Armia Holenderska w składzie Bundeswehry. Początek euroarmii czy „business as usual”?

Współpraca obronna Holandii i Niemiec

Współpraca obronna tych państw trwa od wielu lat, kamieniem milowym procesu łączenia była jednak podpisana 30 listopada 2022 roku w Dreźnie przez dowódcę Wojsk Lądowych Martine Wijnena i jego niemieckiego odpowiednika Alfonsa Maisa deklaracja. Jej jawna część mówiła o całkowitym połączeniu głównych jednostek bojowych wojsk lądowych Holandii i Niemiec. Proces ten dobiegł w zasadzie końca (ma oficjalnie zakończyć się w kwietniu br.), tym samym tworząc pierwsze w Europie dwunarodowe wojska lądowe. Pod całkowitym operacyjnym przywództwem Niemiec. 

Politycy holenderscy powstrzymują się chwilowo od jednoznacznych komentarzy. Mówi się o mniejszej kontroli i większym wpływie, i o tym, że „suwerenność będzie najważniejszą zasadą”, fakt jednak pozostaje bezsporny – jedno państwo przekazało operacyjne dowodzenie swoich sił lądowych drugiemu. Zarówno umowa drezdeńska, jak i holenderski „dokument obronny 2022” stwierdzają jedynie, że siły zbrojne Niemiec i Holandii będą kontynuować „integrację”.

W odpowiedzi na pytanie, co to oznacza, minister obrony Kajse Ollongren napisała do Izby Reprezentantów, że „proces jest badany”. Zapytany, rzecznik departamentu informował w zeszłym roku, że żadna decyzja polityczna nie została jeszcze podjęta. Departament powiedział, że wizja wspólnej armii nadal jest „zamiarem”.

Według holenderskiego dziennika NRC „(…) niemieccy oficerowie już pracują w DWLąd w Utrechcie i odwrotnie, w niemieckim odpowiedniku, Kommando Heer w Strausberg pod Berlinem, holenderscy oficerowie sztabowi są już aktywni. Gen. Duckers (zastępca dowódcy WL Holandii) mówi w wywiadzie, że „telefonów jest mnóstwo i kontakt jest na porządku dziennym”. 

Z pewnością obie armie mają wiele do zyskania. Dzięki temu, że 43. Brygada Zmechanizowana weszła w skład 1. Dywizji Pancernej, Holandia zyskała 18 niemieckich czołgów w mieszanych pododdziałach niemiecko-holenderskich. Wraz ze wzrostem zagrożenia ze wschodu powrócił nacisk na obronę kolektywną i jej rolę w odstraszaniu, a do tego nieodzowne są duże dywizje (od 10 do 20 000 żołnierzy).

Holendrom brakuje dowództwa szczebla dywizji od 2005 roku. Bundeswehra nadal ma strukturę dywizyjną, ale z powodu cięć budżetowych i chronicznych braków kadrowych, trzy niemieckie dywizje mają poważny niedobór personelu. Poprzez podporządkowanie trzech holenderskich brygad pod niemieckimi dywizjami powstają potężne połączone związki taktyczne.

Tworzenie jednostek wielonarodowych, a już na pewno związków taktycznych wypełnionych żołnierzami i sprzętem, nie jest proste – polskie doświadczenia w tym zakresie przy tworzeniu batalionów i brygady z Litwą i Ukrainą pokazują, że wszystko może być problemem – od niewspółpracujących radiostacji, przez niekompatybilne systemy funkcjonalne, do stojaków na rowery. Obecnie Niemcy i Holandia mają jeszcze różne systemy uzbrojenia, ale w dokumencie drezdeńskim uzgodniono, że od tej pory sprzęt wojskowy będzie kupowany „wspólnie w miarę możliwości”. 

Doktryny i przepisy obu organizacji również zostaną ujednolicone. Dzięki temu jak pisze holenderski portal NRC „niemieccy żołnierze wkrótce będą mogli strzelać amunicją holenderską, a niemieccy mechanicy będą mogli pracować przy holenderskich pojazdach”. Chociaż obie organizacje nadal mają własne przepływy finansowe, istnieje już mechanizm finansowy umożliwiający szybkie wzajemne rozliczanie kosztów.

Co ciekawe, przy integracji holendersko niemieckiej były również inne wyzwania. Już w 2016 roku kiedy rozpoczęła się integracja na poziomie batalionów, holenderski MON zlecił prestiżowemu Uniwersytetowi z Gronigen badanie „kulturalnej interoperacyjności” pomiędzy holenderskimi a niemieckimi żołnierzami.

Badania rozszerzano i trwają do dziś, a raporty są publicznie dostępne. Badano czynniki napędzające identyfikację, motywację, przeszkody w porozumiewaniu się i wiele innych. Wysoka identyfikacja według autorów raportu jest ważna, ponieważ sprzyja współpracy i prowadzi do zwiększenia wydajności. Ponadto, co jest szczególnie ważne dla żołnierzy polegających na sobie nawzajem w sytuacjach zagrożenia życia, identyfikacja sprzyja zaufaniu. 

Badano też postrzeganie integracji w kontekście uzupełniających się zdolności wynikających z narodowej specyfiki oraz ich wpływ (pozytywny) na integrację. Holendrzy byli postrzegani jako wiedzący, jak robić pewne rzeczy lepiej niż Niemcy i na odwrót. 

Kiedy żołnierze mogli wykorzystać uzupełniające się zdolności dla powodzenia integracji, potwierdziło to ich pogląd, że są cenną jej częścią. W rezultacie silniej identyfikowali się ze zintegrowaną organizacją. Problem różnych wersji czołgów, transporterów GTK Boxer, pojazdów zwiadowczych Fennek odszedł na plan dalszy. 

Fuzja armii obu krajów?

Holendrzy nie chcą mówić o „fuzji” czy „przejęciu”. „Mówimy o współpracy dwóch zupełnie równorzędnych partnerów, gdzie suwerenność obu krajów jest najważniejsza” mówi gen. Duckers. Ale wiele jednostek holenderskich, nie tylko lądowych, już operuje w strukturze operacyjnej Bundeswehry. 11. Luchtmobiele Brigade (Brygada Powietrzno-Desantowa) od 2014 r. jest częścią niemieckiej dywizji szybkiego reagowania.

Blisko współpracują ze sobą (tu też mówi się o integracji) od 2016 roku niemiecki see batallion i holenderski Korps Mariners, holenderski okręt „Karel Doorman” ma załogę wielonarodową i wykonuje zadania na rzecz Niemiec, a wspólne ćwiczenia marynarki wojennej i sił powietrznych Holandii i Niemiec organizowane są od wielu dekad.

Przeczytaj także: Grupa trzymająca władzę w Afganistanie. Jalaluddin Haqqani i Spółka >>

To co się stało z wojskami lądowymi, to jednak zupełnie inna historia. Pełne teksty porozumień technicznych integrowanych jednostek nie są publicznie dostępne, ale można wnioskować, że relacje dowodzenia przypominają natowski OPCOM. Holendrzy nadal mogą „wykonywać własne misje”… ale wymaga to uprzedniej konsultacji z niemieckim dowództwem.

Czy jest to więc początek Euroarmii lub, co może brzmieć trochę gorzej, „niemieckiej Euroarmii”? To drugie na pewno nie. Kontrola operacyjna to jedno, nie ma jednak podstaw, by wierzyć, że Holendrzy oddadzą tak dużą część suwerenności, i w razie potrzeby po prostu nie wycofają się z umów. To pierwsze – trudno powiedzieć. 

Na kongresie ds. wdrażania Kompasu Strategicznego UE 6 kwietnia 2022 r. w Brukseli MON Niderlandów Kajsje Ollongren wyrażała się dość jednoznacznie: „UE powinna mieć zdolność do niezależnego działania, zwłaszcza jeśli chodzi o zagrożenia dla bezpieczeństwa we własnym sąsiedztwie. (…) To jest uzasadnienie dla nowej unijnej zdolności do szybkiego rozmieszczania 5000 żołnierzy i kobiet, która ma być w pełni operacyjna do tego roku. Niemcy ogłosiły, że będą wiodącym krajem w 2025 roku.

Już dziś mogę ogłosić, że Holandia wydeleguje jednostkę manewrową, która operuje wozami bojowymi Boxer i posiada własne zaplecze medyczne. (…) Kolejnym konkretnym krokiem jest to, że Holandia planuje zwiększyć swój udział w niektórych istniejących misjach i operacjach wojskowych UE”.

I dalej: „UE będzie musiała również wzmocnić dowództwo wojskowe UE w Brukseli, ponieważ potrzebujemy odpowiednich struktur dowodzenia i kontroli, aby planować i prowadzić operacje wojskowe UE. Holandia zapewni potrzebnych oficerów sztabu wojskowego, gdy rozszerzymy zadania tej zdolności planowania i prowadzenia operacji wojskowych”.

Jaki plan mają Niemcy i Holandia w zakresie rozwoju struktur dowodzenia nie jest mi wiadome. Istniejący Sztab Wojskowy UE i dowództwa operacyjne są …raczej mało zdolne, pomimo formalnej certyfikacji (przez NATO) części z nich. W grupy bojowe (GBUE) już chyba nikt nie wierzy.

Skąd więc UE ma wziąć 5000 mobilnych żołnierzy? Niemcy również mówią o 2025 roku jako o „kluczowym dla zmian” w swojej armii, choć można też usłyszeć o „wielkich zmianach” w kwietniu br. Czas pokaże, czy unijne siły zbrojne staną się rzeczywistym potencjałem odstraszania i jaka będzie w nich rola połączonych wojsk lądowych niemiecko-holenderskich. 

Artykuł na podstawie nrc.nl, Bloomberg.com, defensie.nl, defensenews.com i innych. 

Zdjęcia: 11. Luchtmobiele Brigade, Bundeswehra