Special-Ops.pl

SON

SON - Skupina Operativního Nasazení Celní správy ČR

SON - Skupina Operativního Nasazení Celní správy ČR

Obok jednostek specjalnych typowych resortów siłowych, czyli funkcjonujących w siłach zbrojnych, policji, żandarmerii i agencjach bezpieczeństwa, w wielu państwach istnieją także mniej znane pododdziały taktyczne, utworzone w strukturach innych służb, które również odpowiadają za ochronę bardzo ważnych interesów swego kraju. W Republice Czeskiej przykładem jednostki tego typu jest grupa operacyjna SON tamtejszej służby celnej – Skupina Operativního Nasazení Celní správy ČR.
There are many famous and well known elite units in military, police and other law enforcement agencies structures but in many countries there are less known tactical teams hidden in the other government services and agencies, responsible for its economical safety. In the Czech Republic such team is named Skupina Operativního Nasazení Celní správy ČR – in short: SON of the Czech Customs Service.

Zobacz także

Krzysztof Mątecki, Tomasz Łukaszewski 15 lat Wojsk Specjalnych

15 lat Wojsk Specjalnych 15 lat Wojsk Specjalnych

Dwudziestego czwartego maja 2007 roku, ówczesny Prezydent RP śp. Lech Kaczyński podpisał ustawę o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dzięki czemu w strukturach Wojska Polskiego został utworzony...

Dwudziestego czwartego maja 2007 roku, ówczesny Prezydent RP śp. Lech Kaczyński podpisał ustawę o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dzięki czemu w strukturach Wojska Polskiego został utworzony odrębny Rodzaj Sił Zbrojnych (RSZ) – Wojska Specjalne (WS), które obecnie stanowią ok. 3% liczebności polskich Sił Zbrojnych. W tym roku obchodzimy 15. rocznicę tego ważnego wydarzenia, dlatego warto przypomnieć proces dochodzenia do ich powstania oraz zaistniałe zmiany i rozwój.

Krzysztof Mątecki Poznawajmy wroga i czuwajmy

Poznawajmy wroga i czuwajmy Poznawajmy wroga i czuwajmy

Wydział V Antyterrorystyczny ABW strzeże bezpieczeństwa naszego kraju zatrzymując przebywających w Polsce członków międzynarodowych grup przestępczych, szpiegów i radykałów powiązanych z organizacjami...

Wydział V Antyterrorystyczny ABW strzeże bezpieczeństwa naszego kraju zatrzymując przebywających w Polsce członków międzynarodowych grup przestępczych, szpiegów i radykałów powiązanych z organizacjami terrorystycznymi. W tym roku mija 29 lat, odkąd operatorzy Wydziału V realizują zadania, których charakter w pełni oddaje motto ABW – „Poznawajmy wroga i czuwajmy”.

Krzysztof Mątecki Commando Garud

Commando Garud Commando Garud

Commando Garud jest najmłodszą jednostką indyjskich sił specjalnych, należącą do Indyjskich Sił Powietrznych (IAF). Mimo że specjalnością komandosów z Garud są operacje na tyłach wroga wykonywane przy...

Commando Garud jest najmłodszą jednostką indyjskich sił specjalnych, należącą do Indyjskich Sił Powietrznych (IAF). Mimo że specjalnością komandosów z Garud są operacje na tyłach wroga wykonywane przy współpracy z lotnictwem, to od lat żołnierze jednostki wsławiają się operacjami kontrterrorystycznymi w prowincjach Dżammu i Kaszmir. Charakter ich działań idealnie oddaje motto ich „Prahar se Suraksha”, co w tłumaczeniu oznacza „Obrona przez Atak”.

Zobacz także: Jednostka specjalna SON (Skupina operativního nasazení Celní správy)

Podobnie jak polska, czeska służba celna odpowiada za dozór celny towarów nie tylko w samych Czechach, ale i w ramach jednolitego obszaru celnego Unii Europejskiej, a w związku z tym do jej zadań należy m.in. zapobieganie, wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw związanych z przywozem, tranzytem i wywozem towarów, w tym objętych ograniczeniami lub zakazami, to jest w szczególności takich jak: odpady szkodliwe, substancje chemiczne, materiały jądrowe i promieniotwórcze, środki odurzające i substancje psychotropowe oraz broń, amunicja, materiały wybuchowe i technologie objęte kontrolą międzynarodową. Kontrola obrotu towarowego z zagranicą, zwalczanie przemytu i oszustw celnych nigdy nie było łatwe, a stało się jeszcze trudniejsze w ostatnich latach, gdy tym, przynoszącym często olbrzymie dochody, procederem zajęły się zorganizowane grupy przestępcze o międzynarodowych powiązaniach. Gdy gra idzie o wielkie stawki, przestępcy wykazują dużą determinację w ochronie swych nielegalnych źródeł dochodów i przeciwdziałaniu utracie towaru.

Interwencje wobec tych kryminalnych organizacji stanowią więc poważne wyzwanie, któremu nie zawsze mogą podołać zwykli funkcjonariusze administracji celnej. Jeśli wziąć pod uwagę, że celnicy nie zawsze mogą skorzystać z natychmiastowej lub długotrwałej pomocy policji, a mieli do czynienia także z najgroźniejszymi przypadkami przemytu narkotyków, broni i materiałów rozszczepialnych, staje się oczywiste, że konieczne stało się znalezienie szybkiego rozwiązania w ramach własnej służby.

Czeska administracja celna posiadała pełne kompetencje do rozpoznawania i wykrywania przestępstw, ale brakowało ostatniego, wykwalifkowanego elementu, koniecznego przede wszystkim podczas realizacji końcowej fazy operacji – przygotowanego adekwatnie do pojawiających się wówczas zagrożeń.

W związku ze wzrostem liczby niebezpiecznych sytuacji podczas takich działań, związanych z zatrzymywaniem nielegalnych towarów i niebezpiecznych osób, czeska służba celna dostrzegła potrzebę posiadania profesjonalnej jednostki specjalnej, która zapewniłaby odpowiednie wsparcie i ochronę pracownikom wykonującym zadania dochodzeniowo-śledcze, czynności operacyjne i procesowe. Niewątpliwą inspirację przyniosły także kontakty z niemiecką służbą celną, która dysponowała od 1997 r. tego typu jednostką ZUZ (Zentrale Unterstützungsgruppe Zoll). W Czechach funkcjonowały co prawda w tym czasie tzw. mobilne grupy operacyjne (MOS – mobilní operativní skupiny) w składzie każdego z ośmiu dyrektoriatów regionalnych (Celni Ředitelství), podporządkowane Inspektoratowi Straży Celnej i Finansowej (ICFS), ale nie miały one tak specjalistycznego charakteru jak niemiecki ZUZ i zajmowały się także innymi zadaniami.

To przekładało się na różny poziom wyszkolenia, system naboru do nich i inne wymagania nie były określone, różne też było wyposażenie tych grup. W tych okolicznościach szefostwo służby celnej podjęło w 1999 r. kroki w celu sformowania centralnie podporządkowanej grupy specjalnej, która dzięki odpowiedniemu doborowi ludzi, specjalnemu szkoleniu i wyposażeniu oraz zastosowaniu najnowszych systemów obserwacji, monitorowania i technik operacyjnych będzie w stanie wykonywać zadania szczególnego ryzyka, wymagające specjalnych umiejętności w ramach zwalczania przestępczości celnej.

W 2000 r. powołanie do życia takiej grupy formalnie usankcjonowała wewnętrzna decyzja Generalnego Dyrektora Celní správy ČR (GŘC), na podstawie której w pierwszej połowie 2001 r. przeprowadzono nabór, w wyniku którego, po serii testów psychologicznych, fizycznych i strzeleckich, spośród kandydatów z szeregów funkcjonariuszy celnych wyłoniono pierwszy skład przyszłej SON.

W marcu rozpoczęli oni intensywne, półroczne stacjonarne szkolenie podstawowe pod okiem instruktora wywodzącego się z centralnej policyjnej jednostki kontrterrorystycznej URNa oraz specjalistów z zewnątrz (z wojska, policji, służby więziennej, służb ratowniczych itp.). Kurs zakończył się kilkudniowym sprawdzianem, podczas którego pierwsi członkowie grupy potwierdzili przed specjalną komisją osiągnięcie oczekiwanego poziomu wyszkolenia i gotowość do podjęcia działania, co przyniosło we wrześniu 2001 r. oficjalne utworzenie SON CS ČR.

Kolejny rok poświęcono na pełne ukształtowanie grupy: dopracowano kwestie szkolenia, uzupełniono podstawowe wyposażenie specjalne oraz przeprowadzono kolejne nabory w celu obsadzenia pozostałych etatów. Okazało się jednak, że ograniczanie przyjęć do kandydatów ze służby celnej utrudnia znalezienie odpowiedniej liczby wartościowych ochotników, dlatego SON otworzył się również na chętnych z sił zbrojnych i policji, a nawet legitymujących się cennymi kompetencjami i doświadczeniem cywili.

Do grupy przyjmowane są osoby niekarane, w wieku od 23 do 35 lat, zakwalifikowane przez komisję lekarską jako posiadające zdolność fizyczną i psychiczną do służby w tego typu komórce realizacyjnej jako formacji uprawnionej do stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej. Muszą posiadać prawo jazdy kategorii B, wykształcenie co najmniej średnie. Po wnikliwym sprawdzeniu przeszłości kandydata przez służby specjalne poddawany jest on sprawdzianowi fizycznemu w dwóch wariantach.

Pierwszy obejmuje wspinanie po linie bez użycia nóg, „pompki”, „brzuszki”, sprint na 100 m, bieg na dystansie 3 km oraz pływanie na 100 m stylem dowolnym. Drugi to wyciskanie sztangi, podciąganie na drążku, przysiady ze sztangą, bieg slalomem, „brzuszki”, bieg na 3 km i pływanie. Do tego dochodzi test strzelecki, po którym przychodzi czas na staż w SON, podczas którego oceniane są predyspozycje do służby w tej grupie, zaangażowanie, zdolność do przyswajania wiedzy i rozwijania się oraz umiejętność pracy w zespole. Ostateczną odpowiedź, czy dana osoba nadaje się do tego typu pracy, daje końcowy test psychodiagnostyczny, a całość postępowania kwalifikacyjnego zamyka rozmowa końcowa z dowódcą. Ostatni nabór miał miejsce w 2006 r., ponieważ od tamtej pory SON ma już obsadzone wszystkie etaty i dopiero po zakończeniu trwającej obecnie reorganizacji czeskiej administracji celnej być może zostanie powiększony o dodatkowe. Kolejny nabór ogłaszany jest więc dopiero wtedy, gdy zwolni się miejsce po odejściu jednego z dotychczasowych członków grupy. Na rotację kadry główny wpływ mają duże obciążenia fizyczne i psychiczne podczas służby, ale z drugiej strony, w grupie nadal służą trzej funkcjonariusze, którzy zostali przyjęci jeszcze podczas pierwszej selekcji 10 lat temu. Średni wiek operatora SON to około 30 lat.

Tak kompletowany SON stanowi wysoce wyspecjalizowaną jednostkę służby celnej, przeznaczoną do wykonywania najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych zadań związanych z zabezpieczeniem czynności operacyjnych, dochodzeniowo-śledczych oraz realizacyjnych, a także zapewnienia ochrony bezpieczeństwa zaangażowanym w nie funkcjonariuszom celnym. Działa na terenie całego kraju, na rzecz Generalnego i Regionalnych Dyrektoriatów Celnych, a decyzję o jej użyciu wydaje dyrektor Wydziału Wsparcia i Nadzoru GŘC. O sposobie wykonania konkretnego zadania w terenie decyduje natomiast samodzielnie dowódca grupy. Zasady funkcjonowania SON, jej kompetencje i zadania szczegółowo reguluje wewnętrzne zarządzenie Generalnego Dyrektora Celní správy ČR nr 54/2007. Funkcjonariusze SON na podstawie przepisów właściwych ustaw (Zákon č. 185/2004 Sb. O Celní správě, Zákon č.13/1993 Sb. Celní zákon) korzystają przy wykonywaniu swych zadań służbowych z uprawnień o charakterze policyjnym, włączając w to stosowanie środków przymusu i broni palnej, a uprawnieni są m.in. do legitymowania, zatrzymywania i przeszukiwania osób, przeszukiwania pomieszczeń, bagażu i ładunków, zatrzymywania pojazdów oraz innych środków przewozowych.

Z jednej strony, ze względu na szkolenie, przeznaczenie oraz dobrane pod tym kątem uzbrojenie i wyposażenie, SON ma charakter grupy wsparcia taktycznego, zajmującej się – w ramach czynności prowadzonych przez macierzystą służbę celną – tym, czym pododdziały specjalne w innych strukturach typu policyjnego, takie jak Zasahove Jednotki (odpowiednik SPAP i SAT w polskiej policji), grupa realizacyjna ÚOOZ SKPV odpowiednik „realizacji” polskiego CBŚ), a biorąc pod uwagę podległość: grupy specjalne w służbach celnych i pokrewnych Słowacji (JSZ CKU CS SR), Polski (WR DWS MF), Węgier („Merkur”), Rosji (SOBR GTK), Niemiec (ZUZ), USA (ICE SRT i BATFF SRT), czy Włoch (ATPI i GOS Guardia di Finanza). Są to jednostki określane w terminologii anglojęzycznej jako HEAT: High-risk Entry and Apprehension Teams – zespoły do „wejść” i zatrzymań wysokiego ryzyka. W praktyce oznacza to dokonywanie „wejść siłowych” do miejsc, gdzie podejrzewa się ukrywanie towarów z przemytu, a do których dostęp jest utrudniany lub gdy od szybkości wkroczenia zależy zatrzymanie przestępców. Celem „realizacji” są nie tylko osoby dopuszczające się poważnych przestępstw celnych, ale także towar: najczęściej pochodzące z przemytu lub nielegalnej produkcji zapasy wyrobów akcyzowych, czyli papierosów i alkoholu, stanowiące jedno z największych źródeł dochodu przestępców, narkotyki oraz inne wyroby wprowadzone w dużych ilościach na teren Czech i Unii Europejskiej z naruszeniem właściwych przepisów celnych. Oprócz bezpośredniego zatrzymywania niebezpiecznych sprawców przestępstw, SON zajmuje się także ich eskortowaniem działaniami pościgowymi. W związku z tym szkolenie grupy oraz jej wyposażenie jest bardzo zbliżone do policyjnych formacji specjalnych i antyterrorystycznych.

Z drugiej strony czeski SON nie jest klasycznym pododdziałem taktycznym, gdyż duża część działań zlecanych jej funkcjonariuszom polega na zabezpieczaniu fizycznym czynności dochodzeniowo-śledczych prowadzonych przez inne komórki celne, to jest pełnieniu funkcji uzbrojonej asysty i ochrony, dzięki której zwykli celnicy przy wkraczaniu do niebezpiecznych miejsc nie muszą obawiać się zagrożenia, oporu czy innych utrudnień ze strony osób, przeciwko którym działają. SON wykonuje też równie często skryte zadania rozpoznawcze i obserwacyjne w trudnym terenie metodami wojskowymi, ze względu na położenie wielu składów, magazynów i punktów przerzutowych na odludziu, zwłaszcza w strefie przygranicznej, co wymaga zupełnie innych umiejętności, niż w przypadku policyjnych jednostek interwencyjnych. Dodatkowe zadania spoczywające na SON wynikają z włączenia w Czechach administracji celnej do Zintegrowanego Systemu Ratownictwa (IZS – Integrovaný záchranný systém). Specjalne wyszkolenie i wyposażenie grupy sprawia, że jest ona bardzo dobrze przygotowana do udziału w akcjach ratowniczych, ochronie majątku i utrzymaniu porządku w szczególnie trudnych sytuacjach spowodowanych klęskami żywiołowymi.

Organizacja jednostki opiera się na trzech pionach. Kilkunastoosobowy pion operacyjny to dwa zespoły uderzeniowe, na rzecz których działa operacyjno-techniczny pion wsparcia, posiadający w swym składzie zespół rozpoznawczy, informatyków oraz dokumentalistów, zapewniających tym pierwszym niezbędne do ich skutecznego działania informacje i materiały. Nad całością czuwa pion dowodzenia, czyli dowództwo i instruktorzy wyszkolenia, odpowiedzialni za prowadzenie naboru, kursów podstawowych, specjalistycznych i bieżących treningów. W tym zakresie zespół instruktorski SON współpracuje także z instruktorami innych służb, a także wymienia doświadczenia i organizuje spotkania szkoleniowe z innymi, krajowymi oraz zagranicznymi jednostkami: dawniej ze słynną kontrterrorystyczną SOG czeskiej żandarmerii wojskowej VP, od lat z niemiecką ZUZ, słowacką JSZ (Jednotka služobných zákrokov Colného kriminálneho úradu CS SR, dawniej jako Zakročujúca jednotka CS SR), a także policyjną ZJ SmK z Ostrawy i od niedawna z Wydziałem Realizacyjnym polskiej Kontroli Skarbowej (Departamentu Wywiadu Skarbowego Ministerstwa Finansów).

Szkolenie obejmuje przede wszystkim treningi fizyczne, w tym walki wręcz i technik interwencyjnych, trening strzelecki oraz taktyczny, a do tego zajęcia specjalistyczne np. z zakresu wykorzystania technik linowych, ratownictwa medycznego, prowadzenia pojazdów, ochrony osób, działań rozpoznawczych w terenie pozamiejskim, przepisów prawnych i psychologii. Podczas ćwiczeń taktycznych szlifowane są szturmowania pomieszczeń i działań CQB oraz umiejętności zatrzymywania i obezwładniania osób w pojazdach i pomieszczeniach, prowadzone często z wykorzystaniem zestawów umożliwiających strzelanie amunicją z pociskami barwiącymi FX kanadyjskiej firmy Simunition, co nadaje im realistycznego charakteru. Pełne wyszkolenie operatora takich grup jak SON jest procesem długotrwałym, ale okrzepła już jednostka specjalna czeskiej służby celnej nie ustępuje pod względem przygotowania taktycznego i specjalnego odpowiednikom w kraju i za granicą. Ma na koncie także liczące się sukcesy, np. zajęcie trzeciego miejsca podczas snajperskich mistrzostw świata na Węgrzech w 2011 r. przez zespół złożony ze snajperów z AČR i SON, czy pierwsze miejsce w zawodach par snajperskich o puchar naczelnika Vojenske Policie AČR w 2009 r.

Prawdziwą weryfikacją umiejętności bojowych są jednak zawsze realne działania. Jednostka długo unikała rozgłosu, a wiele akcji z jej udziałem przypisywano policji. W historii SON jest wiele skutecznych operacji przeciwko niebezpiecznym sprawcom przestępstw kryminalnych, lecz szczegóły części z nich, zwłaszcza ostatnich, wciąż pozostają niejawne, ze względu na trwające wciąż dochodzenia dotyczące różnych ich wątków. Już w 2002 r. SON zatrzymał w ramach akcji pod kryptonimem „Zamek” członka kosowsko-albańskiej organizacji kryminalnej rozprowadzającej zakazane środki psychotropowe i odurzające, w 2003 r. w operacji „Maršal IV” – groźnych członków wietnamskiego gangu, zajmującego się nielegalną produkcją papierosów, a w 2004 r. ważnego członka zorganizowanej grupy przestępczej specjalizującej się w wyrobie i dystrybucji narkotyków na terenie Czech i Słowacji (operacja pk „Radost”). W kwietniu tego samego roku miała miejsce operacja „Tango”, gdy SON, wspólnie z ZJ policji zachodnioczeskiej zatrzymał dwóch Czechów i Wietnamczyka, przerzucających do Niemiec jedną z najgroźniejszych substancji psychoaktywnych – pervitin (metaamfetamina). 

Jedną z najpoważniejszych była operacja „Varan” zakończona realizacją 30 sierpnia 2004 r., gdy SON we współpracy z policjantami do walki z przestępczością zorganizowaną z ÚOOZ PČR zatrzymali organizatorów przemytu osób z Azji, przez Ukrainę i Słowację do Czech. Wśród organizatorów byli Azjaci, Słowacy i Czesi, w tym jeden były celnik. Funkcjonariusze SON wykonywali wówczas także zadania operacyjne, podczas których udało się wykryć, że nielegalny przerzut ludzi przez granicę odbywa się w specjalnie przystosowanych w tym celu cysternach do przewozu materiałów sypkich, które od dołu zaopatrzono w ukryte włazy. W tym samym roku SON-owcy uczestniczyli w dużej operacji „Taco”, zatrzymując na terenie Czech część międzynarodowej grupy handlarzy narkotykami – pozostali, należący do motocyklowego gangu „Hell Angels”, wpadli w ręce policji w Danii. Sukcesy SON w 2005 r. to m.in. likwidacja nielegalnej wytwórni alkoholu (operacja „Spirit”) oraz schwytanie kolejnego członka grupy przestępczej, zajmującej się wyrobem i handlem narkotykami na terytorium Czech i Słowacji (operacja „Strzelec”). Mimo częstego wchodzenia SON do akcji w pełnym wyposażeniu bojowym, z bronią długą, SON kieruje się zasadą używania jej w absolutnej ostateczności i faktycznie rzadko do tego dochodzi. W dotychczasowej historii jednostki nie zdarzył się ani jeden przypadek postrzelenia przestępcy, ale i zranienia operatora zespołu operacyjnego, mimo że kilkakrotnie zatrzymani posiadali przy sobie broń palną. Podobnie jak w przypadku większości akcji policyjnych antyterrorystów, zdecydowane, błyskawiczne działanie sprawnych i groźnie wyglądających komandosów służby celnej zazwyczaj pozbawia przestępców ochoty do stawiania jakiegokolwiek oporu.

Zgodnie ze swymi uprawnieniami i jako komórka „centrali” SON działa na obszarze całego kraju, nie mogąc przy tym liczyć na jakąkolwiek regularność w swej pracy. Zdarzają się tygodnie, podczas których trzeba przeprowadzić kilka różnorodnych zadań, w różnych miejscach, innym razem jest to tygodniowe pozostawanie w pełnej gotowości do działania lub przestoje bez akcji, wymagające jednak i tak zachowania pełnej dyspozycyjności. Biorąc pod uwagę niewielki stan osobowy grupy, stanowi to nie tylko spore obciążenie, ale i zakłóca czasami proces szkoleniowy, dlatego dowództwo SON z niecierpliwością oczekuje zwiększenia liczby etatów, przynajmniej o czterech do sześciu dodatkowych operatorów. Dzięki temu SON dysponowałby również dwoma równorzędnymi zespołami uderzeniowymi, które mogłyby zamiennie poświęcać się treningom i działaniom praktycznym. Na razie mimo tych obiektywnych trudności jednostka wypełnia z pełnym zaangażowaniem swoją funkcję w służbie celnej Republiki Czeskiej, utrzymując wysokie standardy wyszkolenia i zdolności operacyjnych, co od lat budzi uznanie innych funkcjonariuszy macierzystej formacji oraz odpowiedników ze świata oddziałów specjalnych w kraju i za granicą.

BROŃ I WYPOSAŻENIE SON
Podstawowa broń specjalistów brzan SON to niemieckie 9 mm pistolety maszynowe HK MP5A3 z kolbą wysuwaną, oświetleniem taktycznym firmy Sure Fire w łożu TLF lub BT TL-99A1, krajowymi celownikami kolimatorowymi OKO, a w razie potrzeby tłumikami dźwięku firmy Brügger&Thomet. Broń krótka to austriackie pistolety Glock 17 tego samego kalibru, z oświetleniem Blackhawk Xiphos NT Night Ops Weapon, przenoszone w kydeksowych kaburach Blackhawk Level 3 Serpa, a podczas działań operacyjnych po cywilnemu, wymagających skrytego przenoszenia broni zastępowane przez kompaktowe G26.

Przeciwko osobom mogącym wykorzystywać osłony balistyczne, w pojazdach i terenie otwartym zamiast MP5 wykorzystywane są czeskie karabinki Sa vz. 58 na nabój pośredni 7,62×39 mm wz. 43, często mylnie kojarzone z nieco podobnymi zewnętrznie karabinkami Kałasznikowa na ten sam typ amunicji. Egzemplarze używane w SON mają skrócone lufy, zakończone kompensatorem firmy Antonin Zendl a syn/Gun Expert oraz niestandardowe kolby składane (sklopka) z tworzywa sztucznego i chwyty pistoletowe 558 produkcji ArsenalCZ. Z oferty Gun Expert pochodzą także szynowe (zgodnie ze standardem Picatinny MIL-STD-1913) łoża z nakładką na rurę gazową, na której osadzone są kolimatory OKO oraz dźwignia ręcznego zwalniania suwadła z zamkiem po prawej stronie komory zamkowej. SON dysponuje oprócz tego niemieckim karabinem HK417 na nabój 7,62 mm × 51 NATO w wersji wyborowej do strzelań na średnich dystansach, z celownikiem ACOG Trijicon 3,5×35, dwójnogiem Harrisa i tłumikiem dźwięku Rotex III szwajcarskiej firmy Brugger &Thomet oraz amerykański mi strzelbami gładkolufowymi kalibru 12 Remington 870, w wersjach bezkorbowych i z kolbą składaną, z oświetleniem taktycznym, bocznym uchwytem na zapasowe naboje na komorze zamkowej i szyną Picatinny na jej grzbiecie.

Operatorzy SON noszą ciemnogranatowe kombinezony bojowe firmy DEva a.s. z trudnopalnego nomeksu, a poza terenem miejskim wykorzystują standardowe umundurowanie kamuflażowe armii czeskiej vzor 95, membranowe kurtki i spodnie polskiej firmy Helikon kroju ECWCS II w kamuflażu Camogrom, a w zimie białe komplety maskujące. Wyposażenie ochronne to kevlarowe hełmy Protech wzoru PASGT, ochronne kaski Protec Ace Water, francuskie gogle Bolle Chrono X500, ciężkie kamizelki balistyczne vz. SON czeskiej firmy Mars a.s. Jevíčko, amerykańskie nakolanniki Hell Storm. Do tego dochodzą tarcze balistyczne południowoafrykańskiej firmy Global Armour: mniejsze Ballistic Shield III A oraz duże – z zamontowanym na nich oświetleniem. Wśród specjalistycznego wyposażenia grupy znajdują się m.in. hydrauliczne narzędzia wyważeniowe Door Raider oraz Holmatro, zestawy narzędzi wyważeniowych entry-tools Blackhawk, piły spalinowe Stihl i lanca tlenowa do forsowania krat i metalowych drzwi oraz specjalny izraelski zestaw rozpoznawczy ODF EyeBall R1, ze sterowaną kamerą w kulistej obudowie, która po wrzuceniu do pomieszczenia lub za przeszkodę przekazuje szerokokątny obraz na małogabarytowy monitor operatora. Indywidualne środki łączności to radiostacje osobiste Motorola oraz aktywne ochronniki słuchu z funkcją łączności Peltor ComTac XP.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

Ireneusz Chloupek Eulex IG

Eulex IG Eulex IG

Sześć lat po jednostronnym zadeklarowaniu zerwania dotychczasowych związków z Serbią przez jej południowo-zachodnią, autonomiczną prowincję Kosowo, zamieszkałą w 90% przez Albańczyków, i ogłoszeniu...

Sześć lat po jednostronnym zadeklarowaniu zerwania dotychczasowych związków z Serbią przez jej południowo-zachodnią, autonomiczną prowincję Kosowo, zamieszkałą w 90% przez Albańczyków, i ogłoszeniu przez nią niepodległości, ta nowa republika boryka się z postkonfliktowymi napięciami oraz silną przestępczością zorganizowaną. Do czasu osiągnięcia europejskich standardów przez nowe, miejscowe struktury ochrony prawa, które samodzielnie będą skutecznie przeciwdziałać tym problemom, wspiera je organizacyjnie,...

Ireneusz Chloupek KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE

KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE

„Jeśli ludzie z amerykańskich sił specjalnych powiedzą, że jesteś dobry, to tak jest – stwierdził kiedyś instruktor działań antyterrorystycznych US Navy. – Jeżeli to samo usłyszysz od Izraelczyków, to...

„Jeśli ludzie z amerykańskich sił specjalnych powiedzą, że jesteś dobry, to tak jest – stwierdził kiedyś instruktor działań antyterrorystycznych US Navy. – Jeżeli to samo usłyszysz od Izraelczyków, to znaczy, że jesteś naprawdę bardzo dobry. Gdy powiedzą tak o tobie Brytyjczycy z SAS lub SBS, możesz być pewien, że należysz do najlepszych, bo oni rzadko prawią komplementy”. Jedną z jednostek specjalnych, o której wszyscy wymienieni zawsze wyrażają się z uznaniem, jest Kampfschwimmerkompanie niemieckiej...

Ireneusz Chloupek EOG

EOG EOG

Estońska Grupa Operacji Specjalnych (Erioperatsioonide grupp - EOG) to jeden z najmłodszych i najmniej znanych tego typu oddziałów w NATO. Uwarunkowania geopolityczne, niewielki obszar i zasoby ludzkie,...

Estońska Grupa Operacji Specjalnych (Erioperatsioonide grupp - EOG) to jeden z najmłodszych i najmniej znanych tego typu oddziałów w NATO. Uwarunkowania geopolityczne, niewielki obszar i zasoby ludzkie, ograniczony potencjał młodej armii od niedawna znów niepodległej Estonii oraz brak zrozumienia wśród części decydentów dla miejsca operacji specjalnych w systemie obrony kraju początkowo nie sprzyjały tworzeniu jednostki o takim przeznaczeniu. Gdy jednak została sformowana, zadbano o nadanie jej profesjonalnego...

Ireneusz Chloupek JW AGAT

JW AGAT JW AGAT

Najmłodszy komponent bojowy Wojsk Specjalnych, który 27 czerwca br. obchodził swoją trzecią rocznicę, to jednostka lekkiej piechoty szturmowej o charakterze powietrznodesantowym, najbliższa oryginalnemu...

Najmłodszy komponent bojowy Wojsk Specjalnych, który 27 czerwca br. obchodził swoją trzecią rocznicę, to jednostka lekkiej piechoty szturmowej o charakterze powietrznodesantowym, najbliższa oryginalnemu modelowi formacji typu Commando i Rangers. Jej główne przeznaczenie to akcje bezpośrednie - przede wszystkim zapewnianie wsparcia i zabezpieczenia kinetycznego operacjom prowadzonym przez pododdziały wydzielone z innych jednostek WS oraz samodzielne działania rajdowe.

Ireneusz Chloupek Jackal Stone-14

Jackal Stone-14 Jackal Stone-14

Prawie równolegle do ćwiczenia Noble Sword-14 w Polsce i na Litwie w dniach 12-23 września br. odbyło się zorganizowane przez US Special Operations Command Europe (SOCEUR - Dowództwo Operacji Specjalnych...

Prawie równolegle do ćwiczenia Noble Sword-14 w Polsce i na Litwie w dniach 12-23 września br. odbyło się zorganizowane przez US Special Operations Command Europe (SOCEUR - Dowództwo Operacji Specjalnych w Europie) ćwiczenie wojsk specjalnych z serii pk. Jackal Stone, w tym roku w Niemczech i Holandii. W składzie jednej z wielonarodowych SOTG (Special Operation task Group) ćwiczyli żołnierze naszej JW GROM.

Ireneusz Chloupek NOBLE SWORD - Combat ready

NOBLE SWORD - Combat ready NOBLE SWORD - Combat ready

„Mam honor i przyjemność ogłosić, że SOCC ukończył proces certyfikacji, uzyskując ocenę celującą. Ocena ta nie jest dziełem przypadku, co oczywiste, ale jest też wynikiem wielu lat ciężkiej, pełnej wysiłku...

„Mam honor i przyjemność ogłosić, że SOCC ukończył proces certyfikacji, uzyskując ocenę celującą. Ocena ta nie jest dziełem przypadku, co oczywiste, ale jest też wynikiem wielu lat ciężkiej, pełnej wysiłku pracy”. Takie słowa usłyszeli żołnierze polskich Wojsk Specjalnych od szefa Międzynarodowego Zespołu Certyfikującego, kmdr. Konstantionosa Gialousisa, na zakończenie rozgrywanego od 2 do 19 września br. sojuszniczego ćwiczenia taktycznego z wojskami pod kryptonimem Noble Sword-14, które stanowiło...

Ireneusz Chloupek GISW OISW w Krakowie

GISW OISW w Krakowie GISW OISW w Krakowie

Dla społeczeństwa i większości służb wewnętrznych problem z przestępcami w zasadzie kończy się po ich osadzeniu w zakładzie karnym (ZK), a przynajmniej odizolowaniu przez umieszczenie w areszcie śledczym...

Dla społeczeństwa i większości służb wewnętrznych problem z przestępcami w zasadzie kończy się po ich osadzeniu w zakładzie karnym (ZK), a przynajmniej odizolowaniu przez umieszczenie w areszcie śledczym (AŚ). Od tego momentu musi sobie z nimi radzić Służba Więzienna, jedyna uzbrojona formacja podległa Ministerstwu Sprawiedliwości, która jest, o czym nie zawsze pamiętamy, jednym z filarów bezpieczeństwa wewnętrznego kraju. Wśród ponad 27 000 jej funkcjonariuszy około 240 to specjalnie wyselekcjonowani...

Ireneusz Chloupek Smutna rocznica

Smutna rocznica Smutna rocznica

20 lat temu rozwiązano wszystkie pododdziały specjalne Wojska Polskiego szczebla armijnego i dywizyjnego. Zgodnie z niesławnym, utajnionym zarządzeniem nr 079/org. z 8 listopada 1993 r. ówczesnego Szefa...

20 lat temu rozwiązano wszystkie pododdziały specjalne Wojska Polskiego szczebla armijnego i dywizyjnego. Zgodnie z niesławnym, utajnionym zarządzeniem nr 079/org. z 8 listopada 1993 r. ówczesnego Szefa Sztabu Generalnego, do końca sierpnia następnego roku ze struktur WP zniknęły trzy okręgowe kompanie specjalne, osiem z dywizyjnych batalionów rozpoznawczych, a jedyną jednostką działań specjalnych w wojskach lądowych miał pozostać, rozwinięty z 1. Batalionu Szturmowego w Lublińcu, 1. Pułk Specjalny.

Redakcja Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami

Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami

Grupa funkcjonariuszy Wydziału Zabezpieczenia Działań Morskiego Oddziału Straży Granicznej od 28 września do 4 października 2014 roku przebywała w Finlandii. Na zaproszenie Jednostki Specjalnej Fińskiej...

Grupa funkcjonariuszy Wydziału Zabezpieczenia Działań Morskiego Oddziału Straży Granicznej od 28 września do 4 października 2014 roku przebywała w Finlandii. Na zaproszenie Jednostki Specjalnej Fińskiej Straży Granicznej Regionu Zatoki Fińskiej (Suomenlahden Valmiusjoukkue Merivartiosto) uczestniczyła w szkoleniu z udziałem żołnierzy Specjalnej Jednostki Fińskiej Marynarki Wojennej ETO (Erikoistoimintaosasto).

Ireneusz Chloupek 10-lecie WR KSP

10-lecie WR KSP 10-lecie WR KSP

1 stycznia 2005 r. Komendant Stołeczny owołał do życia w pionie kryminalnym warszawskiej policji nową jednostkę specjalnądo wsparcia innych jego komórek na najbardziej niebezpiecznych odcinkach walki z...

1 stycznia 2005 r. Komendant Stołeczny owołał do życia w pionie kryminalnym warszawskiej policji nową jednostkę specjalnądo wsparcia innych jego komórek na najbardziej niebezpiecznych odcinkach walki z przestępczością - Wydział Realizacyjny KSP. W ciągu następnych 10 lat należał on do najaktywniejszych bojowo policyjnych pododdziałów specjalnych w kraju, zdobywając podczas kolejnych „realizacji” bogate doświadczenie i wypracowując własną „tożsamość taktyczną”.

Ireneusz Chloupek KJK Komandosi Fiordów

KJK Komandosi Fiordów KJK Komandosi Fiordów

Położona na północnej flance NATO Norwegia, mimo mierzącej ponad 80 000 km linii brzegowej (wraz z wyspami), jeszcze do niedawna nie posiadała w swych siłach zbrojnych wyspecjalizowanej formacji morskodesantowej....

Położona na północnej flance NATO Norwegia, mimo mierzącej ponad 80 000 km linii brzegowej (wraz z wyspami), jeszcze do niedawna nie posiadała w swych siłach zbrojnych wyspecjalizowanej formacji morskodesantowej. Do ofensywnych działań od strony morza przygotowany był jedynie mały pododdział dywersyjny płetwonurków bojowych marynarki wojennej MJK, defensywne zaś pozostawały domeną artylerii nabrzeżnej. Dopiero w 2001 r., w ramach reorganizacji marynarki, powołano w jej strukturze rozpoznawczo-uderzeniową...

SPECIAL OPS SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych

SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych

11 czerwca br. w Centrum Szkolenia Policji Legionowo ruszają Mistrzostwa Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych. To pierwsza tego typu impreza w Polsce organizowana na tak...

11 czerwca br. w Centrum Szkolenia Policji Legionowo ruszają Mistrzostwa Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych. To pierwsza tego typu impreza w Polsce organizowana na tak szeroką skalę. Została wpisana do kalendarza wydarzeń sportowych pod patronatem Komendanta Głównego Policji na rok 2015.

Ireneusz Chloupek KOBRA SAT KWP w Lublinie

KOBRA SAT KWP w Lublinie KOBRA SAT KWP w Lublinie

W 2003 r. w strukturze lubelskiej policji utworzono własną Sekcję Antyterrorystyczną (SAT KWP) – jedną z siedmiu nowych jednostek tego typu w Polsce, sformowanych w komendach wojewódzkich, które nie dysponowały...

W 2003 r. w strukturze lubelskiej policji utworzono własną Sekcję Antyterrorystyczną (SAT KWP) – jedną z siedmiu nowych jednostek tego typu w Polsce, sformowanych w komendach wojewódzkich, które nie dysponowały Samodzielnym Pododdziałem Antyterrorystycznym. W Lublinie rozwinięto ją z funkcjonującej tam już od kilku lat, nieetatowej Sekcji Specjalnej.

SPECIAL OPS 25 lat GROM

25 lat GROM 25 lat GROM

Czerwiec 2015 r. to dla nas czas szczególny. To miesiąc, w którym jedna z najlepszych światowych, a także polskich jednostek specjalnych obchodzi swoje święto – ćwierćwiecze istnienia. Z okazji 25. rocznicy...

Czerwiec 2015 r. to dla nas czas szczególny. To miesiąc, w którym jedna z najlepszych światowych, a także polskich jednostek specjalnych obchodzi swoje święto – ćwierćwiecze istnienia. Z okazji 25. rocznicy powstania Jednostki Wojskowej GROM redakcja SPECIAL OPS przygotowała wydanie specjalne SPECIAL OPS EXTRA.

Mateusz J. Multarzyński Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych

Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych

Szkolenie pododdziałów specjalnych Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz morskiego oddziału SG Finlandii Zatoki Fińskiej przeprowadzono w dniach 30 maja do 6 czerwca. Funkcjonariusze trenowali na ulicach...

Szkolenie pododdziałów specjalnych Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz morskiego oddziału SG Finlandii Zatoki Fińskiej przeprowadzono w dniach 30 maja do 6 czerwca. Funkcjonariusze trenowali na ulicach Trójmiasta, Lotnisku w Pruszczu Gdańskim, na strzelnicy oraz Zatoce Gdańskiej z udziałem śmigłowca Straży Granicznej oraz najnowszego patrolowca Fińskiej Straży Granicznej "Turva", który specjalnie przypłynął w piątek do Kaszubskiego Dywizjonu Straży Granicznej.

Ireneusz Chloupek Ratownicy

Ratownicy Ratownicy

Przechodzą zaawansowane szkolenie spadochronowe, nurkowe i surwiwalowe oraz trudny trening fizyczny. Działają w niewielkich zespołach, w najtrudniejszych warunkach, często na tyłach wroga i ramię w ramię...

Przechodzą zaawansowane szkolenie spadochronowe, nurkowe i surwiwalowe oraz trudny trening fizyczny. Działają w niewielkich zespołach, w najtrudniejszych warunkach, często na tyłach wroga i ramię w ramię z operatorami najlepszych jednostek specjalnych amerykańskich sił zbrojnych. W odróżnieniu od nich zasadniczym celem US Air Force Pararescue jest jednak ratowanie życia towarzyszy broni oraz poszukiwanie i odzyskiwanie utraconego personelu (ang. Personnel Recovery), któremu grozi niebezpieczeństwo...

Ireneusz Chloupek Zespół Interwencji Specjalnych

Zespół Interwencji Specjalnych Zespół Interwencji Specjalnych

Publikacja opisuje genezę i rys historyczny Zespołu Interwencji Specjalnych zajmującym się m.in. kontrolą ruchu granicznego, jego zadania oraz dzień powszedni jego członków.

Publikacja opisuje genezę i rys historyczny Zespołu Interwencji Specjalnych zajmującym się m.in. kontrolą ruchu granicznego, jego zadania oraz dzień powszedni jego członków.

Ireneusz Chloupek FUERZAS COMANDO 2015

FUERZAS COMANDO 2015 FUERZAS COMANDO 2015

23 lipca 2015 r. podczas uroczystej ceremonii w bazie gwatemalskich sił specjalnych w Poptún, ogłoszono wyniki kolejnych, już XI zawodów „Competencia Fuerzas Comando”. W rywalizacji o tytuł najlepszych...

23 lipca 2015 r. podczas uroczystej ceremonii w bazie gwatemalskich sił specjalnych w Poptún, ogłoszono wyniki kolejnych, już XI zawodów „Competencia Fuerzas Comando”. W rywalizacji o tytuł najlepszych operatorów i snajperów rozgrywanej między reprezentacjami sił specjalnych większości państw Ameryki Południowej, Środkowej i Północnej po raz siódmy zwycięzcami zostali kolumbijscy kontrterroryści z jednostki AFEAU.

Dariusz Materniak Siły Operacji Specjalnych Ukrainy

Siły Operacji Specjalnych Ukrainy Siły Operacji Specjalnych Ukrainy

Jest to niezwykle interesujący artykuł przybliżający Czytelnikowi ogólne wiadomości o systemie organizacji służb wojskowych na Ukrainie. Autor zawarł w nim podstawową wiedzę o wybranych formacjach wojskowych...

Jest to niezwykle interesujący artykuł przybliżający Czytelnikowi ogólne wiadomości o systemie organizacji służb wojskowych na Ukrainie. Autor zawarł w nim podstawową wiedzę o wybranych formacjach wojskowych ilustrując ją unikalnym materiałem fotograficznym.

Ireneusz Chloupek BT DELTA

BT DELTA BT DELTA

W artykule opisano genezę powstania norweskich sił kontrterrorystycznych Beredskapstroppen, które w policyjnym systemie łączności radiowej otrzymały przydomek Delta. Autor przedstawiając tę jednostkę m....

W artykule opisano genezę powstania norweskich sił kontrterrorystycznych Beredskapstroppen, które w policyjnym systemie łączności radiowej otrzymały przydomek Delta. Autor przedstawiając tę jednostkę m. in. przywołuje najbardziej spektakularne jej akcje, w tym szczegóły obławy na Andersa Brevika.

Ireneusz Chloupek „Zielone Berety” - in extremis

„Zielone Berety” - in extremis „Zielone Berety”  - in extremis

US Army Special Forces, czyli słynne „Zielone Berety”, to formacja kojarzona przede wszystkim ze swą pierwotną specjalizacją w prowadzeniu działań niekonwencjonalnych (UW – Unconwentional Warfare), rozumianych...

US Army Special Forces, czyli słynne „Zielone Berety”, to formacja kojarzona przede wszystkim ze swą pierwotną specjalizacją w prowadzeniu działań niekonwencjonalnych (UW – Unconwentional Warfare), rozumianych głównie jako wspieranie ruchów oporu i jednostek nieregularnych, przeciwko władzom okupacyjnym lub siłom rządowym na danym obszarze.

Ireneusz Chloupek Karpacki WZD

Karpacki WZD Karpacki WZD

Straż Graniczna – jako formacja odpowiedzialna nie tylko za ochronę granic Polski, ale i bardzo ważnego odcinka zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, w tym zwalczanie naruszającej je przestępczości zorganizowanej...

Straż Graniczna – jako formacja odpowiedzialna nie tylko za ochronę granic Polski, ale i bardzo ważnego odcinka zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, w tym zwalczanie naruszającej je przestępczości zorganizowanej na terenie całego kraju – dostosowując swe struktury i formy działania do jak najskuteczniejszego wypełniania nałożonych na nią zadań, powołała do życia w swych szeregach pododdziały specjalne do wykonywania najbardziej niebezpiecznych zadań, znane jako Wydziały Zabezpieczenia Działań....

Ireneusz Chloupek Det A, Berlin

Det A, Berlin Det A, Berlin

Siły specjalne US Army to temat stosunkowo dokładnie znany i opisywany w wielu źródłach, gdyż nigdy nie ukrywały większości informacji o swych strukturach, zadaniach, szkoleniu, uzbrojeniu i wyposażeniu,...

Siły specjalne US Army to temat stosunkowo dokładnie znany i opisywany w wielu źródłach, gdyż nigdy nie ukrywały większości informacji o swych strukturach, zadaniach, szkoleniu, uzbrojeniu i wyposażeniu, wiedząc, że tak naprawdę nie ma to istotnego wpływu na tzw. bezpieczeństwo operacyjne oraz skuteczność konkretnych misji. W ich historii była jednak jednostka jeszcze do niedawna otoczona tak ścisłą tajemnicą, że o jej funkcjonowaniu wiedział mało kto spoza tej formacji.

Ireneusz Chloupek Brygada OZ

Brygada OZ Brygada OZ

Publikacja przedstawia Brygadę OZ, jednostkę militarną armii izraelskiej. Autor scharakteryzował jednostki podlegające jej dowództwu, opisał cykle szkoleń, wymagania bojowe i ważniejsze sukcesy bojowe.

Publikacja przedstawia Brygadę OZ, jednostkę militarną armii izraelskiej. Autor scharakteryzował jednostki podlegające jej dowództwu, opisał cykle szkoleń, wymagania bojowe i ważniejsze sukcesy bojowe.

Wybrane dla Ciebie

Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia »

Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia » Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia »

Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach »

Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach » Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach »

Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach?

Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach? Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach?

Buty dla grotołazów - które wybrać »

Buty dla grotołazów - które wybrać » Buty dla grotołazów - które wybrać »

Co zmieści Crafter »

Co zmieści Crafter » Co zmieści Crafter »

Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie »

Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie » Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie »

Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni »

Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni » Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni »

Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt »

Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt »  Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt  »

Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź »

Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź » Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź »

Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? »

Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? » Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? »

Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku »

Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku »

Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach

Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach

Jak skutecznie chronic słuch - od pojedynczego operatora do zespołowego systemu pokładowego

Jak skutecznie chronic słuch - od pojedynczego operatora do zespołowego systemu pokładowego Jak skutecznie chronic słuch - od pojedynczego operatora do zespołowego systemu pokładowego

Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach

Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach

Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj

Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops