OMEGA - ostatnia opcja!

Ireneusz Chloupek  /  SPECIAL OPS 6/2017  /  29-01-2018
Łotewska Jednostka Kontrterrorystyczna „Omega” (Pretterorisma vienība „Omega”) istnieje już od 1996 roku. W artykule przedstawiamy jej rys historyczny, opisujemy też pierwsze spektakularne akcje, współpracę międzynarodową, kompetencje i zadania oraz syste
Łotewska Jednostka Kontrterrorystyczna „Omega” (Pretterorisma vienība „Omega”) istnieje już od 1996 roku. W artykule przedstawiamy jej rys historyczny, opisujemy też pierwsze spektakularne akcje, współpracę międzynarodową, kompetencje i zadania oraz syste Zdjęcia: Andrzej Krugler, Mateusz J. Multarzyński, „Omega”

25 lat temu, około półtora roku po oficjalnym odzyskaniu przez Łotwę niepodległości, sformowano tam specjalną jednostkę interwencyjną do walki z terroryzmem, która rozwinęła się w obecną Jednostkę Kontrterrorystyczną „Omega” (Pretterorisma vienība „Omega”) tamtejszej policji państwowej. Wybrana na jej symbol ostatnia litera greckiego alfabetu wskazuje, że użycie tego oddziału policji to ostateczna opcja w najtrudniejszych przypadkach, gdy wszelkie inne sposoby rozwiązania sytuacji zawiodły lub mogłyby okazać się nieskuteczne.

25 years ago, around a year and a half after Latvia officialy regained its independence, a special intervention unit was formed to fight terrorism and developed into the modern times Omega Counter-Terrorism Unit (Pretterorisma vienība "Omega") of the local State police. Its name, the last letter of the Greek alphabet, suggests that the use of this police formation is the final option in most difficult cases, when all other solutions to the problem failed or might have turned out unsuccessful.

Zdjęcia: Andrzej Krugler, Mateusz J. Multarzyński, „Omega”

 Narodziny Łotwy

 4 maja 1990 r. łotewska Rada Najwyższa przyjęła deklarację „O przywróceniu Niepodległości Republiki Łotwy”, podejmując tę historyczną decyzję w bardzo trudnej sytuacji politycznej.

Mimo że republikańskie siły milicyjne podporządkowały się nowej władzy, to początkowo brak było formacji zbrojnej zdolnej do obrony odzyskanej niezależności oraz przeciwstawienia się najgroźniejszym przejawom przybierającej na sile przestępczości zorganizowanej.

Zanim referendum niepodległościowe w marcu 1991 r. przypieczętowało niezależność kraju, stacjonował tam wciąż lojalny Moskwie ryski OMON, czyli zmilitaryzowany oddział radzieckiej milicji specjalnego przeznaczenia, złożony głównie z funkcjonariuszy odmiennej narodowości.

Już w styczniu 1991 r. siły OMON-u podjęły próbę opanowania kluczowych punktów Rygi w celu zastąpienia urzędującego rządu prorosyjskim.

Do końca lata tego roku nadal funkcjonowały na Łotwie także struktury KGB ZSRR – cieszącej się złą sławą służby bezpieczeństwa, która zaangażowała się w tym czasie w tzw. moskiewski pucz Janajewa, mający na celu powstrzymanie rozpadu systemu komunistycznego. Zanim po jego fiasku poszła w rozsypkę na Łotwie, dopuściła się z pomocą OMON-u licznych niebezpiecznych prowokacji na terenie republiki.

Jednostka OMEGA

Pierwszym krokiem budowania łotewskich służb policyjnych i specjalnych było sformowanie na przełomie kwietnia i maja 1991 r. Samodzielnego batalionu patrolowego/1. batalionu policji (Atsevišķā patruļdienesta bataljona/1.policijas bataljons), liczącego w następnym roku 300 funkcjonariuszy, wybranych spośród najsprawniejszych kandydatów lojalnych wobec Republiki Łotewskiej, z doświadczeniem ze służby wojskowej w elitarnych jednostkach armii radzieckiej.

Zadania batalionu były podobne do wypełnianych dawniej przez OMON: miał charakter zwartego oddziału zmilitaryzowanego, pełnił prewencyjną służbę patrolową, zwłaszcza w godzinach nocnych i rejonach znanych z przestępczości oraz działał w roli grup szybkiego reagowania i jako wsparcie bojowe dla innych funkcjonariuszy podczas zatrzymywania podejrzanych osób.

2 maja 1991 r. przy Głównym Urzędzie Spraw Wewnętrznych Rygi, odpowiedzialnym za działania antykryminalne, powstała dodatkowo przeznaczona do przeprowadzania najniebezpieczniejszych akcji, 30-osobowa Kompania Reagowania Operacyjnego ORR (Operatīvā Reagēšanas Rota), która do początku następnego roku urosła do 120-osobowego Oddziału Policji Reagowania Operacyjnego do zadań specjalnych ORPV (Operatīvā Reagēšanas Policijas Vienība, Speciālas Nozīmes). Rok później został on włączony do batalionu patrolowego jako kompania specjalna, dając początek późniejszemu batalionowi specjalnemu SUB „Alfa” z policji patrolowej komendy stołecznej (Speciālo uzdevumu bataljona „Alfa” Rīgas Galvenās policijas pārvaldes Patruļpolicijas). 1. batalion patrolowy policji łotewskiej został zaś rozwinięty 1 lipca 1992 r. w Mobilny Pułk Policji MPP (Mobilais policijas pulks), wyposażony i zorganizowany według wzorów wojskowych. W programie szkolenia pododdziałów MPP dużo uwagi poświęcano m.in. walce wręcz i strzelaniu, wprowadzono także podstawy taktyki cqb, wykorzystania technik linowych, a nawet ograniczone kursy spadochronowe.

Tymczasem w celu zapewnienia ochrony nowemu rządowi decyzją Rady Najwyższej z 26 sierpnia 1991 r. rozpoczęto w oparciu o 1. batalion tworzenie w MSW Służby Bezpieczeństwa Republiki Łotewskiej (Latvijas Republikas Drošības dienests) oraz Służby Ochrony Rządu VAD (Valdības apsardzes dienests), odpowiedzialnej również za ochronę ambasad, Ministerstwa Sprawiedliwości i Finansów, Gabinetu Ministrów, obiektów państwowej telewizji i radia.

Ponadto powołano Departament Informacji (Informācijas departaments) Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, przeznaczony do zadań wywiadowczych i kontrwywiadowczych.

Łotewska Omega

Wyjście z radzieckich struktur pozostawiło jeszcze jedną lukę w systemie bezpieczeństwa Łotwy, którą należało jak najszybciej wypełnić, a mianowicie zapewnienie ochrony antyterrorystycznej ryskiemu portowi lotniczemu, nabywającemu w nowej sytuacji politycznej status lotniska międzynarodowego. Przepisy dotyczące lotniczego ruchu pasażerskiego wymagały, by w przypadku tego typu lotnisk miejscowe służby obowiązkowo dysponowały jednostką specjalną, pozostającą w gotowości do interweniowania w razie zagrożeń terrorystycznych na ich terenie i pokładach samolotów, w tym w sytuacjach ich uprowadzeń.

W związku z dużą liczbą takich incydentów w największych miastach b. ZSRR, posiadających pasażerskie porty lotnicze, powołano pod koniec lat 80. nieetatowe grupy antyterrorystyczne „Nabat” (ros. ostrzegawcze bicie w dzwon), złożone ze specjalnie szkolonych i wyposażonych funkcjonariuszy operacyjnych z terytorialnych organów KGB, gotowe do natychmiastowego interweniowania w razie próby porwania samolotu lub lądowania uprowadzonej maszyny.

Taka grupa funkcjonowała także w Rydze, a w głównym budynku UKGB Łotewskiej SRR na rogu ulic Brīvības i Stabu znajdował się arsenał jej uzbrojenia oraz specjalistycznego wyposażenia: od hełmów bojowych i kamizelek kuloodpornych, po granaty hukowo-błyskowe i gazowe.

Geneza „Omegi”

Koniec KGB na Łotwie oznaczał jednak także koniec działalności grupy „Nabat”, dlatego dla zachowania przyznanego ryskiemu lotnisku międzynarodowego statusu konieczne było jak najszybsze jej zastąpienie przez miejscowy oddział specjalny, przygotowany do zwalczania terroryzmu lotniczego.

26 listopada 1992 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów minister spraw wewnętrznych Ziedonis Čevers nakazał utworzenie takiej jednostki jako początkowo rezerwowy pluton 3. kompanii samodzielnego batalionu ochrony VAD.

Spośród około 50 pierwszych kandydatów, wywodzących się głównie z Mobilnego Pułku Policji, wyselekcjonowano 26, w tym 13 oficerów i 13 chorążych, z których sformowano Specjalną jednostkę Interwencyjną (Speciālās Intervences Vienība), początkowo noszącą przydomek „Delta”. Ich wyszkolenie pozwoliło stosunkowo szybko osiągnąć wstępną gotowość operacyjną, ale specjalistyczne umiejętności należało budować prawie od zera – jak wspominał w jednym z wywiadów późniejszy wieloletni dowódca „Omegi” (od maja 1995 r. do listopada 2011 r.) Juris Grabovskis: „W tym czasie nie wiedzieliśmy nawet, od czego zacząć”.

Jednostka otrzymała poradziecke uzbrojenie wojskowe (9 mm pistolety Makarowa i Stieczkina, 5,45 mm subkbk AKS-774U i kbk AKS-74, także z podwieszanymi granatnikami GP-25, 7,62 mm kbk AKMS, 5,45 mm rkbkm RPK-74, 7,62 mm samopowtarzalne karabiny wyborowe SWD, rgppanc RPG-7) i 23 mm strzelby pump-action KS-23, tytanowe hełmy „Sfera” i nieliczne Tig Psh-77 („SPECIAL OPS” nr 2/2017), kamizelki „Kora” i „Orzech” oraz kombinezony maskujące KLMK „Bieriozka”, uzupełnione wkrótce czarnymi.

Jednostka OMEGA w akcji

Brakowało jednak specjalistycznych środków transportu i łączności, noktowizji oraz urządzeń do wykrywania, bezpiecznego transportu i neutralizacji ładunków wybuchowych, odpowiednich programów i obiektów szkoleniowych.

Jednym z pierwszych instruktorów, który w 1993 r. przeprowadził w młodej jednostce interwencyjnej Łotwy specjalne treningi, pomocne w zdefiniowaniu głównych kierunków szkolenia i sformułowaniu jego celów, był James G. Shortt, dyrektor generalny Międzynarodowego Stowarzyszenia Ochroniarzy (IBA). Większość umiejętności musiała jednak wykształcić samodzielnie, równolegle do wypełniania statutowych zadań.

W 1993 r. oddział przeszedł w podporządkowanie nowej służbie VESAD (Valsts Ekonomiskās suverenitātes aizsardzības departaments – Departament Ochrony Narodowej Suwerenności Ekonomicznej), powstałej z połączenia VAD z Departamentem Informacji, w celu ochrony zarówno łotewskich władz państwowych, jak i interesów ekonomicznych Republiki. W tym czasie nosił nazwę Jednostka specjalna do ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji.

Rok później, w 1994 r., VESAD został przekształcony w Policję Bezpieczeństwa DP (Drošības policija), a pododdział specjalny włączono do jego 7. Zarządu.

W 1995 r. nastąpił kolejny duży krok w rozwoju specjalnej jednostki interwencyjnej dzięki pomocy udzielonej przez izraelskich instruktorów z International Security Academy. Wiedza, jaką przekazali łotewskim komandosom podczas trzymiesięcznego kursu, obejmującego przede wszystkim intensywny trening strzelecki i taktyczny, znacząco podniosły ich poziom profesjonalizmu.

Dodatkowym efektem kontaktów z ISA było wprowadzenie izraelskich 9 mm pistoletów maszynowych Uzi, przede wszystkim wersji Mini-Uzi i Micro-Uzi, a także amerykańskich strzelb gładkolufowych kalibru 12 typu pump-action Maverick i Remington 870 oraz uzupełnienie makarowów pistoletami Springfield Bul M5.

W tym czasie pojawiły się również kamizelki taktyczne własnego wzoru i zielone berety, na prawo noszenia których trzeba było zasłużyć co najmniej półroczną służbą w jednostce, udziałem w operacjach i zdaniem specjalnego egzaminu organizowanego tylko dwa razy w roku. Obejmował on m.in. testy strzeleckie, ćwiczenia siłowe, pływanie, biegi, marszobieg terenowy na dystansie 20 km i walkę wręcz (wśród instruktorów było m.in. trzech posiadaczy 3 dana karate i były mistrz Rygi w kick-boxingu).

Niewielu udawało się zdać na wymaganym poziomie za pierwszym razem – w 1995 r. wyróżniający zielony beret nosiła dopiero jedna trzecia stanu.

Kolejni kandydaci do jednostki dobierani byli z różnych jednostek policji i przechodzili początkowo trzymiesięczne, a później półroczne szkolenie wstępne, w tym trzytygodniowy kurs pomocy przedmedycznej. Odsiew na tym etapie nigdy nie był mniejszy niż 50 procent, a bywało, że z kilkudziesięciu ochotników pozostawało tylko kilku.

Łotewska OMEGA

17 maja 1996 r. specjalna jednostka interwencyjna oficjalnie przyjęła noszoną po dziś dzień nazwę „Omega”, co przyczyniło się do wzmocnienia jej tożsamości, budowania szczególnego ducha i atmosfery wewnętrznej. Zajęto się również problematyką symboli i insygniów – od tej pory członkowie oddziału noszą okrągły emblemat z zieloną literą omega (Ω) z alfabetu greckiego na czarnej tarczy, za którą znajduje się stylizowana sylwetka srebrnego jastrzębia, a poniżej nazwa OMEGA, również wykonana w zielonym kolorze.

Na obwodzie oznaki znalazły się napisy białymi literami: w górnej części „Preterorisma vienība” (łot. jednostka kontrterrrorystyczna), a w dolnej „Latvijas Republika”„Drosibas Policija”. Rozdzielają je rozmieszczone symetrycznie trzy białe krzyże Mara („Māras krusts” – znaki drugiej z najwyższych bogiń z mitologii łotewskiej Mary, matki wszystkich bogów, odpowiedzialnej także za narodziny ziemi, wód i każdej żywej istoty).

Miano jednostki kontrterrorystycznej wiązało się ze stopniowym rozszerzaniem jej pierwotnego przeznaczenia o wykonywanie zadań związanych z przeciwdziałaniem terroryzmowi już nie tylko na terenie portu lotniczego w Rydze, gdzie takie przypadki mogły należeć do rzadkości, ale także na terenie całego państwa.

Grupa dowodzenia „Omegi” przygotowywała plany reagowania na różnego rodzaju zamachy terrorystyczne, także na wodach terytorialnych Łotwy („Obiekt”, „Samolot”, „Statek”). Kompletowała schematy wszystkich typowych budynków stolicy, ważnych obiektów państwowych i placówek dyplomatycznych, szczegółowe informacje na temat różnych typów pojazdów, autobusów oraz samolotów i pociągów wykorzystywanych w kraju.

Jednostka trenowała w wielu takich obiektach na Łotwie, mogących stać się celem terrorystów lub miejscem innych niebezpiecznych incydentów i sytuacji zakładniczych: od budynków hotelowych, administracyjnych i mieszkalnych, przez siedzibę gabinetu rady ministrów, po hydroelektrownie i centralny zakład karny. Zapoznała się także z wszystkimi typami samolotów, wykorzystywanych przez około 30 przedsiębiorstw transportowych, realizujących loty na Łotwę. Do zadań „Omegi” należały negocjacje ze stronami zaangażowanymi w atak terrorystyczny, ocena zagrożenia, planowanie i realizacja operacji mającej na celu opanowanie sytuacji oraz uwolnienie ewentualnych zakładników i zatrzymanie bądź neutralizacja przestępców.

Czytaj też: Komandosi bez państwa >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!
Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  39
Artykuł pochodzi z: magazynu SPECIAL OPS nr 6/2017

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie

 


Jakie elemnty munduru nie mogą zawieźć w akcji»

Skąd pozyskać niezawodny sprzęt logistyczny »

buty wojskowe

sprzet logistyczny

 


55 litrów na jak długo wystarczy »
 plecak taktyczny

 


Przeczytaj  - Operator 594 »

Wybierz buty odpowiednie do misji specjlnych »

operator

 


W ciemności przyda się pewne źródło zasilania »

 



Jak poprawić celność broni » Czym powinny wyróżniać się latarki taktyczne »
broń konserwacja latarka taktyczna

 



Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego » Czego nie wiesz o strzelnicach modułowych » 
zasilanie strzelnice modułowe

 


Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Spodnie taktyczne na każdą misję »
latarka czołowa spodnie taktyczne

 


Zegarki taktyczne, z którymi się nie zgubisz »
zegraki taktyczne

 


Ciekawostki z placu broni » Poznaj najlepszego przyjaciela operatora bojowego »
latarka taktyczna

 


Prosty sposób na wzmoznienie celności »
latarki taktyczny

 


05/07/2020

Księgarnia Militarna Poleca KRAVMAGA


Vademecum survivalowe Przygotowani przetrwają Sztuczki survivalowe
vademecum-survivalowe przygotowani-przetrwaja balistyka-dla-snajperow
To kompendium praktycznej wiedzy o tym jak przetrwać i wyjść cało z prawie każdej opresji, bez względu czy zdarzy się ona w lesie, górach, czy podejrzanej uliczce miasta (...)
zobacz więcej »
Bądź przygotowany. Chroń swoją rodzinę i przetrwaj! Nieujarzmiona natura, atak terrorystyczny albo zwykłe zdarzenie losowe mogą sprawić, że nasz świat skomplikowanych zależności zacznie się rozpadać (...)
zobacz więcej »
To nie tylko książka, ale stworzone z pasją narzędzie przetrwania. ToolBook zawiera: lusterko sygnałowe, soczewkę Frasnela, linijkę, zegar słoneczny, znaczniki trasy, podpałkę oraz praktyczną wiedzę, jak przetrwać (...)
zobacz więcej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

102. rocznica utworzenia Marynarki Wojennej

W sobotę, 28 listopada br., mięły 102 lata odkąd marszałek Józef Piłsudski wydał dekret, w którym rozkazał utworzyć Marynarkę Wojenną. Od tego czasu, nieprzerwanie, Marynarka Wojenna wykonuje...

Aktualny numer

4/2020
SPECIAL OPS 4/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - 30 lat ZW
  • - GOI SOK
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...

Powstanie Warszawskie 2.0, czyli „kotwica” z hashtagiem

Czy było warto? – to pytanie w ostatnich latach rozliczania naszej historii pada bardzo często w kontekście Powstania Warszawskiego. Jednocześnie...wiecej »
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl