Skorpion III generacji

Ireneusz Chloupek  /  SPECIAL OPS 5/2011  /  31-10-2011  /  2
Skorpion III generacji
Skorpion III generacji Ceska Zbrojovka, Andrzej Krugler

Czechosłowacki „Škorpion” (Sa vz. 61) jeszcze niedawno należał do kilku najpopularniejszych na świecie typów współczesnych pistoletów maszynowych. Pół wieku jego historii zamknęło pojawienie się w ofercie macierzystej Českiej Zbrojovki z Uherskiego Brodu nowej broni o takiej nazwie, której jednak oprócz tej samej wytwórni nie łączy z poprzednikiem nic więcej.

Narodziny czechosłowackiego małogabarytowego pistoletu maszynowego, opracowanego w ramach programu „Skorpion”, sięgają końca lat 50., gdy jego twórca Miroslav Rybař (1924–1970) na zakończenie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Brnie poświęcił pracę dyplomową analizie założeń konstrukcyjnych takiej broni, oznaczonej symbolem Š-59. Miała ona trafić na wyposażenie żołnierzy obsługujących cięższe uzbrojenie i sprzęt, załóg wozów bojowych, kierowców oraz innych, których pierwszoplanowe zadania nie wiązały się z bezpośrednim prowadzeniem walki za pomocą broni strzeleckiej, a także do arsenału służb porządkowych, gdyż głównym klientem było MSW.

Seryjną produkcję „Skorpiona” vz. 59 rozpoczęto w 1960 r., a po zejściu z linii około trzech tysięcy egzemplarzy, dwa lata później zastąpił go bardziej dopracowany, powszechnie znany Samopal vz. 61. Cztery lata wystarczyły na wyprodukowanie wystarczającej ilości na rynek krajowy, ale do wytwarzania „Skorpionów” wracano jeszcze w latach 1973, 1978–1979 oraz 1992–1993, z przeznaczeniem na eksport, m.in. dla wszelkiej maści „bojowników o wolność”, od palestyńskich i afrykańskich, po włoskie „Czerwone Brygady” (także w wersji „sterylnej”, tj. pozbawionej jakichkolwiek oznaczeń i numeracji).

Na początku lat 80., po zakupieniu przez Jugosławię 30 tysięcy sztuk czechosłowackich pm vz. 61, uruchomiono ich licencyjną produkcję w tamtejszych zakładach Crvena Zastava w Kragujevcu. Szacuje się, że w macierzystej wytwórni powstało ponad 210 tysięcy „Skorpionów”, używanych jeszcze po dziś dzień w siłach zbrojnych i służbach porządkowych obu naszych południowych sąsiadów, ale od dawna już niespełniających wymagań stawianych współczesnym pistoletom maszynowym.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!


Główny minus vz. 61 wynikał z zastosowania bardzo słabego energetycznie naboju 7,65 mm × 17 SR Browning. Gdy w połowie ubiegłego wieku projektowano tę broń, amunicja 9 mm Parabellum nie była brana pod uwagę w bloku wschodnim, 7,62 mm × 25 wz. 30 (Tokariewa) była zbyt silna dla małogabarytowego pm, a nowy radziecki nabój 9 mm 18 Makarow pozostawał jeszcze nieosiągalny w Czechosłowacji. Nietrafny z perspektywy późniejszych lat wybór można zrozumieć, jeśli wziąć też pod uwagę, że podstawowa broń krótka tamtejszej milicji strzelała właśnie amunicją 7,65 mm Browning, a jej niewielkie wymiary i odrzut ułatwiały zaprojektowanie niewielkiego, lekkiego pistoletu maszynowego. Dzięki temu prowadzenie ognia z małego „Skorpiona” jest nieporównywalnie łatwiejsze i przyjemniejsze niż z odpowiedników na silniejsze naboje, jak na swoje wymiary jest to też broń stosukowo celna.

Niemniej jednak słaby i coraz mniej popularny nabój, w połączeniu ze zbyt skomplikowaną budową Sa vz. 61 – co nie pozostawało bez wpływu na koszty jego produkcji – oraz parę minusów wynikających z chęci pogodzenia spełniania przezeń roli broni bocznej do strzelania z jednej ręki, z rolą pistoletu maszynowego, w efekcie uczyniły „Skorpiona” czymś ciekawym, lecz coraz bardziej odbiegającym od standardów wyznaczanych przez najlepsze modele, oferowane przez renomowanych zachodnich producentów. Nic dziwnego, że jednostki specjalne policji, a następnie armii i innych służb Czech i Słowacji, od lat 90. pozbywały się „Skorpionów” na rzecz pełnowartościowych 9-mm pistoletów maszynowych niemieckiej firmy Heckler&Koch serii MP5, a ostatnio także UMP9.

Česká Zbrojovka próbowała jeszcze, od końca lat 90., modernizować stary vz. 61, poczynając od dostosowania go do amunicji 9 mm Parabellum. Takie próby, podobnie jak z wersjami na nabój 9 mm Makarow i 9 mm Browning Short, miały miejsce już w latach 60., ale wówczas zakończyły się na przygotowaniu tylko niewielkiej liczby egzemplarzy prototypowych. Dopiero na przełomie wieków w ofercie ČZ pojawiły się odmiany na dwa ostatnie typy amunicji, jako Mod. 82 i Mod. 83 oraz ich samopowtarzalne odmiany vz. 91S, jednak nigdy nie zdobyły one szerszej popularności. W 2000 r. firma z Uherskiego Brodu próbowała wskrzesić prototyp „Skorpiona” na nabój 9 mm Para ZB 68, z kosmetycznymi zmianami, lecz samo zaadaptowanie przestarzałej broni do silniejszego i popularniejszego standardu amunicji dawało niewielkie szanse powodzenia na rynkach pełnych lepszych propozycji.

Tymczasem w grudniu 2001 r. uznany czeski miesięcznik bronioznawczy „Strelecka Revue” przyniósł pierwsze doniesienia o opracowaniu bardzo interesującego prototypu pistoletu maszynowego przez zespół entuzjastów ze słowackiego Trenčina. Organizatorem prac był pasjonat broni, czterdziestosześcioletni inżynier Peter Tvrdy, który wraz z o dwadzieścia lat młodszymi Frantiskiem Gašparikiem i Janem Lučanskym, z własnej inicjatywy od trzech lat projektowali pm, w którym już wtedy widzieli konkurenta dla HK MP5, i to tańszego w produkcji. Głównym konstruktorem był Jan Lučansky, nie tylko legitymujący się wykształceniem technicznym, ale także szczegółową znajomością różnych typów broni zagranicznej, nabytej podczas służby w czeskim kontyngencie wojskowym na Bałkanach.

Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  25
Artykuł pochodzi z: magazynu SPECIAL OPS nr 5/2011

Komentarze

2
Buster / 18-09-2021, 22:14
After I originally left a comment I seem to have clicked on the -Notify me when new comments are
added- checkbox and now each time a comment is
added I receive four emails with the same comment.
There has to be an easy method you are able to remove me from
that service? Thanks! xu (Manual)
Manual / 18-09-2021, 22:15
After I originally left a comment I seem to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment
is added I receive four emails with the same comment.
There has to be an easy method you are able to remove me from that service?
Thanks! xu (Manual)
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Co zabrać ze sobą na jesienną wyprawę »
sprzet jesienny

 


Dostosuj mundur patrolowy do terenu »

Nowe kamizelki taktyczne poznaj ich zastosowanie »

linia taktyczna
kamizelka taktyczna

 


Jak postępować, gdy niebezpieczeństwo czai się na oceanie »
buty taktyczne

 


100% byczej skóry »

 Poznaj 5 kluczowych zalet latarek taktycznych »


latarka na broń

 


Co jest niezbędne w mundurze komandosa »
buty taktyczne

 


Czeka Cię wyprawa po Tajdze? Czy wiesz, jakie ubranie wybrać »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

 

 

 


Jakie możliwości daje Ci szybka wymiana szkieł balistycznych »
okulary balistyczne

 


Buty do lasu - które wybrać »

Jakie funkcje powinny mieć latarki czołowe »


 


Niezbędnik żołnierza - co powinno się w nim znaleźć »
ubranie taktyczne

 



Jak poprawić celność broni »  Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »
broń konserwacja

 


Nie czekaj aż ktoś będzie lepszy zapisz się na trenig strzelecki »
kursy strzeleń

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Schludnie, wygodnie, taktycznie na każdą akcję »
latarka czołowa ubrania taktyczne

 


Dla tych którzy ratują życie » Niezbędnik podróżnika - co warto mieć »
latarka czołowa ubrania taktyczne

 


05/07/2020

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

Rozpoczęcie szkolenia Aviation Detachment

W 3 Skrzydle Lotnictwa Transportowego rozpoczęło się wspólne polsko-amerykańskie szkolenie lotnicze w ramach Aviation Detachment Rotation 21-4.

17. promocji na 17. urodziny Kolby

Już od siedemnastu lat jesteśmy z Wami, wspierając Was wszystkich w realizowaniu hobby związanego z outdoorem, strzelectwem oraz myślistwem. Bez względu na to, czy jesteś strzelcem, turystą,...

Aktualny numer

3/2021
SPECIAL OPS 3/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - 15 lat CBA
  • - Filipińscy Strzelcy śmierci
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...
Special-OPS TV


Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte
Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte
Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdynia - państwowa Uczelnia wojskowa. Lider w kształceniu na potrzeby sił...
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl