Skorpion III generacji

Ireneusz Chloupek  /  SPECIAL OPS 5/2011  /  31-10-2011
Skorpion III generacji
Skorpion III generacji Ceska Zbrojovka, Andrzej Krugler

Czechosłowacki „Škorpion” (Sa vz. 61) jeszcze niedawno należał do kilku najpopularniejszych na świecie typów współczesnych pistoletów maszynowych. Pół wieku jego historii zamknęło pojawienie się w ofercie macierzystej Českiej Zbrojovki z Uherskiego Brodu nowej broni o takiej nazwie, której jednak oprócz tej samej wytwórni nie łączy z poprzednikiem nic więcej.

Narodziny czechosłowackiego małogabarytowego pistoletu maszynowego, opracowanego w ramach programu „Skorpion”, sięgają końca lat 50., gdy jego twórca Miroslav Rybař (1924–1970) na zakończenie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Brnie poświęcił pracę dyplomową analizie założeń konstrukcyjnych takiej broni, oznaczonej symbolem Š-59. Miała ona trafić na wyposażenie żołnierzy obsługujących cięższe uzbrojenie i sprzęt, załóg wozów bojowych, kierowców oraz innych, których pierwszoplanowe zadania nie wiązały się z bezpośrednim prowadzeniem walki za pomocą broni strzeleckiej, a także do arsenału służb porządkowych, gdyż głównym klientem było MSW.

Seryjną produkcję „Skorpiona” vz. 59 rozpoczęto w 1960 r., a po zejściu z linii około trzech tysięcy egzemplarzy, dwa lata później zastąpił go bardziej dopracowany, powszechnie znany Samopal vz. 61. Cztery lata wystarczyły na wyprodukowanie wystarczającej ilości na rynek krajowy, ale do wytwarzania „Skorpionów” wracano jeszcze w latach 1973, 1978–1979 oraz 1992–1993, z przeznaczeniem na eksport, m.in. dla wszelkiej maści „bojowników o wolność”, od palestyńskich i afrykańskich, po włoskie „Czerwone Brygady” (także w wersji „sterylnej”, tj. pozbawionej jakichkolwiek oznaczeń i numeracji).

Na początku lat 80., po zakupieniu przez Jugosławię 30 tysięcy sztuk czechosłowackich pm vz. 61, uruchomiono ich licencyjną produkcję w tamtejszych zakładach Crvena Zastava w Kragujevcu. Szacuje się, że w macierzystej wytwórni powstało ponad 210 tysięcy „Skorpionów”, używanych jeszcze po dziś dzień w siłach zbrojnych i służbach porządkowych obu naszych południowych sąsiadów, ale od dawna już niespełniających wymagań stawianych współczesnym pistoletom maszynowym.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!


Główny minus vz. 61 wynikał z zastosowania bardzo słabego energetycznie naboju 7,65 mm × 17 SR Browning. Gdy w połowie ubiegłego wieku projektowano tę broń, amunicja 9 mm Parabellum nie była brana pod uwagę w bloku wschodnim, 7,62 mm × 25 wz. 30 (Tokariewa) była zbyt silna dla małogabarytowego pm, a nowy radziecki nabój 9 mm 18 Makarow pozostawał jeszcze nieosiągalny w Czechosłowacji. Nietrafny z perspektywy późniejszych lat wybór można zrozumieć, jeśli wziąć też pod uwagę, że podstawowa broń krótka tamtejszej milicji strzelała właśnie amunicją 7,65 mm Browning, a jej niewielkie wymiary i odrzut ułatwiały zaprojektowanie niewielkiego, lekkiego pistoletu maszynowego. Dzięki temu prowadzenie ognia z małego „Skorpiona” jest nieporównywalnie łatwiejsze i przyjemniejsze niż z odpowiedników na silniejsze naboje, jak na swoje wymiary jest to też broń stosukowo celna.

Niemniej jednak słaby i coraz mniej popularny nabój, w połączeniu ze zbyt skomplikowaną budową Sa vz. 61 – co nie pozostawało bez wpływu na koszty jego produkcji – oraz parę minusów wynikających z chęci pogodzenia spełniania przezeń roli broni bocznej do strzelania z jednej ręki, z rolą pistoletu maszynowego, w efekcie uczyniły „Skorpiona” czymś ciekawym, lecz coraz bardziej odbiegającym od standardów wyznaczanych przez najlepsze modele, oferowane przez renomowanych zachodnich producentów. Nic dziwnego, że jednostki specjalne policji, a następnie armii i innych służb Czech i Słowacji, od lat 90. pozbywały się „Skorpionów” na rzecz pełnowartościowych 9-mm pistoletów maszynowych niemieckiej firmy Heckler&Koch serii MP5, a ostatnio także UMP9.

Česká Zbrojovka próbowała jeszcze, od końca lat 90., modernizować stary vz. 61, poczynając od dostosowania go do amunicji 9 mm Parabellum. Takie próby, podobnie jak z wersjami na nabój 9 mm Makarow i 9 mm Browning Short, miały miejsce już w latach 60., ale wówczas zakończyły się na przygotowaniu tylko niewielkiej liczby egzemplarzy prototypowych. Dopiero na przełomie wieków w ofercie ČZ pojawiły się odmiany na dwa ostatnie typy amunicji, jako Mod. 82 i Mod. 83 oraz ich samopowtarzalne odmiany vz. 91S, jednak nigdy nie zdobyły one szerszej popularności. W 2000 r. firma z Uherskiego Brodu próbowała wskrzesić prototyp „Skorpiona” na nabój 9 mm Para ZB 68, z kosmetycznymi zmianami, lecz samo zaadaptowanie przestarzałej broni do silniejszego i popularniejszego standardu amunicji dawało niewielkie szanse powodzenia na rynkach pełnych lepszych propozycji.

Tymczasem w grudniu 2001 r. uznany czeski miesięcznik bronioznawczy „Strelecka Revue” przyniósł pierwsze doniesienia o opracowaniu bardzo interesującego prototypu pistoletu maszynowego przez zespół entuzjastów ze słowackiego Trenčina. Organizatorem prac był pasjonat broni, czterdziestosześcioletni inżynier Peter Tvrdy, który wraz z o dwadzieścia lat młodszymi Frantiskiem Gašparikiem i Janem Lučanskym, z własnej inicjatywy od trzech lat projektowali pm, w którym już wtedy widzieli konkurenta dla HK MP5, i to tańszego w produkcji. Głównym konstruktorem był Jan Lučansky, nie tylko legitymujący się wykształceniem technicznym, ale także szczegółową znajomością różnych typów broni zagranicznej, nabytej podczas służby w czeskim kontyngencie wojskowym na Bałkanach.

Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  25
Artykuł pochodzi z: magazynu SPECIAL OPS nr 5/2011

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie

 


Jak poprawić celność broni » Czym powinny wyróżniać się latarki taktyczne »
broń konserwacja latarka taktyczna

 


Do czego tak naprawdę służy latarka taktyczna »
latarka taktyczna

 


Gdy ciemność nie jest Twoim sprzymierzeńcem » Wypróbuj smar do ruchomej części broni »
zasilanie smar do pielęgnacji broni

 


Złóż własną broń »
bron składana

 


Bluza taktyczna w roli głównej - obejrzyj film z jej udziałem » Czego nie wiesz o analogowych goglach noktowizyjnych »
bluza taktyczna gogle balistyczne

 


Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »

 


Jaką broń wybierają strzelcy wyborowi » Nie strać celu mimo ciemności »
bron palna oświetlenie taktyczne

 


Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego  »
kurs strzelecki

 


Namierz cel w ciemoności » Wypatrz swojego wroga z odległości »
hydrauliczny wyważacz

 Latarki na karabin -  niewielkie gabarety duża moc? »
latrki na karabin

 


Nie daj się zaskoczyć w ciemności » Spodnie taktyczne na każdą misję »
latarka czołowa bluza taktyczna

 

Na czym polega specyfika komunikacji w wojsku »

 


Sprzęt do wspinaczki, który zapewni maksimum swobody i bezpieczeństwa » Dobierz wyposażenie na miarę czasów  »
latarki czołowe

 


05/07/2020

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

Dwie fabryki nielegalnych papierosów zlikwidowane przez CBŚP i KAS

Funkcjonariusze CBŚP i mazowieckiej KAS przeprowadzili dwie akcje na terenie województwa mazowieckiego wymierzone w zwalczanie przestępczości tytoniowej. Zlikwidowali dwie fabryki nielegalnych...

Aktualny numer

2/2020
SPECIAL OPS 2/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Ratownictwo taktyczne
  • - XX lat CBŚP
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...

Powstanie Warszawskie 2.0, czyli „kotwica” z hashtagiem

Czy było warto? – to pytanie w ostatnich latach rozliczania naszej historii pada bardzo często w kontekście Powstania Warszawskiego. Jednocześnie...wiecej »
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl