszłościami historycznymi i jej możliwymi politycznymi reperkusjami. Nawet sama decyzja może zostać skrytykowana właśnie jako przejaw militaryzacji polityki państwa, zarzut taki może się pojawić nawet gdy operacja zakończy się sukcesem. Ofiary śmiertelne, lub co gorsza fiasko działań mogą być wręcz powodem poważnych konsekwencji politycznych. Także brak decyzji może doprowadzić do tragicznego finału, jeśli np. siły policyjne nie otrzymały by odpowiedniego wsparcia wojska.

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

Militaria.pl Black Weeks dla operatora. W tych kategoriach rabat naprawdę coś zmienia

Black Weeks dla operatora. W tych kategoriach rabat naprawdę coś zmienia Black Weeks dla operatora. W tych kategoriach rabat naprawdę coś zmienia

Koniec listopada to dobry moment na przegląd wyposażenia przed zimą. Warto sprawdzić, które elementy są już zużyte, co wymaga pilnej wymiany, a z jakimi zakupami można jeszcze poczekać.

Koniec listopada to dobry moment na przegląd wyposażenia przed zimą. Warto sprawdzić, które elementy są już zużyte, co wymaga pilnej wymiany, a z jakimi zakupami można jeszcze poczekać.

Ptak Warsaw Expo Od optyki po cyfrowe łowisko. Hunting Expo 2026 połączy sprzęt z debatą o przyszłości łowiectwa

Od optyki po cyfrowe łowisko. Hunting Expo 2026 połączy sprzęt z debatą o przyszłości łowiectwa Od optyki po cyfrowe łowisko. Hunting Expo 2026 połączy sprzęt z debatą o przyszłości łowiectwa

Współczesne łowiectwo to nie tylko odpowiednio dobrany ekwipunek. Coraz większą rolę odgrywają technologie obserwacyjne, analiza danych, znajomość środowiska i odpowiedzialne zarządzanie populacjami zwierząt....

Współczesne łowiectwo to nie tylko odpowiednio dobrany ekwipunek. Coraz większą rolę odgrywają technologie obserwacyjne, analiza danych, znajomość środowiska i odpowiedzialne zarządzanie populacjami zwierząt. Jak połączyć te obszary w praktyce? Jedną z okazji do rozmowy będą premierowe targi Hunting Expo, zaplanowane na 11-13 grudnia 2026 roku w Ptak Warsaw Expo w Nadarzynie. Obok prezentacji sprzętu organizatorzy przygotowują konferencję poświęconą wyzwaniom i kierunkom rozwoju współczesnego łowiectwa.

Ptak Warsaw Expo Outdoor Equipment Expo 2026 - sprzęt, technologie i doświadczenie w terenie

Outdoor Equipment Expo 2026 - sprzęt, technologie i doświadczenie w terenie Outdoor Equipment Expo 2026 - sprzęt, technologie i doświadczenie w terenie

Niezawodny sprzęt to podstawa każdej wyprawy, niezależnie od tego, czy jej celem jest wielodniowy trekking, bushcraft, survival czy eksplorowanie mniej dostępnych terenów. Wytrzymałość materiałów, funkcjonalność...

Niezawodny sprzęt to podstawa każdej wyprawy, niezależnie od tego, czy jej celem jest wielodniowy trekking, bushcraft, survival czy eksplorowanie mniej dostępnych terenów. Wytrzymałość materiałów, funkcjonalność i odpowiednie przygotowanie mają bezpośredni wpływ na komfort oraz bezpieczeństwo użytkownika. W dniach 11–13 grudnia 2026 roku w Ptak Warsaw Expo odbędzie się premierowa edycja Outdoor Equipment Expo - targów poświęconych sprzętowi, akcesoriom i technologiom wykorzystywanym podczas aktywności...

Ptak Warsaw Expo Warsaw Security Expo 2026 już wkrótce! Branża bezpieczeństwa spotka się w Ptak Warsaw Expo

Warsaw Security Expo 2026 już wkrótce! Branża bezpieczeństwa spotka się w Ptak Warsaw Expo Warsaw Security Expo 2026 już wkrótce! Branża bezpieczeństwa spotka się w Ptak Warsaw Expo

Już w dniach 1-3 grudnia 2026 roku Ptak Warsaw Expo stanie się miejscem spotkania przedstawicieli sektora bezpieczeństwa. Czwarta edycja Warsaw Security Expo - Międzynarodowych Targów Systemów Zabezpieczeń...

Już w dniach 1-3 grudnia 2026 roku Ptak Warsaw Expo stanie się miejscem spotkania przedstawicieli sektora bezpieczeństwa. Czwarta edycja Warsaw Security Expo - Międzynarodowych Targów Systemów Zabezpieczeń i Ochrony - zgromadzi producentów, dystrybutorów, ekspertów oraz osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo obiektów, przedsiębiorstw i infrastruktury.

Direct Action PLATE CARRIERS. FORGED IN POLAND.

PLATE CARRIERS. FORGED IN POLAND. PLATE CARRIERS. FORGED IN POLAND.

Każda misja wymaga innej konfiguracji. Sprawdź sześć przykładowych konfiguracji Direct Action i pamiętaj, że sprzęt ma zwiększać możliwości operatora, a nie je ograniczać.

Każda misja wymaga innej konfiguracji. Sprawdź sześć przykładowych konfiguracji Direct Action i pamiętaj, że sprzęt ma zwiększać możliwości operatora, a nie je ograniczać.

Green Side Materiały dla wojska sprawdzone w projektach NATO

Materiały dla wojska sprawdzone w projektach NATO Materiały dla wojska sprawdzone w projektach NATO

Nowoczesny system wyposażenia żołnierza zaczyna się od rozpoznania potrzeb użytkownika, doboru technologii, badań, prób terenowych i przeprowadzenia rozwiązania od koncepcji do produkcji. Tak działa Green...

Nowoczesny system wyposażenia żołnierza zaczyna się od rozpoznania potrzeb użytkownika, doboru technologii, badań, prób terenowych i przeprowadzenia rozwiązania od koncepcji do produkcji. Tak działa Green Side – w 100% polska spółka i właściciel europejskiej marki Green Side Material Matters®. Nie jest jedynie dystrybutorem, lecz integratorem technologii tekstylnych, łączącym użytkowników, instytucje, producentów, laboratoria i wyspecjalizowane zakłady.

Direct Action Direct Action® na MSPO 2026

Direct Action® na MSPO 2026 Direct Action® na MSPO 2026

Direct Action® zaprasza na Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego MSPO 2026, który odbędzie się w dniach 8–11 września w Kielcach. Na stoisku marki będzie można zobaczyć najnowsze produkty, poznać nowoczesne...

Direct Action® zaprasza na Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego MSPO 2026, który odbędzie się w dniach 8–11 września w Kielcach. Na stoisku marki będzie można zobaczyć najnowsze produkty, poznać nowoczesne rozwiązania przeznaczone dla wojska, jednostek specjalnych i służb mundurowych oraz wziąć udział w prezentacjach konfiguracji wyposażenia prowadzonych przez byłych operatorów Jednostki Wojskowej GROM.

Michał Tomanek BOSP Taras Mid - buty, które po prostu robią robotę

BOSP Taras Mid - buty, które po prostu robią robotę BOSP Taras Mid - buty, które po prostu robią robotę

Dobre buty można poznać po tym, że po kilku pierwszych godzinach przestajemy o nich myśleć. Nie uciskają, nie obcierają, nie ślizgają się, nie przemakają i nie przypominają o sobie przy każdym kroku. BOSP...

Dobre buty można poznać po tym, że po kilku pierwszych godzinach przestajemy o nich myśleć. Nie uciskają, nie obcierają, nie ślizgają się, nie przemakają i nie przypominają o sobie przy każdym kroku. BOSP Taras Mid właśnie takie są.

UNIFEQ Europe Sp. z o.o. System D9 - nowa generacja odzieży wojskowej od Unifeq Europe

System D9 - nowa generacja odzieży wojskowej od Unifeq Europe System D9 - nowa generacja odzieży wojskowej od Unifeq Europe

Twórcy od samego początku współpracowali ściśle z użytkownikami końcowymi (operatorami jednostek specjalnych), dzięki czemu system został w pełni zintegrowany z nowoczesnym oporządzeniem, kamizelkami modułowymi...

Twórcy od samego początku współpracowali ściśle z użytkownikami końcowymi (operatorami jednostek specjalnych), dzięki czemu system został w pełni zintegrowany z nowoczesnym oporządzeniem, kamizelkami modułowymi i hełmami balistycznymi.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops