Libia: koniec Kadafiego a operacje specjalne

W ciągu ostatnich dni, siły libijskich rebeliantów zdołały przełamać impas na froncie i kontrolują obecnie znaczną częśc Trypolisu. Nieznany jest wciąz los samego Muammara Kadafiego i jego rodziny. Te wydarzenia mają istotne znaczenie, zarówno dla konfliktu libijskiego, jak i dla przyszłości operacji specjalnych.

Prawdopodobnie, te wydarzenia, które sprawiły że Libia znów jest w czołówkach serwisów informacyjnych, oznaczaja koniec wieloletnich rządów pułkownika Kadafiego i państwa znanego od roku 1969 jako Wielka Arabska Libijska Dżamaharija Ludowo - Socjalistyczna. Nie będzie już więc więcej ujęć z żeńskimi formacjami ochrony osobistej dyktatora i zapewne także studenci na niektórych kierunkach przestaną się uczyć, że Libia nie utrzymuje ambasad a "biura ludowe". Niezależnie od losu Kadafiego, tego czy zostanie on szybko ujęty i stracony, czy może zginie w ten czy inny sposób, czy też moze zostanie wydany Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu , losy państwa są już częściowo przesądzone.

Można też powiedzieć, że w końcu się udało. Kampania lotnicza prowadzona od miesięcy, stosunkowo niemrawa, w porównaniu choćby z operacjami na Bałkanach, i wspierana skrycie (lub mniej skrycie) dostawami broni i zapewnieniem wsparcia zachodnich sił specjalnych, przynosi efekty. Użycie lotnictwa w pierwszych dniach wojny domowej pozwoliło zrównoważyć techniczną przewagę reżimu. Następnie siły powietrzne uderzały wspierając siły rebelianckie. Prawdopodobnie uderzenia na infrastrukturę i wojska reżimuw tym dokonywane przez  smigłowce bojowe, wraz z międzynarodową izolacją władz w Trypolisie, oraz rosnącymi w siłę rebeliantami, pozwoliły na osiągnięcie tego sukcesu. Mimo wielu kontrowersji, i ujawniających się problemów, jest to kolejny konflikt  w którym  dominującą rolę odgrywało lotnictwo , wspierane przez siły specjalbe, stwarzające warunki aby siły lądowe dokonały swoistego ciosu kończącego starcie.

Pozostaje kilka kwestii, które jeszcze nie są rozstrzygnięte, a mogą mieć istotne znaczenie dla przyszłości sytuacji w tym państwie i regionie.

Po pierwsze, nie jest pewne że walki ustaną. Reżim Kadafiego dysponował sporą siecią informatorów i rozbudowanym aparatem bezpieczeństwa. Jest więc możliwe, że siły te przejdą do konspiracji, i nawet jeśli nie będą w stanie zmienić sytuacji strategicznej, będą zagrożeniem.

Po drugie, nie jest pewne jak będzie wyglądać przyszłość polityczna w Libii. Tymczasowa Rada Narodowa już obecnie jest koalicją ugrupowań. Kolejne władze będą musiały dookoptować elementy wywodzące się z byłego reżimu. Należy także pamiętać, że w strukturze społeczej istotną rolę odgrywają nie tyle powiązania formalne, co klanowe i plemienne, i to może mieć bardzo istotne znaczenie. Nie jest wykluczone, że sytuacja wewnętrzna Libii nie będzie stabilna bardzo długo. Libia , podobnie jak wiele państw tego regionu jest państwem sztucznym, postkolonialnym a takie eksperymenty nie zawsze są stabilne, jak dowodzi przykład wielu państw afrykańskich, a tabu nienaruszalności granic , zostało juz w Afryce naruszone dwukrotnie.

Po trzecie, niepewna jest sytuacja zapasów broni jakie zgromadził reżim. Częśc z nich została zniszczona. Część przejęli rebelianci. Ale jak dowodzi casus Iraku, wiele z nich może paść ofiarą rabunków. Może to nie tylko skoplikować sytuację wewnętrzną ale i zaostrzyć zewnętrzną. Nie będzie zaskoczeniem, jeśli w ciągu kilku lat będzie miał miejsće atak terrorystyczny dokonany z użyciem broni rozszabrowanej w Libii, lub broń ta bedzie użyta w jakimś innym konflikcie.

Wreszcie po czwarte, nie jest pewne czy w Libii, nie zagnieździ się islamski fundamentalizm. Upadek niedemokratycznego reżimu zwasze tworzy próżnię, w którą mogą wejść inni, a demokracja w naszym rozumieniu nie zawsze znajduje jednoznaczne odbicie w innej kulturze. Wiosna ludów i młodzież używająca Facebooka i Twittera to tylko jedno oblicze tamtejszych społeczeństw, inne ma wyraz dużo bardziej konserwatywny. Niezbędna jest wobec tego spójna polityka, która pozwoli ograniczyć to zagrożenie.

Każdy z tych czynników ma dla przyszłych działań specjalnych zasadnicze znaczenie. To siły specjalne państw zachodnich będą szkolić budowane na nowo siły libijskiego wojska i policji. Być moze będą niezbędne w dalszych operacjach, czy to koalicyjnych, czy jednonarodowych, w celu zwalczania zagrożeń jakie mogą sie jeszcze w Libii pojawić. Być może , o ile Kadafi się nie podda, to podobnie jak w przypadku Saddama i jego współpracowników, na siły specjalne spadnie ciężar ich odnalezienia i pojmania. Także zadanie neutralizacji wpływów Al-Kaidy i pokrewnych jej organizacji będzie wymagało starannie zaplanowanych działań wywiadowczych, psychologicznych, informacyjnych i wreszcie ofensywnych, a siły specjalne mogą odgrywać w nich kluczową rolę.

Nie można także nie pominąć polskiego akcentu. Polska nie zdecydowała się na aktywny udział w działaniach bojowych. Niedawno ujawniono, że Polska dostarczała broń libiskim rebeliantom. Niewątpliwie,z uwagi na położenie i zasoby naturalne tego państwa, a także wcześniejsze kontakty polsko - libijskie , Polska może zyskać wiele, choćby w kwestiach tak ważnych dla naszego interesu narodowego jak bezpieczeństwo energetytczne. Nie można łudzić się że otrzymamy coś za darmo, więc niezbędne będzie prowadzenie w tym regionie aktywnej polityki. Należy sądzić, że sektorowe wsparcie nowych władz libijskich - także poprzez działania z ućyciem sił specjalnych, choćby szkolenie wojskowe lub policyjne, wsparte przez dyplomację i służby specjalne, może okazać się opłacalną inwestycją. Wspieranie i ochrona interesu narodowego , także w odległych i egzotycznych regionach, jest obecnie najważniejszym zadaniem sił zbrojnych - a co ważne , bardzo istotną rolę mogą odegrać w nich siły specjalne, podwarunkiem ich adekwatnego, racjonalnego i konsekwentnego użycia.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!