Najpierw morze

Nie były to pierwsze – ani w USA, ani na świecie – morskie jednostki specjalne. Jednak rozwój sił SEAL w ciągu  tych pięciu dekad jest spektakularny. Z dwóch pododdziałów wyrosło łącznie osiem   regularnych, dwa rezerwowe, jeden kontrterrorystyczny, jeden wyspecjalizowany w operacjach z użyciem pojazdów podwodnych.  Dookoła zespołów wyrosło zaplecze szkoleniowe, dowódczo – sztabowe, opisywane w aktualnym numerze czasopisma jednostki łodzi specjalnych, wreszcie eskadry lotnictwa morskiego dedykowane do współpracy z siłami specjalnymi.

Co więcej, w warunkach morskich często operują także siły specjalne innych rodzajów sił zbrojnych USA, a w ostatnich latach rozbudowano i zreformowano komponent specjalny Korpusu Piechoty Morskiej, a Straż Wybrzeża zbudowała swój komponent przeznaczony do walki z terrorystami. W samej marynarce siły przeciwterrorystyczne tworzą także ekspedycyjne pododdziały ochrony, EOD oraz rzeczne.  Nie jest wielką przesadą stwierdzenie, że morskie siły specjalne Stanów Zjednoczonych swoim potencjałem przewyższają niejedną regularną armię i flotę. Sumarycznie zaś, całość morskiego komponentu zbrojnego tego państwa, liczona jako samodzielne siły zbrojne, odpowiada siłom bardzo dużego państwa. Z jednej strony, jest to  wynik szczególnego położenia geograficznego USA. Ale jest to także skutek dominującego znaczenia akwenów dla funkcjonowania świata i globalnego bezpieczeństwa.

Morskie szlaki handlowe to najważniejsza część krwiobiegu gospodarki światowej. Transport morski jest najtańszy, ma największy zasięg (międzykontynentalny), jest elastyczny i umożliwia transport szeregu towarów. Około 90% światowej wymiany towarowej odbywa się właśnie drogą morską. Morze to także źródło surowców, w tym energetycznych, żywności, wreszcie ważny obszar działalności przemysłu turystycznego. Gospodarcze znaczenie morza sprawia, że największe skupiska ludności spotyka się w pobliżu wybrzeży, a tam gdzie morze nie sięga – wzdłuż wielkich rzek. Otwarte morze, z racji swojego prawnego statusu umożliwia także swobodny manewr sił zbrojnych i ich stacjonowanie w pobliżu zapalnych regionów. To są problemy znane i opisywane wielokrotnie w literaturze.

Obecnie, zagrożenia dla żeglugi i bezpieczeństwa morskiego są zróżnicowane, od otwartych działań zbrojnych niektórych państw, poprzez dywersję i terroryzm morski, po piractwo i przestępczość na morzu (w tym przemyt). Wszystkie mają jeden zasadniczy mianownik. W zwalczaniu każdego z nich istotną rolę odgrywają siły specjalne. W walce z większością z nich, siły te odgrywają rolę kluczową, oczywiście pod warunkiem właściwej współpracy z innymi strukturami, zarówno wywiadu jak i konwencjonalnymi siłami morskimi.

Siły morskie, zarówno specjalne, jak i konwencjonalne, są jednymi z najbardziej elastycznych na współczesnym polu walki. Mogą przebywać długo w obszarze działań, nie wymagając bezpośredniego zaplecza lądowego. Mogą monitorować i oddziaływać na znacznych przestrzeniach, zarówno w odniesieniu do obiektów na wodzie, pod jej powierzchnią, na lądzie i w powietrzu.

Oczywiście, potencjał jakim rozporządza supermocarstwo nie może być wzorem dla państw o dużo mniejszych możliwościach, jak Polska. Jednak kontekst geopolityczny i strategiczny  pozostaje ten sam. Szereg operacji stabilizacyjnych, w jakich polscy żołnierze brali i biorą udział, miało swój element morski. Nasza gospodarka jest uzależniona od transportu morskiego, nawet jeśli nie jest on obsługiwany przez polskie porty. Morzem sprowadzamy, i będziemy sprowadzać jeszcze więcej surowców energetycznych. Zagrożenia morskie – takie jak przemyt narkotyków czy nielegalne migracje, obciążają także nas, choć nie zawsze w bezpośredni sposób. Jest wreszcie Bałtyk i problem zapewnienia bezpieczeństwa naszej infrastrukturze morskiej i żegludze.

Te wszystkie problemy składają się na jeden zasadniczy, a odżywający ostatnio głównie przy sporach o korwetę projektu 621 (typ „Gawron”). Polska potrzebuje wyraźnego zdefiniowania roli naszych sił morskich, a co za tym idzie ich struktur i wyposażenia. Obecne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa państwa są rozlegle, zarówno terytorialnie, jak i tematycznie. Problem wykracza poza akwen Bałtyku i poza Marynarkę Wojenną i w dużej mierze dotyczy także sił specjalnych.

Jak dotąd, zarówno polskie okręty, jak również żołnierze i marynarze wojsk specjalnych brali udział w operacjach morskich. Zważywszy na znaczenie żeglugi, nawet w odległych akwenach, dla naszego  bezpieczeństwa, należy uznać, że takich działań w przyszłości będzie więcej.

Zważywszy na fakt, że także w naszych wojskach specjalnych, jak również siłach policyjnych, szereg jednostek szkoli się w zakresie działań na wodzie, być może najbardziej efektywną i ekonomiczną formą naszego uczestnictwa w sojuszniczych operacjach morskich, jest wydzielanie do nich właśnie komponentów specjalnych, wraz ze środkami wsparcia, powietrznymi lub morskimi.  

Udział polskiego okrętu i polskich wojsk specjalnych w operacji w Zatoce Adeńskiej, czy funkcjonariuszy Straży Granicznej w działaniach na Morzu Śródziemnym, nie powinien w ciągu następnych lat być zaskoczeniem, lub wyjątkiem. Budując efektywny jakościowo komponent bezpieczeństwa po pierwsze, redukujemy negatywne dla nas skutki procesów transnarodowych (jak wzrost cen paliw czy towarów w następstwie ataków na żeglugę czy obciążenie socjalne Europy nielegalnymi emigrantami), po drugie tworzymy także narzędzia zdolne do zwalczania zagrożeń w obrębie naszego regionu. Stąd też morski aspekt bezpieczeństwa i obronności nie może być pomijany, a powinien być traktowany jako jeden z priorytetowych.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!