Special-Ops.pl

Skorpion III generacji

Skorpion III generacji Ceska Zbrojovka, Andrzej Krugler

Skorpion III generacji Ceska Zbrojovka, Andrzej Krugler

Czechosłowacki „Škorpion” (Sa vz. 61) jeszcze niedawno należał do kilku najpopularniejszych na świecie typów współczesnych pistoletów maszynowych. Pół wieku jego historii zamknęło pojawienie się w ofercie macierzystej Českiej Zbrojovki z Uherskiego Brodu nowej broni o takiej nazwie, której jednak oprócz tej samej wytwórni nie łączy z poprzednikiem nic więcej.

Zobacz także

Piotr Górski Dwaj Panowie na literę „W”: AS Wał i WSS Wintoriez

Dwaj Panowie na literę „W”: AS Wał i WSS Wintoriez Dwaj Panowie na literę „W”: AS Wał i WSS Wintoriez

Przykładowym reprezentantem kierunków rozwojowych współczesnej broni snajperskiej będzie nasz bohater, czyli rosyjski karabinek AS Wał oraz jego wyborowa wersja WSS Wintoriez. W aktualnych działaniach...

Przykładowym reprezentantem kierunków rozwojowych współczesnej broni snajperskiej będzie nasz bohater, czyli rosyjski karabinek AS Wał oraz jego wyborowa wersja WSS Wintoriez. W aktualnych działaniach bojowych w Ukrainie broń ta odnotowuje po obu stronach konfliktu istotne sukcesy wykuwając swoje trwałe miejsce w historii. Jako broń specjalistyczna, w zasadzie niszowa, z czasem może osiągnąć zawrotne ceny na rynku kolekcjonerskim, a jej właściciele będą mogli dołączyć zarówno do grona szczęściarzy,...

Piotr Górski Dwulufowa strzelba Umarex T4E HDS 68 Bez zezwolenia

Dwulufowa strzelba Umarex T4E HDS 68 Bez zezwolenia Dwulufowa strzelba Umarex T4E HDS 68 Bez zezwolenia

W artykule prezentujemy nasze wrażenia z testu dwulufowej strzelby T4E HDS 68 firmy Umarex opisanej przez producenta jako Home Defence Shotgun. Jest to strzelba pneumatyczna, działająca na zasadzie napędu...

W artykule prezentujemy nasze wrażenia z testu dwulufowej strzelby T4E HDS 68 firmy Umarex opisanej przez producenta jako Home Defence Shotgun. Jest to strzelba pneumatyczna, działająca na zasadzie napędu pocisku – kuli sprężonym gazem, w tym przypadku za sprawą standardowych kapsuł – naboi CO2. W swojej klasie prezentowana strzelba należy do najmocniejszych jednostek broni dostępnych bez zezwolenia i rejestracji oferując energię wylotową kuli 16 J (w niektórych krajach, za sprawą przepisów, zredukowaną...

Marcin Kaczmarek Marine Mammals in Special Ops

Marine Mammals in Special Ops Marine Mammals in Special Ops

Delfiny butlonose, uchatki kalifornijskie, fokowąsy brodate czy też białuchy arktyczne są przykładem ssaków morskich, które dzięki swoim predyspozycjom oraz nabytym umiejętnościom były i nadal są wykorzystywane...

Delfiny butlonose, uchatki kalifornijskie, fokowąsy brodate czy też białuchy arktyczne są przykładem ssaków morskich, które dzięki swoim predyspozycjom oraz nabytym umiejętnościom były i nadal są wykorzystywane do realizacji zadań specjalnych.

Narodziny czechosłowackiego małogabarytowego pistoletu maszynowego, opracowanego w ramach programu „Skorpion”, sięgają końca lat 50., gdy jego twórca Miroslav Rybař (1924–1970) na zakończenie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Brnie poświęcił pracę dyplomową analizie założeń konstrukcyjnych takiej broni, oznaczonej symbolem Š-59. Miała ona trafić na wyposażenie żołnierzy obsługujących cięższe uzbrojenie i sprzęt, załóg wozów bojowych, kierowców oraz innych, których pierwszoplanowe zadania nie wiązały się z bezpośrednim prowadzeniem walki za pomocą broni strzeleckiej, a także do arsenału służb porządkowych, gdyż głównym klientem było MSW.

Seryjną produkcję „Skorpiona” vz. 59 rozpoczęto w 1960 r., a po zejściu z linii około trzech tysięcy egzemplarzy, dwa lata później zastąpił go bardziej dopracowany, powszechnie znany Samopal vz. 61. Cztery lata wystarczyły na wyprodukowanie wystarczającej ilości na rynek krajowy, ale do wytwarzania „Skorpionów” wracano jeszcze w latach 1973, 1978–1979 oraz 1992–1993, z przeznaczeniem na eksport, m.in. dla wszelkiej maści „bojowników o wolność”, od palestyńskich i afrykańskich, po włoskie „Czerwone Brygady” (także w wersji „sterylnej”, tj. pozbawionej jakichkolwiek oznaczeń i numeracji). Na początku lat 80., po zakupieniu przez Jugosławię 30 tysięcy sztuk czechosłowackich pm vz. 61, uruchomiono ich licencyjną produkcję w tamtejszych zakładach Crvena Zastava w Kragujevcu. Szacuje się, że w macierzystej wytwórni powstało ponad 210 tysięcy „Skorpionów”, używanych jeszcze po dziś dzień w siłach zbrojnych i służbach porządkowych obu naszych południowych sąsiadów, ale od dawna już niespełniających wymagań stawianych współczesnym pistoletom maszynowym.

Główny minus vz. 61 wynikał z zastosowania bardzo słabego energetycznie naboju 7,65 mm × 17 SR Browning. Gdy w połowie ubiegłego wieku projektowano tę broń, amunicja 9 mm Parabellum nie była brana pod uwagę w bloku wschodnim, 7,62 mm × 25 wz. 30 (Tokariewa) była zbyt silna dla małogabarytowego pm, a nowy radziecki nabój 9 mm 18 Makarow pozostawał jeszcze nieosiągalny w Czechosłowacji. Nietrafny z perspektywy późniejszych lat wybór można zrozumieć, jeśli wziąć też pod uwagę, że podstawowa broń krótka tamtejszej milicji strzelała właśnie amunicją 7,65 mm Browning, a jej niewielkie wymiary i odrzut ułatwiały zaprojektowanie niewielkiego, lekkiego pistoletu maszynowego. Dzięki temu prowadzenie ognia z małego „Skorpiona” jest nieporównywalnie łatwiejsze i przyjemniejsze niż z odpowiedników na silniejsze naboje, jak na swoje wymiary jest to też broń stosukowo celna.

Niemniej jednak słaby i coraz mniej popularny nabój, w połączeniu ze zbyt skomplikowaną budową Sa vz. 61 – co nie pozostawało bez wpływu na koszty jego produkcji – oraz parę minusów wynikających z chęci pogodzenia spełniania przezeń roli broni bocznej do strzelania z jednej ręki, z rolą pistoletu maszynowego, w efekcie uczyniły „Skorpiona” czymś ciekawym, lecz coraz bardziej odbiegającym od standardów wyznaczanych przez najlepsze modele, oferowane przez renomowanych zachodnich producentów. Nic dziwnego, że jednostki specjalne policji, a następnie armii i innych służb Czech i Słowacji, od lat 90. pozbywały się „Skorpionów” na rzecz pełnowartościowych 9-mm pistoletów maszynowych niemieckiej firmy Heckler&Koch serii MP5, a ostatnio także UMP9.

Česká Zbrojovka próbowała jeszcze, od końca lat 90., modernizować stary vz. 61, poczynając od dostosowania go do amunicji 9 mm Parabellum. Takie próby, podobnie jak z wersjami na nabój 9 mm Makarow i 9 mm Browning Short, miały miejsce już w latach 60., ale wówczas zakończyły się na przygotowaniu tylko niewielkiej liczby egzemplarzy prototypowych. Dopiero na przełomie wieków w ofercie ČZ pojawiły się odmiany na dwa ostatnie typy amunicji, jako Mod. 82 i Mod. 83 oraz ich samopowtarzalne odmiany vz. 91S, jednak nigdy nie zdobyły one szerszej popularności. W 2000 r. firma z Uherskiego Brodu próbowała wskrzesić prototyp „Skorpiona” na nabój 9 mm Para ZB 68, z kosmetycznymi zmianami, lecz samo zaadaptowanie przestarzałej broni do silniejszego i popularniejszego standardu amunicji dawało niewielkie szanse powodzenia na rynkach pełnych lepszych propozycji.

Tymczasem w grudniu 2001 r. uznany czeski miesięcznik bronioznawczy „Strelecka Revue” przyniósł pierwsze doniesienia o opracowaniu bardzo interesującego prototypu pistoletu maszynowego przez zespół entuzjastów ze słowackiego Trenčina. Organizatorem prac był pasjonat broni, czterdziestosześcioletni inżynier Peter Tvrdy, który wraz z o dwadzieścia lat młodszymi Frantiskiem Gašparikiem i Janem Lučanskym, z własnej inicjatywy od trzech lat projektowali pm, w którym już wtedy widzieli konkurenta dla HK MP5, i to tańszego w produkcji. Głównym konstruktorem był Jan Lučansky, nie tylko legitymujący się wykształceniem technicznym, ale także szczegółową znajomością różnych typów broni zagranicznej, nabytej podczas służby w czeskim kontyngencie wojskowym na Bałkanach.

Impulsem do projektowania pistoletu maszynowego była dla niego – potraktowana jako prawdziwe wyzwanie – opinia pewnej osoby, że do prac nad automatyczną bronią strzelecką konieczne jest posiadanie olbrzymiego doświadczenia technicznego i technologicznego. Pierwszy prototyp, nazwany Laugo LTG-1 (od inicjałów członków zespołu oraz skróconej nazwy dawnej rzymskiej osady wojskowej Laugaricio, na miejscu której wzniesiono później miasto Trenčin), ręcznie wykonany z metalu i drewna, zasilany z wydłużonego magazynka pistoletowego, nie sprawiał na pierwszy rzut oka lepszego wrażenia niż inne przykłady tego rodzaju „chałupniczej roboty”. Koncepcyjnie jednak była to bardzo przemyślana konstrukcja, łącząca nowoczesne rozwiązania z prostotą i ergonomicznością.

Już na tym etapie Laugo wykazywał dużą niezawodność i celność, składał się z zaledwie 27 części oraz był bardzo łatwy w rozkładaniu. Prace nad jego dopracowaniem posuwały się powoli, gdyż prywatne fundusze trójki pasjonatów, konieczne na udoskonalanie i testowanie ich broni, były oczywiście ograniczone. Nabrały tempa, gdy konstruktorzy nawiązali w 2004 r. współpracę z firmą inżynierską ZVS Dubnica (Závody všeobecného strojárstva w Dubnicy nad Vahom), która nie tylko mogła zainwestować większe środki w dalszy rozwój Laugo, ale także otworzyła możliwości w zakresie szerokiego zastosowania do jego budowy nowoczesnych polimerów.

W tym czasie po raz pierwszy słowackimi pracami zainteresowała się Česká Zbrojovka. Twórcy Laugo, traktujący ich efekt jako bliski finalnego, nie mieli jednak pojęcia, że firma ta stosuje się od lat do ściśle ustalonej metodologii rozwijania i badania broni pod kątem wymagań wojskowych – stąd z punktu widzenia przedstawicieli ČZ Laugo nie nadawał się na tym etapie do zaoferowania czeskim siłom zbrojnym. W odpowiedzi na program modernizacji broni piechoty AČR, na przełomie 2005 i 2006 r. Česká Zbrojovka zaproponowała wersję „Skorpiona” na nabój 9 mm Parabellum, oznaczony XCZ 868. Z kolbą stałą, prymitywnie osadzonymi celownikiem kolimatorem OKO i dodatkowym chwytem z oświetleniem taktycznym firmy Sure Fire oraz kiepskim tłumikiem dźwięku, był on zupełnie nieudolną próbą przedłużenia życia zbyt starej już konstrukcyjnie i technologicznie broni. W Uherskim Brodzie dojrzewała decyzja, by nową ofertę dla przechodzącej na zawodowstwo armii i na eksport przygotować na podstawie zupełnie nowej generację uzbrojenia strzeleckiego – ruszyły prace nad nowym karabinem kalibru 5,56 mm CZ S 805, nie było problemu z wciąż poszerzaną i unowocześnianą rodziną pistoletów serii CZ 75, brakowało jedynie pistoletu maszynowego.

W tym czasie słowacki zespół nie próżnował. Podczas międzynarodowych targów IDEE 2004 w Trenčinie oraz IDET 2005 w Brnie na stoisku ZVS Holding a.s. zaprezentowano publicznie już bardzo dojrzałe wersje ostatniego prototypu Laugo M6 z kolbą składaną o regulowanej długości, jako LG 205: standardową A (Army) i krótkolufową, z dodatkowym chwytem przednim – K, a także z tłumikiem dźwięku – SD. Powstała też samopowtarzalna odmiana Carbine na rynek cywilny, z lufą wydłużoną (C1) lub standardowej długości (C2) i kolbą stałą. Konstruktorzy broni wiedzą jednak, że łatwiej jest ją opracować, trudniej wdrożyć do wielkoseryjnej produkcji, a najtrudniej osiągnąć liczący się sukces rynkowy.

Możliwości na Słowacji były pod tymi dwoma ostatnimi względami dość ograniczone. W styczniu 2007 zainteresowanie słowackim pistoletem maszynowym ponownie wykazała ČZ i tym razem szybko doszło do porozumienia, w wyniku którego czeski potentat przejął projekt Laugo, a po dwuletnim okresie kontynuowania współpracy z jego głównym twórcą Janem Lučanskym, włączył go w styczniu 2009 do swego zespołu badawczo-rozwojowego w Uherskim Brodzie. Słowacki pm był gotowy w 60 procentach - ČZ zamierzała zmienić metalowy magazynek i metalowe ramię kolby na wykonane z polimerów, wprowadzić oprócz ognia pojedynczego i ciągłego opcję odmierzanych serii trzystrzałowych oraz przygotować odmianę na silniejszy nabój .40 S&W, popularny w Ameryce Północnej i Południowej. Przede wszystkim jednak najpierw poddano prototypy bardzo wszechstronnym i wymagającym testom we VTÚVM Slavičín według norm wschodnich i zachodnich, m.in. na niezawodność działania w temperaturach do minus 50 stopni Celsjusza, odporność na silne zanieczyszczenie, wodę itp. Z jednego z egzemplarzy oddano wówczas w sumie ponad 35 tysięcy strzałów, bez istotnych problemów.

Podczas odbywającej się w dniach 16–18 października 2008 r. w Pradze wystawy Future Soldier słowacko-czeski pm po raz pierwszy zaprezentowano publicznie – obok nowego 5,56-mm karabinu S 805 – pod znakiem ČZ i nową nazwą Scorpion EVO 3, nawiązując nią do słynnego poprzednika tej firmy (EVO 3, od ewolucji, oznacza broń trzeciej generacji, po vz. 61 jako pierwszej i jego wersjach na nabój 9 mm Para jako drugiej). Zaprezentowany wówczas pm miał jeszcze pierwszy, dość delikatny wzór kolby, który niedługo potem zastąpiono mocniejszym, tego samego typu jak oferowany do S 805. W takiej formie nowy „Skorpion” pojawił się na targach IDET 2009 w Brnie. Jan Lučansky nadal pracował, korzystając m.in. z opinii fachowców z wojskowych i policyjnych sił specjalnych, nad doskonaleniem szczegółów swego pm, mających wpływ na ergonomiczność, a także sam wygląd zewnętrzny broni. Współdziałający z nim Jaroslav Červik (współtwórca pistoletów CZ 75 IPSC), zadbał natomiast o stronę technologiczną, zwłaszcza wykorzystanie do produkcji elementów „Skorpiona” tworzyw sztucznych oraz zwiększenie odporności tak zbudowanej broni na intensywne prowadzenie ognia.

W drugiej połowie 2009 r. zakończono prace nad jego ostateczną, znaną obecnie wersją trzeciej generacji, która w następnym roku weszła do produkcji seryjnej jako CZ Scorpion EVO 3 A1. Zmieniono przede wszystkim konstrukcję kolby na łatwiejszą w regulacji długości, formę chwytu pistoletowego i łoża oraz powiększono dźwignię zwalniania blokady zespołu ruchomego.

Nowy „Skorpion” pod względem zasady działania i ogólnej formy to klasyczny pistolet maszynowy średniej wielkości (zaledwie kilka centymetrów krótszy od np. MP5 czy UMP9), z niewiadomych przyczyn reklamowany przez producenta jako broń klasy PDW. Działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, który stanowi jego najcięższą część, z wyciągiem w górnej części i iglicą z automatyczną blokadą, zwalnianą na ostatnim etapie nacisku na spust (co chroni przed przypadkowym strzałem w wyniku wstrząsu/uderzenia broni odbezpieczonej). Ponieważ zamek porusza się po żerdzi mechanizmu powrotnego, na który nawleczona jest pojedyncza sprężyna powrotna, z umieszczonym dodatkowo na końcu polimerowym amortyzatorem (zderzakiem), a nie po jakichkolwiek szynach, możliwe było zastosowanie bardzo lekkiej komory zamkowej z wysoko odpornego mechanicznie i termicznie tworzywa sztucznego. Składa się ona z dwóch bocznych połówek, skręconych siedmioma śrubami imbusowymi. W jej przedniej części zamocowana jest stalowa obsada wkręcanej weń lufy, na którą nasuwana jest rurowa metalowa osłona, chroniąca przed szybkim nagrzewaniem od niej łoże z tworzywa. 

Lufa zakończona jest odkręcanym tłumikiem płomienia typu koszykowego, w miejsce którego można zamocować tłumik dźwięku. Kurkowy mechanizm uderzeniowo-spustowy umieszczony jest w aluminiowej obudowie wewnątrz komory spustowej, stanowiącej wraz z gniazdem magazynka i osłoną spustu jeden element, wykonany także z tworzywa sztucznego. Chwyt pistoletowy o dość nietypowym, nie wiadomo po co w najnowszej wersji, bulwiastym zakończeniu, ma – po odkręceniu śruby mocującej go w górnej części do komory zamkowej – w niewielkim zakresie możliwość horyzontalnej regulacji położenia. Służy to jedynie zmianie odległości od języka spustowego, w zależności od długości palców dłoni użytkownika obejmującej chwyt. W zasięgu kciuka, po obu stronach komory spustowej, umieszczone są nad chwytem wygodne w obsłudze dźwignie bezpiecznika-przełącznika rodzaju ognia o czterech położeniach, oznaczonych kropkami i piktogramami: biała kropka i owal – broń zabezpieczona, czerwona kropka i pojedyncza pozioma kreska – ogień pojedynczy, trzy piętrowo ułożone kreski – seria trzystrzałowa, pięć takich kresek – ogień ciągły. Nad gniazdem magazynka, po lewej stronie komory spustowej umieszczono duży przycisk zwalniający zespół ruchomy z tylnego położenia (jakiego brakuje np. w MP5), w którym pozostaje on po wystrzeleniu całej amunicji z magazynka.

Jego zastosowanie znacznie przyśpiesza czynności niezbędne do kontynuowania strzelania po wymianie magazynka. Zasilanie odbywa się z łukowych, dwurzędowych magazynków z półprzezroczystego polimeru, co pozwala wzrokowo kontrolować stan jego napełnienia. Przycisk zwalniania magazynka znajduje się w miejscu połączenia z jego gniazdem osłony języka spustowego, z radełkowanymi ramionami po obu jej bokach. Magazynek można więc zwolnić palcem wskazującym dłoni obsługującej spust, bez zdejmowania z chwytu, lub palcami drugiej dłoni, z dowolnej strony broni. Do przeładowania pm służy rączka napinania w górnej części bocznej powierzchni łoża (tj. w podobnym miejscu jak w HK MP5 i UMP9), którą na użytek strzelców leworęcznych można – po wyjęciu trzpienia blokującego – z łatwością przenieść na drugą stronę broni. Podczas strzelania pozostaje nieruchoma, natomiast w przypadku niedomknięcia lufy przez zamek, np. wskutek zanieczyszczenia, można dopchnąć go ręcznie, do czego służy specjalnie w tym celu wykonane wybranie na jego bocznej powierzchni, widocznej w oknie wyrzutowym łusek po prawej stronie komory zamkowej. 

Kolba z tworzywa sztucznego może być złożona na ten bok pm lub szybko całkowicie odłączona, ma też łatwo regulowaną długość przez wysuwanie jej trzewika do kilku położeń. Grzbiet komory zamkowej i łoża/ osłony lufy na całej długości ma formę uniwersalnej szyny montażowej MIL-STD-1913 do osadzania celowników optoelektronicznych. Taka sama znajduje się na dolnej powierzchni łoża (do montażu np. chwytu przedniego, oświetlenia taktycznego, występu chroniącego dłoń przed wysunięciem w pobliże wylotu lufy, przydatnego również jako zaczep ustalający położenie tegoż wylotu przy strzelaniu przez otwory strzelnicze, okna pojazdów lub zza osłon), a dwie krótsze po jego bokach. Na górnej szynie standardowo zamontowane są włoskie mechaniczne przyrządy celownicze LPA z osłonami bocznymi: regulowana w pionie muszka oraz regulowany w pionie i poziomie celownik przeziernikowy, ustawiony fabrycznie na 50 m, po złożeniu którego widoczna jest otwarta szczerbinka.

Scorpion EVO 3 A1 strzela z zamka zamkniętego (w przednim położeniu), co wraz z kurkowym mechanizmem uderzeniowym sprzyja celności – podczas kontroli fabrycznej pięć strzałów oddanych ogniem pojedynczym z 25 m musi zmieścić się w kole o średnicy 118 mm. Nowy pm ČZ cechuje, dzięki optymalnej masie, dość łagodny odrzut i mimo wysokiej szybkostrzelności jest łatwo kontrolowalny, a przez to celny także przy strzelaniu seriami trzystrzałowymi oraz dłuższymi. Co ważne w broni zbudowanej z bardzo dużym udziałem tworzyw sztucznych, nie nagrzewa się on szybko – wielokrotne próby pokazały, że nawet wystrzelenie dwudziestu 30- nabojowych magazynków ogniem ciągłym, jeden po drugim, nie wpływa w żaden sposób negatywnie na jego działanie, celność i nie zmusza jeszcze strzelca do używania rękawic. Ergonomiczność budowy i obsługi oraz składność nowego „Skorpiona” czynią z niego poważną konkurencję nawet dla najbardziej uznanych pistoletów maszynowych marki HK, zwłaszcza że jego cena powinna być wyraźnie niższa. Konstruktorzy i producent podkreślają także, że jest to prawdopodobnie najszybszy pod względem rozkładania i składania typ w swej klasie: po odłączeniu magazynka wystarczy wysunąć z lewej strony broni trzpień ustalający komory spustowej, by wyjąć ją wraz z całym mechanizmem spustowo-uderzeniowym, a przez powstałe w ten sposób okno w dole komory zamkowej, przed chwytem, równie szybko wydobywa się zamek z mechanizmem powrotnym (rozwiązanie opatentowane). Stosunkowo prosta budowa oraz tania, nowoczesna technologia produkcji to kolejne atuty słowacko-czeskiego pm.

Obecnie ČZ produkuje dwie odmiany „Skorpiona” III generacji: samoczynno-samopowtarzalną A oraz tylko samopowtarzalną S na rynek cywilny i dla tych służb, którym przepisy nie pozwalają posługiwać się bronią maszynową – od części firm ochrony po straże miejskie. W Czechach cena wersji S1 to około 30 000 koron, a więc dużo mniej niż odpowiedników HK i BT. Jedynka w oznaczeniu wskazuje, że jest to broń na podstawowe typy amunicji: 9 mm Para lub w odmianie szykowanej na rynek amerykański, .40 S&W. W przyszłości planowane jest dostosowanie nowych pm również do jednego z nowych nabojów pistoletowych o większym zasięgu i przebijalności (belgijskiej 5,7 mm × 28 lub niemieckiej 4,6 mm × 30), a także przygotowanie wersji na sportowe naboje bocznego zapłonu 5,6 mm. Na razie zrezygnowano z krótkolufowej odmiany K, ponieważ gabaryty nowego „Skorpiona” i tak nie są duże, choć ze złożoną kolbą jego szerokość utrudniałaby noszenie w ukryciu. Producent zapowiada natomiast wprowadzenie do oferty za pewien czas sportowej wersji Carbine (C1) z długą lufą i stałą kolbą, połączoną z chwytem pistoletowym, a także airsoftowej kopii standardowego modelu. Jan Lučansky pracuje zaś nad dwuczęściowym zamkiem, który z jednej strony pozwoliłby zmniejszyć szybkostrzelność o 200 strzałów na minutę, a z drugiej – wpłynął na obniżenie masy broni.

18 marca 2010 roku czeskie ministerstwo obrony bez uruchamiania procedur przetargowych podpisało umowę z zakładami w Uherskim Brodzie na dostawę w ciągu roku pierwszych 572 sztuk Scorpionów EVO 3 A1, wraz z osprzętem i amunicją. Pierwszymi użytkownikami zostali żołnierze Straży Zamkowej (Hradní stráž – 660 mundurowych i 52 pracowników cywilnych) – szczególnej formacji, która pełni zarówno funkcje reprezentacyjne, jak i związane z zapewnieniem ochrony oraz obrony najważniejszych obiektów rządowych w stolicy Czech. Jeśli nie liczyć używanych do pierwszej roli ozdobnych karabinów vz. 52/57, ich podstawową bronią były dotąd stare 7,65-mm „Skorpiony” Sa vz. 61, nieskuteczne poza walką na najkrótszych dystansach oraz km vz. 59. Firma ČZ liczy – i nie wydaje się to bezpodstawne – że to dopiero pierwszy krok na drodze do bardzo obiecującej kariery nowego produktu Designed by Laugo w tej klasie broni, w której niełatwo teraz wskazać tak udany i równie przemyślany odpowiednik.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

Andrzej Krugler, Adam Gawron Targi Milipol 2009

Targi Milipol 2009 Targi Milipol 2009

Paryskie targi Milipol to najważniejsza w Europie impreza wystawiennicza poświęcona branży ogólnie pojętego bezpieczeństwa publicznego. Kolejna edycja, która odbyła się w dniach 17-20 listopada ubiegłego...

Paryskie targi Milipol to najważniejsza w Europie impreza wystawiennicza poświęcona branży ogólnie pojętego bezpieczeństwa publicznego. Kolejna edycja, która odbyła się w dniach 17-20 listopada ubiegłego roku, była szesnastą umiejscowioną w Europie. Co dwa lata, zamiennie z zasadniczymi targami w Paryżu, organizowane są także edycje bliskowschodnie, w Katarze.

Ireneusz Chloupek Snajper szybkostrzelny (cześć 1.)

Snajper szybkostrzelny (cześć 1.) Snajper szybkostrzelny (cześć 1.)

„One shot, one kill” – to popularne hasło przyświecające snajperom nadal wskazuje na wysoki poziom ich umiejętności strzeleckich i skuteczności bojowej, ale nie w pełni już odzwierciedla najczęstszy charakter...

„One shot, one kill” – to popularne hasło przyświecające snajperom nadal wskazuje na wysoki poziom ich umiejętności strzeleckich i skuteczności bojowej, ale nie w pełni już odzwierciedla najczęstszy charakter działań snajperskich w warunkach ostatnich konfliktów zbrojnych. Skomplikowane realia współczesnego, dynamicznego pola walki wojen asymetrycznych sprawiają, że snajperzy równie często muszą być przygotowani do szybkiego oddawania kilku strzałów do jednego trudnego albo wielu celów, a wówczas...

Andrzej Krugler Święto 1. Pułku Specjalnego Komandosów

Święto 1. Pułku Specjalnego Komandosów Święto 1. Pułku Specjalnego Komandosów

8 października br., jak co roku, w 1. Pułku Specjalnym Komandosów w Lublińcu odbyły się uroczystości związane ze Świętem Pułku. W tym roku przypadła 16. rocznica sformowania jednostki (pułk został sformowany...

8 października br., jak co roku, w 1. Pułku Specjalnym Komandosów w Lublińcu odbyły się uroczystości związane ze Świętem Pułku. W tym roku przypadła 16. rocznica sformowania jednostki (pułk został sformowany w 1993 roku, a wyróżniającą nazwę Komandosów otrzymał w 1995 roku). W porównaniu do zeszłorocznej 15. rocznicy, która dzięki obecności Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego miała szczególny charakter, tegoroczna miała skromniejszą oprawę, jednak nie zabrakło na niej zarówno znamienitych gości jak...

Mateusz J. Multarzyński XVII MSPO - targi czasu kryzysu

XVII MSPO - targi czasu kryzysu XVII MSPO - targi czasu kryzysu

Tegoroczna XVII edycja Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach upłynęła w cieniu dwóch wydarzeń: światowego kryzysu ekonomicznego i pożaru głównej hali F kieleckiego centrum wystawienniczego,...

Tegoroczna XVII edycja Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach upłynęła w cieniu dwóch wydarzeń: światowego kryzysu ekonomicznego i pożaru głównej hali F kieleckiego centrum wystawienniczego, który wybuchł w przeddzień otwarcia salonu. Kryzys ekonomiczny, który wyraźnie dotknął przemysł zbrojeniowy, spowodował, że w tegorocznym MSPO wzięło udział ponad 100 firm mniej niż w edycji z 2008 roku. Z kolei pożar głównej hali wystawienniczej zmusił niektóre firmy do wycofania się z targów,...

Adam Gawron Strzelający MSBS-5,56

Strzelający MSBS-5,56 Strzelający MSBS-5,56

15 grudnia w Fabryce Broni w Radomiu odbyła się pierwsza oficjalna prezentacja strzelających demonstratorów technologii karabinków tworzonych w ramach projektu Modułowego Systemu Broni Strzeleckiej kalibru...

15 grudnia w Fabryce Broni w Radomiu odbyła się pierwsza oficjalna prezentacja strzelających demonstratorów technologii karabinków tworzonych w ramach projektu Modułowego Systemu Broni Strzeleckiej kalibru 5,56 mm (MSBS-5,56). Jest to tworzony przez Wojskową Akademię Techniczną wraz z FB Radom projekt nowego karabinka, mogącego w przyszłości wejść do uzbrojenia naszej armii.

Ireneusz Chloupek HK416 w Polsce

HK416 w Polsce HK416 w Polsce

Arsenały polskich sił specjalnych stają się coraz nowocześniejsze, choć z pewną przykrością trzeba zaznaczyć, że nie za sprawą krajowych konstrukcji (ale też ocena tych ostatnich każe raczej rzec: na szczęście!)....

Arsenały polskich sił specjalnych stają się coraz nowocześniejsze, choć z pewną przykrością trzeba zaznaczyć, że nie za sprawą krajowych konstrukcji (ale też ocena tych ostatnich każe raczej rzec: na szczęście!). Po krótkiej karierze w jednostkach MSWiA niemieckich HK G36 w kilku wersjach, od niedawna nasi komandosi weszli do ekskluzywnego klubu użytkowników jednego z najlepszych wśród obecnie dostępnych na świecie karabinków automatycznych: HK416.

Andrzej Krugler SCAR-y w WZS BOR

SCAR-y w WZS BOR SCAR-y w WZS BOR

Od kilkunastu miesięcy obserwuje się wśród światowych, a przede wszystkim europejskich, jednostek specjalnych, tendencję do wprowadzania na uzbrojenie jako broni podstawowej karabinka Heckler&Koch HK416....

Od kilkunastu miesięcy obserwuje się wśród światowych, a przede wszystkim europejskich, jednostek specjalnych, tendencję do wprowadzania na uzbrojenie jako broni podstawowej karabinka Heckler&Koch HK416. Grono jego użytkowników jest już dość spore i stale się powiększa. Wymienić tu można choćby jednostki specjalne z Indonezji, Francji, Norwegii, Holandii czy Polski (więcej na ten temat piszemy na stronie 36). Z tego swoistego trendu wyłamał się Wydział Zabezpieczenia Specjalnego Biura Ochrony Rządu,...

Adam Gawron Shot Show 2010

Shot Show 2010 Shot Show 2010

Gdy w drodze z lotniska do hotelu odpowiedziałem taksówkarzowi na pytanie w jakim celu przyjechałem do miasta, stwierdził: „Shot Show? Ale ma Pan szczęście – to na pewno jakieś targi producentów wódki”....

Gdy w drodze z lotniska do hotelu odpowiedziałem taksówkarzowi na pytanie w jakim celu przyjechałem do miasta, stwierdził: „Shot Show? Ale ma Pan szczęście – to na pewno jakieś targi producentów wódki”. To jedno zdanie dosyć dobrze oddaje atmosferę Las Vegas.

Ireneusz Chloupek Snajper szybkostrzelny (część 2.)

Snajper szybkostrzelny (część 2.) Snajper szybkostrzelny (część 2.)

Chociaż samopowtarzalny karabin snajperski SR-25 firmy Knights Armament Co. (KAC) powstał w odpowiedzi na dokładnie określone oczekiwania amerykańskich sił specjalnych, początkowo zabrakło spodziewanych...

Chociaż samopowtarzalny karabin snajperski SR-25 firmy Knights Armament Co. (KAC) powstał w odpowiedzi na dokładnie określone oczekiwania amerykańskich sił specjalnych, początkowo zabrakło spodziewanych z ich strony dużych zamówień. By odzyskać nakłady poniesione na jego opracowanie, szef KAC C. Reed Knight Jr., podjął decyzję o wprowadzeniu nowej broni do ograniczonej oferty na rynek cywilny. Na odzew ze strony jednostek specjalnych i prawdziwą karierę SR-25 firma z Florydy musiała jednak poczekać...

Andrzej Krugler TASER do potęgi trzeciej

TASER do potęgi trzeciej TASER do potęgi trzeciej

Jedną z trudniejszych sytuacji, z jaką mogą zetknąć się funkcjonariusze służb porządku publicznego, jest konfrontacja z agresywnym osobnikiem, który nie jest uzbrojony w broń palną. W większości przypadków,...

Jedną z trudniejszych sytuacji, z jaką mogą zetknąć się funkcjonariusze służb porządku publicznego, jest konfrontacja z agresywnym osobnikiem, który nie jest uzbrojony w broń palną. W większości przypadków, okoliczności lub przepisy ograniczają możliwości użycia wobec niego broni na amunicję ostrą, a odparcie jego ataku, czy też pokonanie czynnego i/lub biernego oporu wiąże się wejściem z nim w fizyczny kontakt bezpośredni, co stwarza ryzyko utraty zdrowia lub życia zarówno przez zatrzymywanego,...

Andrzej Krugler IWA 2010 & Outdoor Classics

IWA 2010 & Outdoor Classics IWA 2010 & Outdoor Classics

IWA Outdoor & Classics to targi z założenia głównie przeznaczone dla branży myśliwskiej i outdoorowej. Jednak od kilku lat stale wzrasta w nich udział firm oferujących produkty z kręgu zainteresowań naszego...

IWA Outdoor & Classics to targi z założenia głównie przeznaczone dla branży myśliwskiej i outdoorowej. Jednak od kilku lat stale wzrasta w nich udział firm oferujących produkty z kręgu zainteresowań naszego czasopisma. Zapotrzebowanie na wyroby i usługi związane ze służbami mundurowymi znalazło odzwierciedlenie w programie tegorocznych targów, w którym już po raz trzeci znalazła się impreza pod nazwą Law Enforcement@IWA, skupiająca wystawców i klientów związanych z tą branżą.

Ireneusz Chloupek Wyposażenie obowiązkowe

Wyposażenie obowiązkowe Wyposażenie obowiązkowe

Tłumiki dźwięku to, po bagnetach, dwójnogach i celownikach optycznych, jedne z najstarszych akcesoriów do broni strzeleckiej, wciąż jednak używane w stosunkowo ograniczonym stopniu, co widać na polskim...

Tłumiki dźwięku to, po bagnetach, dwójnogach i celownikach optycznych, jedne z najstarszych akcesoriów do broni strzeleckiej, wciąż jednak używane w stosunkowo ograniczonym stopniu, co widać na polskim przykładzie. Czasami wynika to ze zbyt wąskiego pojmowania ich przeznaczenia i braku wyobrażenia na temat przydatności w różnych sytuacjach bojowych.

