Zwieranie szeregów

Zanim to nastąpiło, francuskie rozwiązania w zakresie umiejscowienia strukturalnego i współdziałania policyjnych jednostek kontrterrorystycznych były dość podobne do polskich. Na szczeblu centralnym, w podporządkowaniu Dyrektora Generalnego Policji Narodowej, działa od 1985 r. jednostka RAID (Recherche, Assistance, lntervention, Dissusasion – poszukiwanie, wspomaganie, interweniowanie, perswazja) z bazą w podparyskim Bievres (Essonne), przeznaczona do zwalczania wszelkich form terroryzmu i przestępczości zorganizowanej na całym terytorium Republiki.

Posiada również uprawnienia do wyłącznego działania tego typu w 23 departamentach otaczających Paryż, a także na peryferiach stolicy. Kierowana jest do akcji w przypadku wystąpienia poważnych zdarzeń wymagających neutralizacji niebezpiecznych osób, na prośbę prefekta, prokuratora, dyrektorów i dowódców służb policji. Wspomaga również jednostkę koordynującą zwalczanie terroryzmu (UCLAT), wypełniając zadania związane z obserwacją i zabezpieczeniem na rzecz innych wyspecjalizowanych służb, a także udzielania pomocy innym pionom policji w zakresie ochrony szczególnie zagrożonych ważnych osobistości, szkolenia personelu policji francuskiej i zagranicznego w dziedzinie zwalczania terroryzmu oraz badania, testowania i wprowadzania do użytku policji sprzętu specjalnego. Stan osobowy jednostki liczył w 2009 r. 168 funkcjonariuszy, z czego 119 operacyjnych, wywodzących się z korpusu młodszych oficerów i podoficerów, a jej roczny budżet przekracza dwa miliony euro.

Na szczeblu lokalnym odpowiednikiem polskich SPAP i SAT KWP są we Francji Grupy Interwencyjne Policji Narodowej GIPN (Groupe d’Intervention de la Police Nationale), podległe Centralnej Dyrekcji Bezpieczeństwa Publicznego DCSP (Direction Centrale de la Securite Publique). Pierwsza z nich powstała już w 1972 r. w Marsylii, a obecnie istnieje już dziesięć: od 1985 r. siedem w największych miastach w Metropolii (Bordeaux, Lille, Lyon, Marseille, Nice, Rennes, Strasbourg) oraz trzy w tzw. francuskich terytoriach zamorskich (od 1992 r. na Reunion, od 1993 r. w Noumea na Nowej Kaledonii, oraz od 2007 roku w Pointea- Pitre na Antylach – ostatnia odpowiada za rejon Gwadelupy, Martyniki i Gujany Francuskiej). Łącznie jest to blisko 200 funkcjonariuszy: po 24 w Marsylii i Lyonie, po dwudziestu w pozostałych miastach metropolitalnych oraz po szesnastu w grupach rozmieszczonych na terytoriach zamorskich.

Rejon odpowiedzialności GIPN obejmuje w sumie 75 departamentów, a poza wypełnianiem na ich terenie takich samych zadań jak RAID, związanych przede wszystkim z uwalnianiem zakładników, zatrzymywaniem niebezpiecznych osób oraz udziałem w ochronie ważnych osób i imprez państwowych, zajmuje się także wsparciem specjalnym dla służb porządkowych i Centralnego Biura do Zwalczania Bandytyzmu OCRB, regionalnych wydziałów policji śledczej, a także kontrwywiadowczej agencji DST. Dodatkowo GIPN angażowane są do zabezpieczania procesów sądowych i konwojowania szczególnie niebezpiecznych przestępców.

Odpowiednikiem warszawskiego Wydziału Realizacyjnego KSP jest jednostka BAC/BRI w Paryżu, podległa Dyrekcji Policji Śledczej (DPJ – Direction de la Police Judiciaire). Korzenie tej jednostki sięgają 1964 r., gdy utworzono specjalną sekcję poszukiwawczo-interwencyjną (Section de Recherche et d’Intervention), trzy lata później rozwiniętą w Brygadę Poszukiwań i Interwencji Prefektury Paryskiej (BRI-PP), zwaną też brygadą antygangową („brigade antigang”), w której zebrano najbardziej sprawnych, doświadczonych i energicznych funkcjonariuszy z innych, operacyjnych służb policyjnych stolicy. Jesienią 1972 roku, równolegle z powstawaniem pierwszych GIPN, na podstawie paryskiej BRI powołano do życia Brigade Anti-Commando (BAC, nie mylić z noszącymi ten sam skrót, lokalnymi jednostkami Brigades Anticriminalite de la Securite Publique, które nie mają statusu taktycznych jednostek interwencyjnych), przeznaczoną do zatrzymywania najbardziej niebezpiecznych, uzbrojonych przestępców oraz podejmowania interwencji w sytuacjach zakładniczych.

Na co dzień 48 policjantów dzisiejszej BRI-PP pracuje po cywilnemu, a dopiero na wypadek powyższych sytuacji większość z nich tworzy rdzeń około 70-osobowej jednostki BAC o charakterze interwencyjnym, wyposażonej i uzbrojonej podobnie jak RAID czy GIPN. Od 2004 r. policjantów z BRI-PP uzupełniają w BAC funkcjonariusze z ponadtrzydziestoosobowej Brygady Interwencyjnej (BI – Brigade d’Intervention) ze składu Specjalnej Kompanii Interwencyjnej (CSI – Compagnie Speciale d’Intervention), podległej Dyrekcji Porządku Publicznego (DOPC – Direction de l’Ordre Public et de la Circulation) w Paryżu, komórka techniczna DPJ oraz przewodnicy psów policyjnych z policji miejskiej DSPAP (Direction de Securite de Proximite de l’Aglomeration Parisienne). BI to m.in. kilkunastu snajperów oraz wyczynowo zajmujący się sportem policjanci ze specjalnej ekipy gimnastycznej, którzy wykonują głównie zadania związane ze wzmacnianiem ochrony ważnych wydarzeń w stolicy, np. wizyt głów państw czy wystąpień publicznych prezydenta, zabezpieczaniem przewozów groźnych przestępców, a także wspomagają inne komórki policji podczas prostszych zatrzymań o podwyższonym ryzyku. Rejon odpowiedzialności BAC obejmuje 20 zasadniczych dzielnic Paryża, w tym przepływający przez nie odcinek Sekwany, sieć metra i wieżę Eiffla – peryferia stolicy należą już do RAID.

Powyższe jednostki mają na koncie wiele udanych interwencji antyterrorystycznych, związanych z uwalnianiem zakładników, ale ich skala pozwalała zazwyczaj rozwiązać sytuację siłami nieprzekraczającymi dwudziestu funkcjonariuszy. Tymczasem szefostwo francuskiej policji dostrzegło w ostatnich latach, że nawet największe z nich mogą samodzielnie nie podołać najpoważniejszym zagrożeniom, podobnym do incydentów terrorystycznych, jakie miały miejsce w Mumbaiu (2008 r.), Biesłanie (2004 r.) lub Moskwie (2002 r.), gdy w rozległych obiektach znalazła się olbrzymia liczba zakładników. Taki charakter mogą mieć także ataki terrorystów podczas wielkich imprez sportowych, czy w tak trudnych miejscach jak np. sieć metra – w tak dużym kraju jak Francja może przecież dojść równocześnie do kilku incydentów. W celu skuteczniejszego przygotowania na tego rodzaju wypadki, określane w nomenklaturze francuskiej skrótem PROM lub POM (prise d’otages massive – masowe wzięcie zakładników), RAID od 2006 r. zaczął mocno zacieśniać kontakty z GIGN – powiększoną, przeorganizowaną i dozbrojoną w ostatnich latach jednostką kontrterrorystyczną francuskiej Żandarmerii Narodowej. Komandosi żandarmerii i policji zaczęli organizować wspólnie duże ćwiczenia, szkolenia negocjatorów, udostępniać sobie nawzajem obiekty szkoleniowe oraz specjalistyczny sprzęt. GIGN włączyła się w policyjny system łączności ACROPOL oraz zyskała dostęp do nadzorowanego przez szefa RAID, międzyministerialnego centrum monitorowania zagrożenia skażeniami NRBC. Domeną przede wszystkim GIGN pozostają operacje ratowania obywateli francuskich za granicą, zakładników na pokładach samolotów i statków oraz likwidacja zagrożeń terrorystycznych w obiektach związanych z energią i bronią atomową (PIRATOM), natomiast RAID powierzono pierwszoplanową rolę m.in. na wypadek aktów terroryzmu w Eurotunelu pod kanałem La Manche i w dużych miastach.

Obie jednostki są coraz lepiej przygotowane do połączenia swych sił w razie incydentu typu PROM na terenie kraju, jednak szefostwo policji uznało, że na tym samym polu należy przede wszystkim poprawić sytuację w samej policji, dysponującej przecież poza centralnym oddziałem jeszcze kilkuset komandosami w lokalnych, rozproszonych grupach interwencyjnych niższego szczebla. Dotychczasowe kontakty oraz współpraca RAID, poszczególnych GIPN i BAC nie miały bowiem ani stałego, ani ujednolicającego charakteru, choć niewątpliwie centralna jednostka miała pewien wpływ na dobór wyposażenia oraz rozwój taktyki pozostałych. W przypadku samych GIPN, dopiero od 1995 r. ich funkcjonowanie zaczęła koordynować wyodrębniona specjalnie w tym celu komórka DCSP, dzięki czemu m.in. nastąpiło ujednolicenie zasad ich użycia, szkolenia, naboru i selekcji, organizowanej od tej pory centralnie, pod nadzorem Direction Régionale du Recrutement et de la Formation de la Police Nationale (DRRF). Wprowadzono zasadę przekazywania pozostałym jednostkom informacji na temat przebiegu i wyciągniętych wniosków z każdej przeprowadzonej operacji. Nadal jednak istniały różnice w technikach i taktyce działania oraz wyposażeniu – najmłodsza grupa z Antyli w pierwszych miesiącach nie dysponowała nawet hełmami, ani kamizelkami kuloodpornymi. W 2008 r. zintensyfi kowano wspólne szkolenia, organizując m.in. dwukrotnie w bazie RAID unifi kacyjne staże technik i taktyki interwencji TCI oraz strzeleckie dla policjantów z jednostek lokalnych, rozpoczęto także cykl wspólnych szkoleń negocjatorów z wszystkich formacji interwencyjnych policji. W ślad za tym popłynęły fundusze na uzupełnienie, ujednolicenie i unowocześnienie wyposażenia oraz harmonizację rekrutacji i szkolenia.

W lipcu 2009 roku dyrektor gabinetu głównego prefekta policji francuskiej, były dowódca RAID (2002–2004), Christian Lambert, zainicjował utworzenie na podstawie połączonych sił tej jednostki i kilku GIPN 272 -osobowej formacji interwencyjnej, zdolnej do przeprowadzania dużych operacji typu PROM. Nie miało to być incydentalne ćwiczenie, jak miewało to miejsce w przypadku polskich BOA i SPAP, lecz pierwszy krok do sformowania FIPN, który wykazał, co i w jakim zakresie należy jeszcze poprawić. Na czele FIPN, w której skupiono ponad pół tysiąca policyjnych antyterrorystów z BAC/BRI, wszystkich GIPN i oczywiście RAID, stanął dowodzący od 2007 roku tą ostatnią jednostką, 43-letni inspektor Amaury de Hauteclocque. W ramach centralnego oddziału kontrterrorystycznego utworzono także stały sztab FIPN, odpowiedzialny za dowodzenie i koordynację operacyjną. Nowa formacja, zawczasu przygotowana pod każdym względem do pełnej interoperacyjności wszystkich komponentów, ma wchodzić do akcji na rozkaz dyrektora generalnego francuskiej policji w przypadku incydentów terrorystycznych z dużą liczbą zakładników oraz w celu zabezpieczania największych imprez w państwie, takich jak mistrzostwa sportowe, szczyty G20, wizyta papieża itp. Liczba mobilizowanych do takich operacji komandosów z poszczególnych jednostek – wszystkich lub niektórych – zależeć będzie od konkretnych potrzeb. Nie chodzi tu tylko o liczbę funkcjonariuszy potrzebnych do jednorazowego wejścia do akcji szturmowej (w jednym lub kilku miejscach – to ostatnie pod oznaczeniem kodowym PLM, od umownie wybranych nazw miast Paryż/Lyon/Marsylia), ale także możliwość zorganizowania płynnych zmian przy konieczności utrzymania wielodniowej gotowości do uderzenia lub pełnieniu ochrony antyterrorystycznej.

Wszystkie jednostki biorą udział w ćwiczeniach doskonalących współpracę podczas działania w różnych obiektach: stałych i środkach komunikacji, ze statkami rzecznymi włącznie. Poznają też sprzęt i możliwości, jakimi dysponują tylko niektóre z nich. Przykładowo BAC-BRI ma największe doświadczenie oraz niezbędne wyposażenie do pracy w ramach części wywiadowczej operacji i z oczywistych względów najlepiej zna warunki w stolicy. RAID przygotowany jest do działania w warunkach zagrożenia skażeniem NRBC, w strukturze jednostki są zespoły skoczków spadochronowych, psy policyjne oraz takie wyposażenie jak obserwacyjne bsl. Dzięki współpracy z GIGN pojawiła się możliwość korzystania z transportowych śmigłowców wojskowych oraz pojazdów z platformami szturmowymi Haras.

Po pokazowych ćwiczeniach na rozpoczęcie funkcjonowania i dyskretnie przeprowadzonych jeszcze większych w Eurodisneylandzie, program szkolenia FIPN przewiduje poza specjalistycznymi stażami dla snajperów, czy ratowników medycznych, całą serię kolejnych dużych treningów zgrywających jednostki, począwszy od stolicy, z udziałem BRI, po organizowane w różnych częściach Francji, z lokalnymi GIPN.

W ich wyniku zostaną ujednolicone i dopracowane procedury obejmujące wszelkie aspekty działań PROM, z logistyką włącznie, aby zgrać wszystkie jednostki tworzące FIPN w jeden sprawnie funkcjonujący organizm. Chyba nie trzeba lepszego przykładu dla zwierzchników polskiej policji, odpowiedzialnych za umożliwienie jak najlepszego przygotowania krajowych formacji antyterrorystycznych, w obliczu coraz bliższego Euro 2012 i nie tylko.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!