Special-Ops.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Przyszłość terroryzmu. Część pierwsza – fale terroryzmu

Michał Piekarski | 2014-05-16
Fot. USMC

Fot. USMC

Zjawisko terroryzmu jest fenomenem niezwykle zróżnicowanym. Z jednej strony obserwowane są w nim gwałtowne zmiany, z drugiej, zadziwiające stałe cechy. Te wszystkie czynniki wpływają na przyszłość tego zjawiska, a więc także na przyszłość służb i formacji odpowiedzialnych za walkę z terrorystami.

Zobacz także

Michał Piekarski Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach” Kilka kolejnych słów o tradycji i „Czerwonych Beretach”

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza...

Mimo że głównym tematem wiadomości dotyczących elitarnych jednostek Wojska Polskiego pozostają informacje dotyczące programów modernizacji technicznej lub bieżących działań szkoleniowych lub działań poza granicami państwa, co jakiś czas niestety powracają kwestie dotyczące historii i tradycji.

Michał Piekarski Anatomia Zamachu

Anatomia Zamachu Anatomia Zamachu

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Na polskim rynku od kilkunastu lat wydano już wiele książek traktujących o tematyce terroryzmu. W tym morzu pozycji czasem trudno zauważyć te które niosą ze sobą najbardziej merytoryczny przekaz.

Michał Piekarski Scenariusz Chaosu

Scenariusz Chaosu Scenariusz Chaosu

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez...

Siły specjalne i gry wywiadów są jednymi z ulubionych tematów po jakie sięgają autorzy książek z gatunku military fiction. Tak jest także w przypadku najnowszej powieści Piotra Langenfelda, wydanej przez wydawnictwo WarBook.

Terroryzm jest zjawiskiem stosunkowo młodym. Wyłonił się jako wyraźnie odróżnialna forma przemocy politycznej dopiero w wieku dziewiętnastym, wraz z zaistnieniem sprzyjających warunków. Były to w szczególności rozwój środków komunikowania masowego (powszechnie czytanej prasy, łączności telegraficznej i telefonicznej), środków transportu, wreszcie środków walki (w tym relatywnie łatwych w użyciu materiałów wybuchowych). To wraz z ideologiczną podbudową sprawiło że w polityce pojawiło się zjawisko zbrojnej propagandy czynu i zamachów których celem było nie tylko samo fizyczne niszczenie, ale przede wszystkim uzyskanie rozgłosu i wywarcie wpływu na opinie publiczną.

Jednym z najbardziej interesujących modeli opisujących to zjawisko jest koncepcja fal terroryzmu, sformułowana przez Davida Rapoporta. Według niej, terroryzm występował jak dotąd w czterech falach. Pierwsza, rozpoczęta w końcu wieku dziewiętnastego i zakończona przez Pierwszą Wojnę Światową, była zdominowana przez ideologię anarchistyczną. Druga, antykolonialna, trwała od lat dwudziestych do lat sześćdziesiątych, i zdominowała ją ideologia nacjonalistyczna i separatystyczna. Jedne z najbardziej udanych kampanii terrorystycznych – w tym „bitwa o Algier” czy terroryzm Irgunu w Palestynie – miały miejsce właśnie w tej fali. Co ważne, w tych kampaniach z reguły łączono działalność typowo terrorystyczną z innymi działaniami. Przykładowo, w przypadku Algierii, FLN prowadziła zakrojoną na szeroką skalę wojnę partyzancką oraz akcję polityczną i propagandową, a zamachy terrorystyczne w Algierze były ich dopełnieniem. Co jest interesujące, to właśnie w tej fali Polska stała się także areną zamachów, gdyż zarówno zamachy ukraińskich nacjonalistów, jak i zabójstwo Gabriela Narutowicza lokują się właśnie w niej.

Fala trzecia trwająca od lat sześćdziesiątych do końca osiemdziesiątych była ponownie zdominowana przez lewicową ideologię rewolucyjną (acz występującą w różnych odcieniach). W tej fali aktywne były takie grupy jak Frakcja Czerwonej Armii, Czerwone Brygady czy amerykańskie Weather Underground. Także ówcześnie aktywne ugrupowania palestyńskie miały charakter świecki. Tymczasowa IRA mimo że będąca stroną w konflikcie o podłożu etnicznym i religijnym, miała lewicowe oblicze ideologiczne. Podobnie rzecz miała się z baskijską ETA.

Ideologiczna specyfika miała swoje przełożenie na taktykę działania i na metody walki z terrorystami. To w trzeciej fali sytuacje zakładnicze uległy „operacjonalizacji”. Z zaledwie taktyki stały się jednym z zasadniczych i dominujących modus operandi sprawców, co z kolei zrodziło jednostki kontrterrorystyczne, jako siły zdolne do odbijania zakładników.

Wreszcie czwarta fala datowana od roku 1979, zdominowana jest przez fundamentalizm religijny. Jakkolwiek najbardziej widoczny jest fundamentalizm islamski (zarówno szyicki jak i sunnicki) to w czwartej fali mieszczą się także ataki dokonywane przez fundamentalistów chrześcijańskich (w tym zamach w Oklahoma City w 1995 roku), organizacje żydowskich fundamentalistów (zamach Goldsteina w 1994 czy zabójstwo premiera Izraela Icchaka Rabina) i czasem egzotyczne sekty religijne (jak japońska Aum).

Koncepcja fal terroryzmu odnosi się do tych nurtów i ideologii które dominowały w danym okresie. W okresie „drugiej fali” istniał wciąż terroryzm lewicowy – jednak w skali globalnej, odgrywał rolę drugorzędną. Także w okresie czwartej fali istnieją ugrupowania skrajnej lewicy – jednak ich aktywność jest minimalna i zamachy przez nie dokonywane przechodzą z reguły bez echa. Natomiast dominujący w danej fali”rodzaj działalności terrorystycznej jest nie tylko kwestią ideologiczną, staje się także punktem odniesienia dla innych grup, czasem biegunowo odmiennych pod względem oblicza politycznego. Stąd też niemieccy neonaziści kiedyś marzyli o stworzeniu „swojego” odpowiednika RAF, włoskie lata ołowiu to były zamachy zarówno Czerwonych Brygad jak i grup neofaszystowskich, a zamachy dokonywane przez religijnych fundamentalistów, niezależnie od afiliacji wyznaniowej wykazują więcej podobieństw niż różnic.

Ewolucja ideologiczna przekłada się w sposób oczywisty na ewolucję taktyki, i znów, obserwując ostatnie lata, widoczne są daleko idące zmiany w zakresie taktyki wykorzystywanej przez terrorystów, wywołującej oczywistą reakcję w sposobach walki z nimi.

Jednak istnieje szerszy niż stricte taktyczny wymiar tej ewolucji. Otóż można postawić pytanie, czy nastąpi zmierzch „czwartej fali” terroryzmu, i czy nastanie po niej piąta? Obserwowane fakty sugerują, że taki scenariusz nie jest wykluczony. Problemem jest jednak czas w którym to nastąpi i wpływające na to czynniki.

Dotychczasowe fale terroryzmu zamierały i pojawiały się z racji zmian o charakterze społecznym, ekonomicznym i politycznym. Co więcej, terroryzm nie miał nigdy charakteru kreatywnego (nawet gdy prowadził do powstania nowych państw czy bytów politycznych) był destrukcyjną reakcją na szersze procesy. Terroryzm anarchistyczny był odpowiedzią na powstanie państwa narodowego, Terroryzm antykolonialny był odpowiedzią na osłabienie mocarstw kolonialnych, terroryzm lewicowy był podfunkcją dwubiegunowego podziału świata i rewolty młodzieży lat sześćdziesiątych, wreszcie terroryzm religijnych fundamentalistów można interpretować jako odpowiedź na globalizację i postmodernistyczne zmiany społeczne.

Poszczególne fale opadały gdy czynniki je powodujące przestawały mieć znaczenie. Pierwszą zakończył globalny konflikt – ale także udane i nieudane rewolucje do jakich doszło po Pierwszej Wojnie Światowej. Drugą - kres sytstemu kolonialnego. Trzecią – upadek ideologicznych podstaw skrajnej lewicowej ideologii, zmierzch dwubiegunowego podziału świata a także kres wsparcia ze strony niektórych państw). Działania służb państwowych pozwalały na neutralizację poszczególnych osób i grup, ale nie na neutralizację zjawiska.

Jest jednak jasne, że prędzej czy później, religijne fundamentalizmy wyczerpią swoją energię. Paradoksalnie, najszybciej zachodzi to wówczas, gdy te ugrupowania dochodzą do władzy i muszą faktycznie borykać się z prawdziwymi problemami, zamiast pozostawać w świecie własnej ideologii. Faktem jest także że islamski fundamentalizm przesuwa się przede wszystkim tam gdzie państwo jest szczególnie słabe – jak to ma miejsce w Afryce. Faktem jest także to, że podatność społeczeństw na radykalną ideologię religijną słabnie wraz z poprawą warunków życia. To z kolei wyjaśnia dlaczego nigeryjska organizacja Boko Haram walczy z edukacją a pakistańscy talibowie atakują lekarzy prowadzących akcje szczepień.

Nie można wykluczyć, że przyszła, piąta fala terroryzmu – podobnie jak wcześniejsze nieparzyste – będzie odwoływać się do jakieś lewicowej ideologii. Być może będzie on reakcją na już obserwowane problemy, jak koncentracja ludności w miastach, dysproporcje w podziale dóbr, osłabienie roli państwa przez innych aktorów – od ruchów religijnych po korporacje transnarodowe. Wreszcie, trzeba mieć na uwadze że same kategorie państwa czy narodu, które wydają się dziś oczywiste, zostały zdefiniowane w okresie industrialnym i ulegają istotnej redefinicji.

Nie jest także trudno dostrzec wyrażne korelacje geograficzne. Fale nieparzyste koncentrowały się w Europie i Stanach Zjednoczonych. Fale patrzyste dominowały poza Europą. Mimo że zamachy w Europie czy Stanach Zjednoczonych są najbardziej spektakularne, to dziś obszarem aktywności, zwłaszcza islamskich fundamentalistów jest Azja i Afryka.

Można więc sądzić, że jeśli piąta fala terroryzmu da o sobie znać, będzie ona początkowo trudna w interpretacji. Może okazać się zbiorem, czasem eklektycznym różnych ideologicznych haseł – podobnie jak miało to miejsce w trakcie trzeciej fali. Można także spodziewać się że wywoła ona reakcję także ze strony skrajnej prawicy. Pewne jest jednak to, że będzie ściśle osadzona w kontekście społecznym. Nie ulega wątpliwości, że będzie skoncentrowana w miastach, w szczególności tych które mają charakter węzłów komunikacyjnych i ważnych ośrodków gospodarczych. Nie można wykluczyć, że ponownie większe znaczenie będzie miało atakowanie celów symbolicznych i dążenie do rozgłosu niż zadawanie szczególnie dużych strat, jak to ma miejsce w czasie obecnej fali.

Pewne jest także to, że wywołane przez nią reakcje i reformy służb będą musiały odzwierciedlać zmieniające się warunki. Być może celowe będzie dalsze umiędzynarodowienie i znoszenie kolejnych barier we współpracy służb. Możliwe jest także że wobec wzrostu znaczenia ośrodków miejskich, kluczowe będzie nie wzmacnianie służb i jednostek szczebla centralnego (narodowego) ale właśnie regionalnego. Przykład policji miejskiej Nowego Jorku, która w ostatnich latach stała się służbą działającą w na skalę międzynarodową, z własnym aparatem rozpoznania zagrożeń na skalę międzynarodową może okazać się szczególnie interesujący.

Pewne wreszcie jest także to, że nie będzie maleć zapotrzebowanie na możliwości oferowane przez jednostki specjalne. Przeciwnie, wraz z możliwą ewolucją taktyki działania terrorystów, można spodziewać się dalszego wzrostu tego zapotrzebowania. Pociągnąć to może za sobą dalsze zmiany w zakresie ich struktur, taktyki oraz wyposażenia.

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

BMF Centrum Specjalistycznego Sprzętu Mobilnego Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate

Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate Profesjonalne rozwiązania dla służb od Winmate

Firma BMF od 1998 roku dostarcza rozwiązania w dziedzinie specjalistycznego sprzętu mobilnego. To sprzęt dostosowany do pracy w trudnych i niekiedy bardzo wymagających warunkach. Od lat produkty oferowane...

Firma BMF od 1998 roku dostarcza rozwiązania w dziedzinie specjalistycznego sprzętu mobilnego. To sprzęt dostosowany do pracy w trudnych i niekiedy bardzo wymagających warunkach. Od lat produkty oferowane przez BMF trafiają m.in. do pojazdów wojskowych i specjalnych.

Radosław Tyślewicz MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu

MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu MOSKITO TI - szwajcarska precyzja znowu w natarciu

Francuski koncern zbrojeniowy Safran Defense po premierze swojego urządzenia na targach Eurosatory w Paryżu w 2014 r. oraz w Polsce podczas VII Międzynarodowych Targów Techniki i Wyposażenia Służb Policyjnych...

Francuski koncern zbrojeniowy Safran Defense po premierze swojego urządzenia na targach Eurosatory w Paryżu w 2014 r. oraz w Polsce podczas VII Międzynarodowych Targów Techniki i Wyposażenia Służb Policyjnych oraz Formacji Bezpieczeństwa Państwa Europoltech 2015, wprowadzał go w ostatnich latach na wyposażenie kolejnych armii świata. MOSKITO TI to produkt szwajcarskiej spółki Safran Vectronix AG, producenta specjalistycznego sprzętu optoelektronicznego – między innymi dalmierzy Vector (IV, 21, 23,...

trzypiora.pl Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego?

Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego? Czym powinna cechować się kamizelka taktyczna dla ratownika medycznego?

Jeśli zastanawiasz się nad optymalnym rozwiązaniem w kontekście swojego wyposażenia jako ratownika medycznego podczas akcji, z pewnością na myśl przychodzi Ci kamizelka taktyczna. Czego powinieneś od niej...

Jeśli zastanawiasz się nad optymalnym rozwiązaniem w kontekście swojego wyposażenia jako ratownika medycznego podczas akcji, z pewnością na myśl przychodzi Ci kamizelka taktyczna. Czego powinieneś od niej wymagać? Co najbardziej się przyda? Co jest koniecznością? Jaka kamizelka taktyczna spełni wszystkie stawiane jej wymagania?

Militaria.pl Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem?

Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem? Linie oporządzenia - jak efektywnie zarządzać ekwipunkiem?

Rozsądne rozłożenie ekwipunku może nie być łatwą sprawą, szczególnie kiedy bagażu jest sporo. Jednym z najlepszych sposobów na rozplanowanie umiejscowienia przedmiotów jest stosowanie się do zasad linii...

Rozsądne rozłożenie ekwipunku może nie być łatwą sprawą, szczególnie kiedy bagażu jest sporo. Jednym z najlepszych sposobów na rozplanowanie umiejscowienia przedmiotów jest stosowanie się do zasad linii oporządzenia.

Radosław Tyślewicz Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip testowaliśmy już dla was w warunkach trekkingowo-desantowych na polskim wybrzeżu („SPECIAL OPS” 3/2023). Jest to obuwie taktyczne przeznaczone do pracy w klimacie...

Buty Bates EO3882 GX X2 Tall Side Zip testowaliśmy już dla was w warunkach trekkingowo-desantowych na polskim wybrzeżu („SPECIAL OPS” 3/2023). Jest to obuwie taktyczne przeznaczone do pracy w klimacie zimnym i wilgotnym, jaki panuje w Europie Środkowej i Północnej. Sprawdziły się przy zadaniach linowych oraz na portowych nabrzeżach i pokładach łodzi typu RIB. Nadszedł czas na weryfikację tego modelu w bardziej typowych dla Polski i całej niziny europejskiej warunkach, czyli w lesie i na niskich pagórkach.

Transactor Security Sp. z o.o. Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych

Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych kategorii VTOL w ochronie granic państwowych

Ochrona granic stanowi jedną z podstawowych funkcji państwa. Ich nienaruszalność jest ważnym czynnikiem zapewnienia bytu narodowego i suwerenności kraju. Każde państwo dysponuje określoną organizacją do...

Ochrona granic stanowi jedną z podstawowych funkcji państwa. Ich nienaruszalność jest ważnym czynnikiem zapewnienia bytu narodowego i suwerenności kraju. Każde państwo dysponuje określoną organizacją do ochrony swoich granic, albowiem jest to jeden z najważniejszych czynników, które mają duży wpływ na bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne.

Dariusz Leżała, Transactor Security Sp. z o.o. Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E

Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E Przenośne systemy rentgenowskie w rozpoznaniu zagrożeń CBRN-E

Rozpoznanie i neutralizacja zagrożeń CBRN-E, do których zaliczamy zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne oraz zagrożenia związane z materiałami i urządzeniami wybuchowymi, wymaga ciągłego...

Rozpoznanie i neutralizacja zagrożeń CBRN-E, do których zaliczamy zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne oraz zagrożenia związane z materiałami i urządzeniami wybuchowymi, wymaga ciągłego rozwoju sprzętu specjalistycznego umożliwiającego ich ujawnienie i identyfikację. Naprzeciw tym wymogom wychodzi firma Transactor Security Sp. z o.o., która w ofercie ma najnowsze rozwiązania sprzętowe firm VIDISCO Ltd. oraz Viken Detection.

Militaria.pl Potrzebny medyk! - taktyczne wyposażenie medyczne

Potrzebny medyk! - taktyczne wyposażenie medyczne Potrzebny medyk! - taktyczne wyposażenie medyczne

Wyposażenie medyczne w służbach mundurowych to kluczowy element ekwipunku taktycznego. Wyposażenie to obejmuje szeroki zakres narzędzi, sprzętu i środków, które służą do udzielenia pierwszej pomocy w warunkach...

Wyposażenie medyczne w służbach mundurowych to kluczowy element ekwipunku taktycznego. Wyposażenie to obejmuje szeroki zakres narzędzi, sprzętu i środków, które służą do udzielenia pierwszej pomocy w warunkach polowych, w tym także podczas sytuacji kryzysowych czy akcji ratunkowych. Bardzo ważne jest to, aby taktyczne wyposażenie medyczne było łatwe w transporcie i szybkie w użyciu. W tym artykule omawiamy najpotrzebniejsze wyposażenie medyczne, które warto mieć przy sobie.

Ha3o Okulary taktyczne najnowszej generacji Revision Military w technologii I-VIS

Okulary taktyczne najnowszej generacji Revision Military w technologii I-VIS Okulary taktyczne najnowszej generacji Revision Military w technologii I-VIS

Współcześnie wszechstronnie używane okulary taktyczne mają za zadanie chronić oczy operatora, jak również pozwolić na dokładną i precyzyjną obserwację otoczenia. Od ich jakości oraz możliwości dostosowania...

Współcześnie wszechstronnie używane okulary taktyczne mają za zadanie chronić oczy operatora, jak również pozwolić na dokładną i precyzyjną obserwację otoczenia. Od ich jakości oraz możliwości dostosowania do warunków zależy jakość obserwacji przekładająca się na bezpieczeństwo indywidualne oraz powodzenie całego wykonanego zadania. I choć wydawać by się mogło, że obecne rozwiązania w zakresie optyki taktycznej oferują bardzo wiele, to okazuje się, że w tej materii można pójść jeszcze o krok dalej,...

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.special-ops.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.special-ops.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.