Ireneusz Chloupek Zestaw wielozadaniowy

Zestaw wielozadaniowy Zestaw wielozadaniowy

Chociaż od wyprodukowania w 1855 r. w fabryce Colta pierwszej broni pump-action według patentu Williama H. Elliota ogólna konstrukcja wywodzących się od niej powtarzalnych strzelb gładkolufowych, zwanych...

Chociaż od wyprodukowania w 1855 r. w fabryce Colta pierwszej broni pump-action według patentu Williama H. Elliota ogólna konstrukcja wywodzących się od niej powtarzalnych strzelb gładkolufowych, zwanych popularnie „pompkami”, nie uległa większym zmianom, od ponad wieku stanowią one cenione uzupełnienie nowocześniejszego arsenału – przede wszystkim ze względu na prostą konstrukcję i możliwość strzelania dużym wyborem nabojów o różnorodnym przeznaczeniu. Pozwala to używać strzelb zarówno jako broni...

Andrzej Krugler Pistoletowy Adapter CAA Roni

Pistoletowy Adapter CAA Roni Pistoletowy Adapter CAA Roni

Od pewnego czasu na rynku pojawia się coraz więcej adapterów nadających zwykłym pistoletom cechy pistoletów maszynowych/karabinków. Wzbudzają one dość skrajne opinie, od zachwytów po uznawanie ich za całkowicie...

Od pewnego czasu na rynku pojawia się coraz więcej adapterów nadających zwykłym pistoletom cechy pistoletów maszynowych/karabinków. Wzbudzają one dość skrajne opinie, od zachwytów po uznawanie ich za całkowicie nieprzydatne gadżety. Dzięki firmie Mactronic redakcja SPECIAL OPS miała okazję zapoznać się z adapterem RONI G1 izraelskiej firmy CAA Tactical i sprawdzić, które z tych opinii odpowiadają prawdzie. W artykule zastanowimy się również nad tym, czy taki adapter może znaleźć profesjonalne zastosowanie.

Ireneusz Chloupek Drugi start

Drugi start Drugi start

W historii techniki, w tym również uzbrojenia, nie brakuje przykładów zupełnie udanych, a nawet ponadprzeciętnych konstrukcji, które z różnych przyczyn nie zdobyły należnego im uznania, ani popularności...

W historii techniki, w tym również uzbrojenia, nie brakuje przykładów zupełnie udanych, a nawet ponadprzeciętnych konstrukcji, które z różnych przyczyn nie zdobyły należnego im uznania, ani popularności – czasem winny był tylko zły lub słaby marketing, nieudolność producenta, a najczęściej zbieg wielu okoliczności, sprawiających, że dany produkt po prostu „nie trafił na swój czas”. Jednym z takich typów broni strzeleckiej, któremu nie udało się początkowo skutecznie przebić na światowych rynkach,...

Ireneusz Chloupek Siła ognia

Siła ognia Siła ognia

W 2011 r. Wydział Zabezpieczenia Specjalnego BOR wkroczył z arsenałem poszerzonym o dwa nowe typy broni strzeleckiej - oba na silny nabój karabinowy 7,62 mm x 51 NATO. Ochrona VIP-ów kojarzona jest przede...

W 2011 r. Wydział Zabezpieczenia Specjalnego BOR wkroczył z arsenałem poszerzonym o dwa nowe typy broni strzeleckiej - oba na silny nabój karabinowy 7,62 mm x 51 NATO. Ochrona VIP-ów kojarzona jest przede wszystkim z lekką, małogabarytową bronią, łatwą do dyskretnego przenoszenia, dobywania i operowania w ograniczonych przestrzeniach oraz służącą zasadniczo do prowadzenia ognia na najbliższych dystansach. Profesjonalne, rządowe służby ochrony, a w szczególności wyodrębnione w nich wydziały specjalne...

Ireneusz Chloupek Zasięg rośnie! (część 1)

Zasięg rośnie! (część 1) Zasięg rośnie! (część 1)

W styczniu br. snajperzy US Army w Afganistanie otrzymali do rąk pierwsze egzemplarze dalece zmodernizowanych karabinów M24, dostosowanych do wzmocnionej amunicji, dzięki której ich zasięg ognia skutecznego...

W styczniu br. snajperzy US Army w Afganistanie otrzymali do rąk pierwsze egzemplarze dalece zmodernizowanych karabinów M24, dostosowanych do wzmocnionej amunicji, dzięki której ich zasięg ognia skutecznego wzrósł o około 50 procent. Jeszcze większe wymagania postawiły pod tym względem amerykańskie siły specjalne, poszukujące nowej broni wyborowej w ramach programu Precision Sniper Rifle.

Andrzej Krugler IWA 2011

IWA 2011 IWA 2011

Już po raz trzydziesty ósmy Norymberga stała się miejscem organizacji największej na naszym kontynencie imprezy targowej, poświęconej broni strzeleckiej i wszystkiemu, co z nią związane. IWA&Outdoor Classics,...

Już po raz trzydziesty ósmy Norymberga stała się miejscem organizacji największej na naszym kontynencie imprezy targowej, poświęconej broni strzeleckiej i wszystkiemu, co z nią związane. IWA&Outdoor Classics, która odbyła się w dniach 11-14 marca, przyciągnęła ponad 35 200 zwiedzających, którzy mogli zapoznać się z ofertą aż 1166 wystawców. Impreza skierowana głównie do strzelców sportowych i myśliwych, posiada jednak część specjalistyczną o nazwie Law Enforcement at IWA, skupiającą firmy oferujące...

Ireneusz Chloupek Zasięg rośnie (część 2)

Zasięg rośnie (część 2) Zasięg rośnie (część 2)

W pierwszych miesiącach br. snajperzy US Army w Afganistanie otrzymali do rąk egzemplarze dalece zmodernizowanych karabinów M24, dostosowanych do silniejszej amunicji .300 Winchester Magnum, dzięki której...

W pierwszych miesiącach br. snajperzy US Army w Afganistanie otrzymali do rąk egzemplarze dalece zmodernizowanych karabinów M24, dostosowanych do silniejszej amunicji .300 Winchester Magnum, dzięki której zasięg ognia skutecznego wzrósł o około 50 procent. Jeszcze większe wymagania postawiły pod tym względem amerykańskie siły specjalne, poszukujące nowej broni wyborowej w ramach programu Precision Sniper Rifle.

Ireneusz Chloupek Druga młodość

Druga młodość Druga młodość

„M1911 to projekt dany nam przez samego Boga za pośrednictwem Johna M. Browninga, będący uosobieniem tego, jakie powinno być narzędzie do zabijania” – te słowa płk. Roberta Coatesa z 1998 r., gdy dowodził...

„M1911 to projekt dany nam przez samego Boga za pośrednictwem Johna M. Browninga, będący uosobieniem tego, jakie powinno być narzędzie do zabijania” – te słowa płk. Roberta Coatesa z 1998 r., gdy dowodził elitarną kompanią rozpoznawczą USMC 1st Force Recon, doskonale oddają stosunek wielu Amerykanów do pistoletu, przyjętego do uzbrojenia sto lat temu, ale nadal utrzymującego znaczącą pozycję w uzbrojeniu, przede wszystkim jednostek specjalnych. Niezależnie od tego, na ile „nineteen eleven” zawdzięcza...

Adam Gawron UTM - ostateczna amunicja treningowa

UTM - ostateczna amunicja treningowa UTM - ostateczna amunicja treningowa

Obecnie stosowanych jest kilka rozwiązań umożliwiających tzw. sytuacyjny trening taktyczny – od szeroko stosowanych od lat 80. systemów laserowych, poprzez rozpowszechnione głównie w siłach specjalnych...

Obecnie stosowanych jest kilka rozwiązań umożliwiających tzw. sytuacyjny trening taktyczny – od szeroko stosowanych od lat 80. systemów laserowych, poprzez rozpowszechnione głównie w siłach specjalnych na całym świecie typy amunicji treningowej, aż po powoli akceptowane: paintball i repliki ASG. Cechy tych ostatnich (właściwie niezależnie od stopnia zaawansowania ich konstrukcji) nie predestynują ich jednak do użycia w zaawansowanym treningu. Natomiast dwa pierwsze (pod warunkiem, że promień lasera...

Ireneusz Chloupek Żniwiarz w Polsce

Żniwiarz w Polsce Żniwiarz w Polsce

W listopadzie 2011 roku przedstawiciele wybranych jednostek Dowództwa Wojsk Specjalnych WP mieli możliwość praktycznego zapoznania się z karabinem wyborowym REPRTM amerykańskiej firmy LWRC International,...

W listopadzie 2011 roku przedstawiciele wybranych jednostek Dowództwa Wojsk Specjalnych WP mieli możliwość praktycznego zapoznania się z karabinem wyborowym REPRTM amerykańskiej firmy LWRC International, sprowadzonym do Polski przez RWS CETUS ze Słupska. Mało znany w naszym kraju producent z USA na tamtejszym rynku należy do liderów wśród wytwórni specjalizujących się w tworzeniu udoskonalonych odmian broni z rodziny AR-15 (M16/M4), a jego Rapid Engagement Precision Rifle wart jest szczególnej uwagi,...

Ireneusz Chloupek SG 55X

SG 55X SG 55X

Szwajcarskie siły zbrojne weszły z nową podstawową bronią indywidualną: karabinem szturmowym SG 550 (Fass 90/Stg 90) firmy SIG z Neuhausen Rhine Falls, uznanym za jeden z najlepszych wśród modeli o klasycznej...

Szwajcarskie siły zbrojne weszły z nową podstawową bronią indywidualną: karabinem szturmowym SG 550 (Fass 90/Stg 90) firmy SIG z Neuhausen Rhine Falls, uznanym za jeden z najlepszych wśród modeli o klasycznej konstrukcji. Z powodu głównie wysokiej ceny nie podbił on zagranicznych rynków, za to jego kolejne skrócone wersje zdobyły liczące się miejsce w arsenale sił specjalnych wielu państw, potrafiących docenić typowo szwajcarską, wysoką jakość wykonania i szczegółowe dopracowanie, które zapewniły...

Ireneusz Chloupek Advanced Police Carabine

Advanced Police Carabine Advanced Police Carabine

Chociaż szczytowy okres popularności pistolety maszynowe mają już dawno za sobą, wyparte w klasie broni pojedynczego żołnierza przez k arabiny szturmowe na amunicję pośrednią, wciąż odgrywają istotną rolę...

Chociaż szczytowy okres popularności pistolety maszynowe mają już dawno za sobą, wyparte w klasie broni pojedynczego żołnierza przez k arabiny szturmowe na amunicję pośrednią, wciąż odgrywają istotną rolę w uzbrojeniu sił policyjnych i innych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne. Po długim okresie utrzymywania wśród nich pozycji niekwestionowanego lidera przez niemiecki HK MP5, początek drugiego dziesięciolecia nowego wieku przyniósł mu nowych, bardzo poważnych konkurentów - najpierw...

Wybrane dla Ciebie

Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia »

Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia » Kamizelka taktyczna, czy ma ograniczenia »

Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach »

Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach » Smartphone i funkcje specjalne w wymagających sytuacjach »

Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach?

Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach? Jak skutecznie chronić oczy w trudnych warunkach?

Buty dla grotołazów - które wybrać »

Buty dla grotołazów - które wybrać » Buty dla grotołazów - które wybrać »

Co zmieści Crafter »

Co zmieści Crafter » Co zmieści Crafter »

Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie »

Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie » Sprawdź ile kosztuje sztucer i wybierz model dla siebie »

Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni »

Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni » Co powinno się znaleźć w pakiecie ratunkowym czworonożnego towarzysza broni »

Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt »

Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt »  Gdzie zmieścisz najpotrzebniejszy sprzęt  »

Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź »

Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź » Czy masz odpowiednie obuwie na letnie wojaże? Sprawdź »

Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? »

Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? » Czy wiesz, jak skutecznie chronić wzrok podczas akcji? »

Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku »

Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku »

Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach

Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach Wybierz produkty sprawdzone w ekstremalnych warunkach

Odzież taktyczna - zobacz najnowsze kolekcje »

Odzież taktyczna - zobacz najnowsze kolekcje » Odzież taktyczna - zobacz najnowsze kolekcje »

Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach

Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach Jak skorygować ostrość w niedoskonałych warunkach

Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj

Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj Jesteś miłośniczką ekstremalnych przeżyć? Przetestuj

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops