Special-Ops.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

NATO SOF w nowoczesnym środowisku bezpieczeństwa

W artykule czytamy o roli NATO Parliamentary Assembly (NATO PA) służącej strukturom Sojuszu Północnoatlantyckiego jako konsultacyjna organizacja międzyparlamentarna.
Zdjęcie: DVIDS/US Army Sgt. Kyle Alvarez, US SOCEUR 1st Lt. Benjamin Haulenbeek i Staff Sgt. Aaron Duncan, 352nd SOW Public Affairs Staff Sgt. Elizabeth Pena

W artykule czytamy o roli NATO Parliamentary Assembly (NATO PA) służącej strukturom Sojuszu Północnoatlantyckiego jako konsultacyjna organizacja międzyparlamentarna.


Zdjęcie: DVIDS/US Army Sgt. Kyle Alvarez, US SOCEUR 1st Lt. Benjamin Haulenbeek i Staff Sgt. Aaron Duncan, 352nd SOW Public Affairs Staff Sgt. Elizabeth Pena

Na przestrzeni ostatnich dwóch dekad siły operacji specjalnych stały się, dzięki swym unikalnym zdolnościom, bardzo ważnym elementem systemów obronnych wielu państw, wnosząc istotny wkład w prowadzone operacje wojskowe oraz ogólny potencjał gotowości na wyzwania we współczesnym środowisku bezpieczeństwa - już nie tylko przez pryzmat bezpośredniej obrony własnego terytorium, ale również aktywność poza jego granicami na rzecz ogólnie rozumianego bezpieczeństwa międzynarodowego. Dostrzegają to nie tylko środowiska wojskowe, ale także najwyższe gremia polityczne, przykładem czego może być raport prezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO, Madeleine Moon, warty uwagi jako esencja poglądów polityków na aktualne zagrożenia i rolę sił specjalnych.

Zobacz także

Krzysztof Mątecki GR KMP Poznań – pomagamy i chronimy!

GR KMP Poznań – pomagamy i chronimy! GR KMP Poznań – pomagamy i chronimy!

Scenariusz ich służby pisze życie. Pozostający w ciągłej gotowości nigdy nie wiedzą, kiedy z pozoru zwykły dzień służby przerodzi się w akcję zatrzymania groźnego przestępcy lub rozwiązania sytuacji kryzysowej...

Scenariusz ich służby pisze życie. Pozostający w ciągłej gotowości nigdy nie wiedzą, kiedy z pozoru zwykły dzień służby przerodzi się w akcję zatrzymania groźnego przestępcy lub rozwiązania sytuacji kryzysowej z udziałem osób pod wpływem alkoholu lub środków odurzających. Dzięki wyćwiczonej przez lata taktyce, w sytuacjach, gdy liczy się każda chwila, funkcjonariusze poznańskiej Grupy Realizacyjnej skutecznie neutralizują zagrożenie, by policjanci z innych pionów mogli bezpiecznie wykonywać swoje...

Krzysztof Mątecki BOPE Zwycięstwo nad śmiercią!

BOPE Zwycięstwo nad śmiercią! BOPE Zwycięstwo nad śmiercią!

Działający w Rio de Janeiro Batalion Operacji Specjalnych Policji (Batalhão de Operações Policiais Especiais BOPE) jest jedną z najbardziej doświadczonych w walce miejskiej jednostek na świecie. Zatrzymując...

Działający w Rio de Janeiro Batalion Operacji Specjalnych Policji (Batalhão de Operações Policiais Especiais BOPE) jest jedną z najbardziej doświadczonych w walce miejskiej jednostek na świecie. Zatrzymując członków gangów narkotykowych w ufortyfikowanym labiryncie faweli, gdzie codziennie dochodzi do strzelanin i zabójstw, funkcjonariusze BOPE każdego dnia oszukują śmierć, wyznając prostą zasadę – „albo zdążysz zabić, albo zostaniesz zabity”.

Krzysztof Mątecki, Tomasz Łukaszewski 15 lat Wojsk Specjalnych

15 lat Wojsk Specjalnych 15 lat Wojsk Specjalnych

Dwudziestego czwartego maja 2007 roku, ówczesny Prezydent RP śp. Lech Kaczyński podpisał ustawę o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dzięki czemu w strukturach Wojska Polskiego został utworzony...

Dwudziestego czwartego maja 2007 roku, ówczesny Prezydent RP śp. Lech Kaczyński podpisał ustawę o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dzięki czemu w strukturach Wojska Polskiego został utworzony odrębny Rodzaj Sił Zbrojnych (RSZ) – Wojska Specjalne (WS), które obecnie stanowią ok. 3% liczebności polskich Sił Zbrojnych. W tym roku obchodzimy 15. rocznicę tego ważnego wydarzenia, dlatego warto przypomnieć proces dochodzenia do ich powstania oraz zaistniałe zmiany i rozwój.

NATO Parliamentary Assembly (NATO PA) jest instytucją niezależną, niebędącą częścią struktur Sojuszu Północnoatlantyckiego, lecz służącą mu jako konsultacyjna organizacja międzyparlamentarna, która skupia obecnie 266 parlamentarzystów z 29 państw członkowskich. Istotną pozycję zajmuje w niej m.in. Komitet Obrony i Bezpieczeństwa, badający bieżące operacje, partnerstwa i programy, aby ustalić, w jaki sposób NATO może nieustannie poprawiać swoją skuteczność jako sojusz. Podczas sesji NATO PA zorganizowanej w 2019 r. w Warszawie prezydent Madeleine Moon (z brytyjskiej Partii Pracy, pełniła obowiązki do grudnia 2019 r.) przedstawiła przed tymże Komitetem projekt sprawozdania pt. „NATO Special Operations Forces in the modern security environment” (dok. 064 DSCFC 18 E), inicjując debatę nad potrzebą większych inwestycji w siły specjalne, które oceniła jako „coraz bardziej przeciążone, niewystarczająco rozbudowane i dofinansowane, aby sprostać dzisiejszym wyzwaniom”. Docelowo raport, w którym przeanalizowano nową, dynamiczną rolę, jaką odgrywają w dzisiejszych operacjach SOF (Special Operation Forces), ma posłużyć do poszerzenia wśród rządzących zrozumienia kosztów i korzyści związanych z wykorzystaniem takich sił w trudnym środowisku bezpieczeństwa oraz wyzwań związanych z uzyskaniem odpowiedniej współpracy międzyagencyjnej w celu rozwiązania kluczowych problemów, takich jak finansowanie, kontrola i nadzór operacyjny.

Misje NATO SOF

We wstępie Moon przypomina, że NATO SOF wykonują już od dłuższego czasu kluczowe misje – od akcji bezpośrednich, przez zapewnianie świadomości sytuacyjnej (rozpoznanie), po szkolenia i mentoring: wspierając siły lokalne w walce z tzw. Państwem Islamskim na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce. W związku z tym, że udział w konfliktach w Afganistanie, Iraku czy Syrii jest coraz gorzej odbierany i oceniany jako nieudany, rośnie zapotrzebowanie na siły specjalne, których skuteczne użycie pozwala przywódcom politycznym uniknąć publicznej dezaprobaty, jaką wywołuje szerokie angażowanie sił konwencjonalnych. Wykorzystanie stosunkowo nielicznych sił specjalnych umożliwia przy tym osiągnięcie celów politycznych o wiele mniejszym kosztem.

Jednocześnie autorka projektu zwróciła uwagę, że wyzwania dla dzisiejszego i przyszłego międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa oraz pole rywalizacji między NATO a jego głównymi wrogami pojawiają się w tzw. szarej strefie – mrocznym obszarze poniżej progu wojny, do czego siły Sojuszu nie są odpowiednio przygotowane.

Podczas gdy Rosja używa armii, w tym sił specjalnych, jako instrumentu wspierającego jej aspiracje narodowe, sojusznicy w NATO zbyt często postrzegają bowiem swoje siły zbrojne jedynie jako służące do obrony własnego kraju (na wypadek typowej agresji zbrojnej). Solidnie przygotowane, interoperacyjne NATO SOF mogą być w tej sytuacji kluczem do wyrównywania szans.

Moon bez ogródek wymienia Federację Rosyjską, obok ekstremizmu dżihadystycznego, jako obecnie jedno z dwóch głównych zagrożeń, biegunowo odmiennych, lecz w równie złożony sposób dążących do podważania pokoju oraz bezpieczeństwa ludności i terytorium sprzymierzonych. Charakteryzuje Rosję jako ośmielone osiągnięciami w zakresie konwencjonalnych zdolności wojskowych, agresywne państwo, kwestionujące porządek polityczny, gospodarczy i bezpieczeństwa, zbudowane przez społeczność euroatlantycką.

O ile jednak potencjał konwencjonalny i jądrowy Rosji można równoważyć, a także odstraszać odpowiednimi systemami obrony powietrznej i przeciwrakietowej, to należy też brać pod uwagę z jej strony „zestaw wyzwań asymetrycznych”, które są w rzeczywistości czymś więcej niż niepaństwowymi grupami zbrojnymi i sieciami przestępczymi. Aneksja Krymu, gdy niezidentyfikowane rosyjskie siły specjalne infiltrowały, po czym przejmowały kluczowe lokalizacje wojskowe i rządowe oraz zapoczątkowana tym wojna hybrydowa na Ukrainie, gdzie używane są do zakłócania i destabilizowania sytuacji, a także organizowania i szkolenia prorosyjskich oddziałów, to przykłady zdolności wykorzystania przez Moskwę specnazu – równolegle do cyberataków, walki elektronicznej, kampanii dezinformacyjnej i dyplomatycznej, ruchów mas wojsk konwencjonalnych, wykorzystania kontroli zasobów przyrody do wywierania presji gospodarczej, posługiwanie się organizacjami kryminalnymi itd. – w celu siłowego utrzymania wpływów oraz kontroli nad wydarzeniami politycznymi za granicą bez doprowadzania do otwartej wojny. Z powyższego wynika, że Rosja pojmuje swoje siły zbrojne, w tym również siły specjalne, jako elementy wspierania władzy, angażowane do realizacji jej wielkich celów strategicznych.

Ekstremizm islamski jest natomiast poważnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa wszystkich państw sojuszniczych, gdyż inspiruje wielu mieszkańców Europy i Ameryki Północnej do aktów przemocy, testujących granice gotowości sił policyjnych oraz wywołujących zamieszanie społeczne. W tym kontekście Madeleine Moon nie umknął również problem powrotu do domów wielu obywateli krajów europejskich, którzy wspierali ekstremistów ISIS w strefach wojennych (patrz też: „Sieroty po kalifie Ibrahimie”), a także rosnąca migracja z takich terenów do Europy, tworząca zaplecze dla międzynarodowych organizacji dżihadystycznych, lokalnych niepaństwowych grup zbrojnych i tzw. samotnych wilków.

W obu przypadkach, biorąc pod uwagę konwencjonalną i technologiczną (wciąż) wyższość państw NATO, w szczególności Stanów Zjednoczonych, przeciwnicy rozwijają swoje zdolności do działania w „szarej strefie”, co wymaga od wszystkich członków Sojuszu fundamentalnej zmiany sposobu pojmowania obrony i odstraszania. „Szara strefa” (Grey Zone) to obszar, w którym podmioty państwowe i niepaństwowe „stosują groźby, przymus, kooptację, szpiegostwo, sabotaż, presję polityczną i ekonomiczną, propagandę, narzędzia cybernetyczne, tajne techniki, dezawuowanie, groźby użycia siły i jej użycie do poparcia ich polityki oraz wojsk”.

Moon przytacza także za Frankiem Hoffmanem (autorem „Współczesne spektrum konfliktów: przedłużające się, szara strefa, niejednoznaczne i hybrydowe tryby wojny”, Heritage Foundation, 2016 r.): „termin ten obejmuje celowe wielowymiarowe działania aktora państwowego tuż poniżej progu agresywnego użycia siły wojskowej”, z tym że raport dodaje, iż może chodzić także o „aktorów” niepaństwowych i quasipaństwowych, jak w przypadku ISIS. Przy czym użycie siły wojskowej nie dotyczy tylko samego agresora, ale również utrzymania przez niego działań na poziomie, który nie sprowokuje lub nie uzasadni wystarczająco zastosowania art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego (mówiącego, że zbrojna napaść na jedno lub więcej państw NATO w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim, zobowiązując do wzajemnej pomocy w ramach zbiorowej samoobrony), pozwalającego sojusznikom wykorzystać zdolności i zasoby przytłaczające przeciwnika. Raport Moon jednoznacznie wskazuje, że biorąc pod uwagę szkolenie, edukację i dynamikę operacyjną NATO SOF, to właśnie one postrzegane są jako najlepsza odpowiedź na współczesne zagrożenia w „szarej strefie”. Innymi słowy, możliwości SOF mogą być czynnikiem wpływającym na zapewnienie równowagi w przypadku wojny hybrydowej.

W krótkim streszczeniu historii SOF ówczesna prezydent NATO PA przypomina, że nową erę dla sił specjalnych rozpoczęło wykorzystanie ich przez administrację George’a W. Busha po 11 września 2001 r. do de facto kierowania tzw. Globalną Wojną z Terroryzmem. Decyzja ta miała ważne konsekwencje: amerykańskie SOF zdobyły cenne doświadczenia w zwalczaniu terroryzmu i operacjach przeciwpowstańczych, które stały się ich głównym polem działania, skokowo wzrosła ich reputacja, a wielu sojuszników poszło za przykładem amerykańskim, poprawiając znacząco możliwości swych jednostek specjalnych. Budżety NATO SOF po 11 września zostały potężnie zwiększone (w USA z 2,3 mld USD w 2001 r. do 10,4 mld USD w 2016 r.), a ich zaangażowanie w realizację celów polityki zagranicznej okresowo rośnie, np. w ciągu pierwszych dwustu dni prezydentury Donalda Trumpa USSOCOM zorganizowało ponad sto operacji, co stanowi pięciokrotny wzrost w stosunku do ostatnich 200 dni prezydenta Obamy.

Równolegle do Stanów Zjednoczonych w wielu krajach europejskich powołano do życia własne Dowództwa Operacji Specjalnych i położono duży nacisk na rozwój jednostek specjalnych, choć z powodu różnych ograniczeń nie jest on równomierny w całym NATO. W ocenie raportu ani NSHQ (NATO Special Operations Headquarters), ani Unia Europejska nie dysponowały bowiem wystarczającymi zasobami lub wolą polityczną, aby stworzyć wymogi operacyjne i szkoleniowe dla SOF całego sojuszu. W tym kontekście pojawiła się interesująca uwaga, że unijną platformę wspólnego doskonalenia SOF można było oprzeć na wzorach policyjnej Grupy ATLAS („SPECIAL OPS” 7–8/2010).

Raport Moon przypomina, że względy polityczno-wojskowe mogą wymagać prowadzenia operacji specjalnych w sposób potajemny, niezwiązany z działaniami sił konwencjonalnych, zwłaszcza tam, gdzie zapewniają wyniki strategiczne lub operacyjne oraz istnieje znaczące ryzyko polityczne.

Operacje SOF

Jak wiadomo, SOF powierza się bardzo ważne i niebezpieczne operacje: precyzyjne uderzeniowe (Direct Action), rozpoznawcze (Special Reconnaissance) i szkoleniowo-doradcze (Military Assistance), odgrywają kluczową rolę w zwalczaniu terroryzmu, z ratowaniem zakładników oraz zapobieganiem proliferacji broni masowego rażenia włącznie – i na tym polu są nie do zastąpienia. Wraz z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych do działań rozpoznawczych i uderzeń z powietrza, SOF są obecnie podstawową bronią, także polityczną, wykorzystywaną do przeciwdziałania terroryzmowi i rebeliom w złożonych środowiskach bezpieczeństwa. Dzieje się tak z dwóch głównych powodów: opłacalności (koszt-efekt) zastosowania SOF oraz tajnego charakteru ich operacji, co pozwala decydentom dyskretniej podejmować decyzje o selektywnym użyciu siły, zamiast podejmować ryzyko bardziej skomplikowanego angażowania większych sił, które mogą być wrażliwe politycznie.

W pewnym sensie SOF stały się ofiarami własnego sukcesu, gdyż z powyższych względów zaczęły być z czasem nadmiernie obciążane zadaniami, w tym takimi, które mogłyby wykonywać wojska konwencjonalne. A jak powiedział w jednym z wywiadów dowódca USSOCOM gen. Raymond Thomas III: „Nie jesteśmy panaceum”.

Raport ostrzega, że decydenci powinni uważać, by nie nadużywać SOF i nie opierać długoterminowej strategii politycznej tylko na nadmiernym poleganiu na siłach specjalnych także z innych względów.

  • Po pierwsze, operacje specjalne prawie zawsze powinny być częścią szerszej strategii, która wymaga wsparcia nie tylko innych wojskowych instrumentów, ale także ekonomicznych i politycznych. Podczas gdy SOF mogą pomóc osiągnąć konkretny sukces, większe cele wymagają również innych inwestycji i woli politycznej.
  • Po drugie, powszechnym zastosowaniem SOF w globalnej strategii jest chwytanie lub eliminowanie celów „o wysokiej wartości” (HVT – High Value Targets), by przyśpieszyć upadek konkretnej organizacji terrorystycznej.

Jak się okazuje, nie jest to tak skuteczne, jak się spodziewano. Pomimo wielu sukcesów SOF, nawet wysoce zinstytucjonalizowane ugrupowania, takie jak talibowie, potrafią dość dobrze znosić eliminowanie kierownictwa. Inne, jak ISIS/Daesz, znajdują sposoby na przegrupowanie, po czym ponowne uaktywnianie, używając do tego mieszanki terroryzmu międzynarodowego i regionalnego oraz lokalnych rebelii, ponieważ ich przyczyny nie znikają – kampania wojskowa, polegająca na likwidacji wroga lub zajmowaniu terenu nie powinna wyprzedzać wysiłków na rzecz znalezienia odpowiedniego politycznego rozwiązania problemu.

Moon zauważa też, że eliminowanie HVT „poza polem bitwy” zawsze budzi kontrowersje i spekulacje (społeczne, medialne) co do podstaw prawnych takich operacji, praw człowieka, nie wspominając o wykorzystywaniu tego propagandowo przez przeciwnika. Obawy dotyczące takich operacji pogłębia fakt, że SOF mogą być użyte bez zgody parlamentów niektórych krajów, w związku z tajnością działań lub klasyfikowaniem ich inaczej niż użycie sił zbrojnych, które wymaga aprobaty rządowej (np. w ramach działań wywiadu).

Poza tym rządy z reguły nagłaśniają operacje zakończone sukcesem, ale często milczą na temat tych nieudanych. Takie wybiórcze informowanie może doprowadzać do błędnego wyobrażenia, iż SOF są bardziej niezawodne niż w rzeczywistości.

Tajemnica jest oczywiście niezbędna dla zapewnienia sukcesu operacji prowadzonych przez siły specjalne, ale rodzi jeszcze inne niebezpieczeństwo. W części raportu poświęconej kontroli parlamentarnej nad SOF Moon ostrzega, że parlamentarzyści nie uzyskując satysfakcjonujących informacji na temat misji sił specjalnych i związanych z tym sposobów wydatkowania przyznanych środków, podchodzą nieufnie do monitów o zwiększenie budżetu na operacje specjalne.

Uznając strategiczne znaczenie SOF oraz konieczność utajnienia wielu aspektów ich funkcjonowania, trzeba zdać sobie sprawę, że istnieje potrzeba pogodzenia tego z zapewnieniem przedstawicielom parlamentów sprawowania kontroli nad sposobem i celowością wydatków, a pośrednio zasadnością działań sił specjalnych.

Efektywne finansowanie szkolenia i zakupów nowego sprzętu oraz technologii, niezbędnych dla prowadzenia operacji rozpoznawczych i specjalnych to bez wątpienia dobrze wydane pieniądze, jednak „niewykrywalne fundusze” zawsze wzbudzą protesty. Mimo wszystko Siły Operacji Specjalnych pozostają w ocenie raportu najlepszym narzędziem do radzenia sobie ze złożonymi wyzwaniami dzisiejszego oraz jutrzejszego międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa, jako najbardziej skuteczne w „szarej strefie” między wojną a pokojem – z natury niejasnej i wymagającej szerokiego zakresu działań, których charakter budzi obawy dotyczące m.in. ich rozliczania. Jednak tylko SOF mogą zapewnić najwyższy poziom efektywności rozpoznawczych i uderzeniowych w ramach szerszej strategii państwa.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

Ireneusz Chloupek KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE

KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE KAMPFSCHWIMMER KOMPANIE

„Jeśli ludzie z amerykańskich sił specjalnych powiedzą, że jesteś dobry, to tak jest – stwierdził kiedyś instruktor działań antyterrorystycznych US Navy. – Jeżeli to samo usłyszysz od Izraelczyków, to...

„Jeśli ludzie z amerykańskich sił specjalnych powiedzą, że jesteś dobry, to tak jest – stwierdził kiedyś instruktor działań antyterrorystycznych US Navy. – Jeżeli to samo usłyszysz od Izraelczyków, to znaczy, że jesteś naprawdę bardzo dobry. Gdy powiedzą tak o tobie Brytyjczycy z SAS lub SBS, możesz być pewien, że należysz do najlepszych, bo oni rzadko prawią komplementy”. Jedną z jednostek specjalnych, o której wszyscy wymienieni zawsze wyrażają się z uznaniem, jest Kampfschwimmerkompanie niemieckiej...

Ireneusz Chloupek EOG

EOG EOG

Estońska Grupa Operacji Specjalnych (Erioperatsioonide grupp - EOG) to jeden z najmłodszych i najmniej znanych tego typu oddziałów w NATO. Uwarunkowania geopolityczne, niewielki obszar i zasoby ludzkie,...

Estońska Grupa Operacji Specjalnych (Erioperatsioonide grupp - EOG) to jeden z najmłodszych i najmniej znanych tego typu oddziałów w NATO. Uwarunkowania geopolityczne, niewielki obszar i zasoby ludzkie, ograniczony potencjał młodej armii od niedawna znów niepodległej Estonii oraz brak zrozumienia wśród części decydentów dla miejsca operacji specjalnych w systemie obrony kraju początkowo nie sprzyjały tworzeniu jednostki o takim przeznaczeniu. Gdy jednak została sformowana, zadbano o nadanie jej profesjonalnego...

Ireneusz Chloupek JW AGAT

JW AGAT JW AGAT

Najmłodszy komponent bojowy Wojsk Specjalnych, który 27 czerwca br. obchodził swoją trzecią rocznicę, to jednostka lekkiej piechoty szturmowej o charakterze powietrznodesantowym, najbliższa oryginalnemu...

Najmłodszy komponent bojowy Wojsk Specjalnych, który 27 czerwca br. obchodził swoją trzecią rocznicę, to jednostka lekkiej piechoty szturmowej o charakterze powietrznodesantowym, najbliższa oryginalnemu modelowi formacji typu Commando i Rangers. Jej główne przeznaczenie to akcje bezpośrednie - przede wszystkim zapewnianie wsparcia i zabezpieczenia kinetycznego operacjom prowadzonym przez pododdziały wydzielone z innych jednostek WS oraz samodzielne działania rajdowe.

Ireneusz Chloupek Jackal Stone-14

Jackal Stone-14 Jackal Stone-14

Prawie równolegle do ćwiczenia Noble Sword-14 w Polsce i na Litwie w dniach 12-23 września br. odbyło się zorganizowane przez US Special Operations Command Europe (SOCEUR - Dowództwo Operacji Specjalnych...

Prawie równolegle do ćwiczenia Noble Sword-14 w Polsce i na Litwie w dniach 12-23 września br. odbyło się zorganizowane przez US Special Operations Command Europe (SOCEUR - Dowództwo Operacji Specjalnych w Europie) ćwiczenie wojsk specjalnych z serii pk. Jackal Stone, w tym roku w Niemczech i Holandii. W składzie jednej z wielonarodowych SOTG (Special Operation task Group) ćwiczyli żołnierze naszej JW GROM.

Ireneusz Chloupek NOBLE SWORD - Combat ready

NOBLE SWORD - Combat ready NOBLE SWORD - Combat ready

„Mam honor i przyjemność ogłosić, że SOCC ukończył proces certyfikacji, uzyskując ocenę celującą. Ocena ta nie jest dziełem przypadku, co oczywiste, ale jest też wynikiem wielu lat ciężkiej, pełnej wysiłku...

„Mam honor i przyjemność ogłosić, że SOCC ukończył proces certyfikacji, uzyskując ocenę celującą. Ocena ta nie jest dziełem przypadku, co oczywiste, ale jest też wynikiem wielu lat ciężkiej, pełnej wysiłku pracy”. Takie słowa usłyszeli żołnierze polskich Wojsk Specjalnych od szefa Międzynarodowego Zespołu Certyfikującego, kmdr. Konstantionosa Gialousisa, na zakończenie rozgrywanego od 2 do 19 września br. sojuszniczego ćwiczenia taktycznego z wojskami pod kryptonimem Noble Sword-14, które stanowiło...

Ireneusz Chloupek GISW OISW w Krakowie

GISW OISW w Krakowie GISW OISW w Krakowie

Dla społeczeństwa i większości służb wewnętrznych problem z przestępcami w zasadzie kończy się po ich osadzeniu w zakładzie karnym (ZK), a przynajmniej odizolowaniu przez umieszczenie w areszcie śledczym...

Dla społeczeństwa i większości służb wewnętrznych problem z przestępcami w zasadzie kończy się po ich osadzeniu w zakładzie karnym (ZK), a przynajmniej odizolowaniu przez umieszczenie w areszcie śledczym (AŚ). Od tego momentu musi sobie z nimi radzić Służba Więzienna, jedyna uzbrojona formacja podległa Ministerstwu Sprawiedliwości, która jest, o czym nie zawsze pamiętamy, jednym z filarów bezpieczeństwa wewnętrznego kraju. Wśród ponad 27 000 jej funkcjonariuszy około 240 to specjalnie wyselekcjonowani...

Ireneusz Chloupek Smutna rocznica

Smutna rocznica Smutna rocznica

20 lat temu rozwiązano wszystkie pododdziały specjalne Wojska Polskiego szczebla armijnego i dywizyjnego. Zgodnie z niesławnym, utajnionym zarządzeniem nr 079/org. z 8 listopada 1993 r. ówczesnego Szefa...

20 lat temu rozwiązano wszystkie pododdziały specjalne Wojska Polskiego szczebla armijnego i dywizyjnego. Zgodnie z niesławnym, utajnionym zarządzeniem nr 079/org. z 8 listopada 1993 r. ówczesnego Szefa Sztabu Generalnego, do końca sierpnia następnego roku ze struktur WP zniknęły trzy okręgowe kompanie specjalne, osiem z dywizyjnych batalionów rozpoznawczych, a jedyną jednostką działań specjalnych w wojskach lądowych miał pozostać, rozwinięty z 1. Batalionu Szturmowego w Lublińcu, 1. Pułk Specjalny.

Redakcja Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami

Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami Cenna współpraca Trening WZD MOSG z Finami

Grupa funkcjonariuszy Wydziału Zabezpieczenia Działań Morskiego Oddziału Straży Granicznej od 28 września do 4 października 2014 roku przebywała w Finlandii. Na zaproszenie Jednostki Specjalnej Fińskiej...

Grupa funkcjonariuszy Wydziału Zabezpieczenia Działań Morskiego Oddziału Straży Granicznej od 28 września do 4 października 2014 roku przebywała w Finlandii. Na zaproszenie Jednostki Specjalnej Fińskiej Straży Granicznej Regionu Zatoki Fińskiej (Suomenlahden Valmiusjoukkue Merivartiosto) uczestniczyła w szkoleniu z udziałem żołnierzy Specjalnej Jednostki Fińskiej Marynarki Wojennej ETO (Erikoistoimintaosasto).

Ireneusz Chloupek 10-lecie WR KSP

10-lecie WR KSP 10-lecie WR KSP

1 stycznia 2005 r. Komendant Stołeczny owołał do życia w pionie kryminalnym warszawskiej policji nową jednostkę specjalnądo wsparcia innych jego komórek na najbardziej niebezpiecznych odcinkach walki z...

1 stycznia 2005 r. Komendant Stołeczny owołał do życia w pionie kryminalnym warszawskiej policji nową jednostkę specjalnądo wsparcia innych jego komórek na najbardziej niebezpiecznych odcinkach walki z przestępczością - Wydział Realizacyjny KSP. W ciągu następnych 10 lat należał on do najaktywniejszych bojowo policyjnych pododdziałów specjalnych w kraju, zdobywając podczas kolejnych „realizacji” bogate doświadczenie i wypracowując własną „tożsamość taktyczną”.

Ireneusz Chloupek KJK Komandosi Fiordów

KJK Komandosi Fiordów KJK Komandosi Fiordów

Położona na północnej flance NATO Norwegia, mimo mierzącej ponad 80 000 km linii brzegowej (wraz z wyspami), jeszcze do niedawna nie posiadała w swych siłach zbrojnych wyspecjalizowanej formacji morskodesantowej....

Położona na północnej flance NATO Norwegia, mimo mierzącej ponad 80 000 km linii brzegowej (wraz z wyspami), jeszcze do niedawna nie posiadała w swych siłach zbrojnych wyspecjalizowanej formacji morskodesantowej. Do ofensywnych działań od strony morza przygotowany był jedynie mały pododdział dywersyjny płetwonurków bojowych marynarki wojennej MJK, defensywne zaś pozostawały domeną artylerii nabrzeżnej. Dopiero w 2001 r., w ramach reorganizacji marynarki, powołano w jej strukturze rozpoznawczo-uderzeniową...

SPECIAL OPS SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych

SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych SPECIAL OPS patronem medialnym Mistrzostw Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych

11 czerwca br. w Centrum Szkolenia Policji Legionowo ruszają Mistrzostwa Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych. To pierwsza tego typu impreza w Polsce organizowana na tak...

11 czerwca br. w Centrum Szkolenia Policji Legionowo ruszają Mistrzostwa Polski Jednostek Specjalnych w Dyscyplinach Wytrzymałościowo-Siłowych. To pierwsza tego typu impreza w Polsce organizowana na tak szeroką skalę. Została wpisana do kalendarza wydarzeń sportowych pod patronatem Komendanta Głównego Policji na rok 2015.

Ireneusz Chloupek KOBRA SAT KWP w Lublinie

KOBRA SAT KWP w Lublinie KOBRA SAT KWP w Lublinie

W 2003 r. w strukturze lubelskiej policji utworzono własną Sekcję Antyterrorystyczną (SAT KWP) – jedną z siedmiu nowych jednostek tego typu w Polsce, sformowanych w komendach wojewódzkich, które nie dysponowały...

W 2003 r. w strukturze lubelskiej policji utworzono własną Sekcję Antyterrorystyczną (SAT KWP) – jedną z siedmiu nowych jednostek tego typu w Polsce, sformowanych w komendach wojewódzkich, które nie dysponowały Samodzielnym Pododdziałem Antyterrorystycznym. W Lublinie rozwinięto ją z funkcjonującej tam już od kilku lat, nieetatowej Sekcji Specjalnej.

SPECIAL OPS 25 lat GROM

25 lat GROM 25 lat GROM

Czerwiec 2015 r. to dla nas czas szczególny. To miesiąc, w którym jedna z najlepszych światowych, a także polskich jednostek specjalnych obchodzi swoje święto – ćwierćwiecze istnienia. Z okazji 25. rocznicy...

Czerwiec 2015 r. to dla nas czas szczególny. To miesiąc, w którym jedna z najlepszych światowych, a także polskich jednostek specjalnych obchodzi swoje święto – ćwierćwiecze istnienia. Z okazji 25. rocznicy powstania Jednostki Wojskowej GROM redakcja SPECIAL OPS przygotowała wydanie specjalne SPECIAL OPS EXTRA.

Mateusz J. Multarzyński Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych

Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych Polsko-fińskie szkolenie pododdziałów specjalnych

Szkolenie pododdziałów specjalnych Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz morskiego oddziału SG Finlandii Zatoki Fińskiej przeprowadzono w dniach 30 maja do 6 czerwca. Funkcjonariusze trenowali na ulicach...

Szkolenie pododdziałów specjalnych Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz morskiego oddziału SG Finlandii Zatoki Fińskiej przeprowadzono w dniach 30 maja do 6 czerwca. Funkcjonariusze trenowali na ulicach Trójmiasta, Lotnisku w Pruszczu Gdańskim, na strzelnicy oraz Zatoce Gdańskiej z udziałem śmigłowca Straży Granicznej oraz najnowszego patrolowca Fińskiej Straży Granicznej "Turva", który specjalnie przypłynął w piątek do Kaszubskiego Dywizjonu Straży Granicznej.

Ireneusz Chloupek Ratownicy

Ratownicy Ratownicy

Przechodzą zaawansowane szkolenie spadochronowe, nurkowe i surwiwalowe oraz trudny trening fizyczny. Działają w niewielkich zespołach, w najtrudniejszych warunkach, często na tyłach wroga i ramię w ramię...

Przechodzą zaawansowane szkolenie spadochronowe, nurkowe i surwiwalowe oraz trudny trening fizyczny. Działają w niewielkich zespołach, w najtrudniejszych warunkach, często na tyłach wroga i ramię w ramię z operatorami najlepszych jednostek specjalnych amerykańskich sił zbrojnych. W odróżnieniu od nich zasadniczym celem US Air Force Pararescue jest jednak ratowanie życia towarzyszy broni oraz poszukiwanie i odzyskiwanie utraconego personelu (ang. Personnel Recovery), któremu grozi niebezpieczeństwo...

Ireneusz Chloupek Zespół Interwencji Specjalnych

Zespół Interwencji Specjalnych Zespół Interwencji Specjalnych

Publikacja opisuje genezę i rys historyczny Zespołu Interwencji Specjalnych zajmującym się m.in. kontrolą ruchu granicznego, jego zadania oraz dzień powszedni jego członków.

Publikacja opisuje genezę i rys historyczny Zespołu Interwencji Specjalnych zajmującym się m.in. kontrolą ruchu granicznego, jego zadania oraz dzień powszedni jego członków.

Ireneusz Chloupek FUERZAS COMANDO 2015

FUERZAS COMANDO 2015 FUERZAS COMANDO 2015

23 lipca 2015 r. podczas uroczystej ceremonii w bazie gwatemalskich sił specjalnych w Poptún, ogłoszono wyniki kolejnych, już XI zawodów „Competencia Fuerzas Comando”. W rywalizacji o tytuł najlepszych...

23 lipca 2015 r. podczas uroczystej ceremonii w bazie gwatemalskich sił specjalnych w Poptún, ogłoszono wyniki kolejnych, już XI zawodów „Competencia Fuerzas Comando”. W rywalizacji o tytuł najlepszych operatorów i snajperów rozgrywanej między reprezentacjami sił specjalnych większości państw Ameryki Południowej, Środkowej i Północnej po raz siódmy zwycięzcami zostali kolumbijscy kontrterroryści z jednostki AFEAU.

Dariusz Materniak Siły Operacji Specjalnych Ukrainy

Siły Operacji Specjalnych Ukrainy Siły Operacji Specjalnych Ukrainy

Jest to niezwykle interesujący artykuł przybliżający Czytelnikowi ogólne wiadomości o systemie organizacji służb wojskowych na Ukrainie. Autor zawarł w nim podstawową wiedzę o wybranych formacjach wojskowych...

Jest to niezwykle interesujący artykuł przybliżający Czytelnikowi ogólne wiadomości o systemie organizacji służb wojskowych na Ukrainie. Autor zawarł w nim podstawową wiedzę o wybranych formacjach wojskowych ilustrując ją unikalnym materiałem fotograficznym.

Ireneusz Chloupek BT DELTA

BT DELTA BT DELTA

W artykule opisano genezę powstania norweskich sił kontrterrorystycznych Beredskapstroppen, które w policyjnym systemie łączności radiowej otrzymały przydomek Delta. Autor przedstawiając tę jednostkę m....

W artykule opisano genezę powstania norweskich sił kontrterrorystycznych Beredskapstroppen, które w policyjnym systemie łączności radiowej otrzymały przydomek Delta. Autor przedstawiając tę jednostkę m. in. przywołuje najbardziej spektakularne jej akcje, w tym szczegóły obławy na Andersa Brevika.

Ireneusz Chloupek Karpacki WZD

Karpacki WZD Karpacki WZD

Straż Graniczna – jako formacja odpowiedzialna nie tylko za ochronę granic Polski, ale i bardzo ważnego odcinka zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, w tym zwalczanie naruszającej je przestępczości zorganizowanej...

Straż Graniczna – jako formacja odpowiedzialna nie tylko za ochronę granic Polski, ale i bardzo ważnego odcinka zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, w tym zwalczanie naruszającej je przestępczości zorganizowanej na terenie całego kraju – dostosowując swe struktury i formy działania do jak najskuteczniejszego wypełniania nałożonych na nią zadań, powołała do życia w swych szeregach pododdziały specjalne do wykonywania najbardziej niebezpiecznych zadań, znane jako Wydziały Zabezpieczenia Działań....

Ireneusz Chloupek Det A, Berlin

Det A, Berlin Det A, Berlin

Siły specjalne US Army to temat stosunkowo dokładnie znany i opisywany w wielu źródłach, gdyż nigdy nie ukrywały większości informacji o swych strukturach, zadaniach, szkoleniu, uzbrojeniu i wyposażeniu,...

Siły specjalne US Army to temat stosunkowo dokładnie znany i opisywany w wielu źródłach, gdyż nigdy nie ukrywały większości informacji o swych strukturach, zadaniach, szkoleniu, uzbrojeniu i wyposażeniu, wiedząc, że tak naprawdę nie ma to istotnego wpływu na tzw. bezpieczeństwo operacyjne oraz skuteczność konkretnych misji. W ich historii była jednak jednostka jeszcze do niedawna otoczona tak ścisłą tajemnicą, że o jej funkcjonowaniu wiedział mało kto spoza tej formacji.

Ireneusz Chloupek Brygada OZ

Brygada OZ Brygada OZ

Publikacja przedstawia Brygadę OZ, jednostkę militarną armii izraelskiej. Autor scharakteryzował jednostki podlegające jej dowództwu, opisał cykle szkoleń, wymagania bojowe i ważniejsze sukcesy bojowe.

Publikacja przedstawia Brygadę OZ, jednostkę militarną armii izraelskiej. Autor scharakteryzował jednostki podlegające jej dowództwu, opisał cykle szkoleń, wymagania bojowe i ważniejsze sukcesy bojowe.

Ireneusz Chloupek Komandosi bez państwa

Komandosi bez państwa Komandosi bez państwa

Artykuł zapoznaje Czytelnika z unikalną wiedzą dotyczącą organizacji sił militarnych Kurdystanu, który na mapie politycznej świata nie istnieje jako państwo.

Artykuł zapoznaje Czytelnika z unikalną wiedzą dotyczącą organizacji sił militarnych Kurdystanu, który na mapie politycznej świata nie istnieje jako państwo.

Ireneusz Chloupek Wydział Ochrony OSŻW

Wydział Ochrony OSŻW Wydział Ochrony OSŻW

Autor przedstawił genezę powstania i codzienne działania Wydziału Ochrony warszawskiego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej mającego na celu zapewnienie bezpieczeństwa najważniejszych osób w MON,...

Autor przedstawił genezę powstania i codzienne działania Wydziału Ochrony warszawskiego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej mającego na celu zapewnienie bezpieczeństwa najważniejszych osób w MON, innych osobistości państwowych oraz odwiedzających Polskę zagranicznych delegacji wojskowych i nie tylko.

Najnowsze produkty i technologie

Newmax Nowak i Wspólnicy S.K. DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES

DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES

DryGuard i DryGuard+ to najnowsze rozwiązania w zakresie membran paroprzepuszczalnych opracowane przez producenta markowych butów taktycznych Bates. Wprowadzone obok membrany Gore-Tex w produktach firmy,...

DryGuard i DryGuard+ to najnowsze rozwiązania w zakresie membran paroprzepuszczalnych opracowane przez producenta markowych butów taktycznych Bates. Wprowadzone obok membrany Gore-Tex w produktach firmy, stanowią innowacyjne rozwiązanie uzupełniające ofertę butów tego producenta wyposażonych w membrany zwiększające wodoodporność i przez to komfort użytkowania obuwia.

Carpatia Arms Sp. z o.o. ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach

ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach

ResGear to polski producent sprzętu taktycznego, który przebojem pojawił się na rodzimym rynku, zyskując wielu wiernych klientów nie tylko wśród funkcjonariuszy służb mundurowych, zarówno w Europie, jak...

ResGear to polski producent sprzętu taktycznego, który przebojem pojawił się na rodzimym rynku, zyskując wielu wiernych klientów nie tylko wśród funkcjonariuszy służb mundurowych, zarówno w Europie, jak i w USA. Sprzęt tej marki projektowany i szyty jest w Polsce, przy użyciu najnowszych światowych technologii oraz materiałów, dzięki którym wyznacza nową jakość na naszym rynku.

Megmar Logistics & Consulting Sp. z o.o. Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy...

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy do kwestii o kluczowym znaczeniu. Nowoczesne systemy łączności umożliwiają komunikowanie się w czasie działań operacyjnych i taktycznych, a także zabezpieczają przed hałasem o dużym natężeniu dźwięku i związanymi z tym urazami słuchu.

DURABO® Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje...

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje się wiele produktów przeznaczonych dla tej grupy odbiorców, jednak są one albo niskiej jakości spowodowanej dalekowschodnią produkcją i zastosowanymi materiałami, albo w bardzo wysokiej cenie, wynikającej z kosztów importu, np. z USA. W konsekwencji tego firma uznała, że brakuje na rynku oferty odzieży...

OPC Sp. z.o.o. Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Vademecum okularów przeciwsłonecznych Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok...

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok zaczyna się intensywniej męczyć, doskwiera nam obniżony komfort widzenia, a kolory przybierają przekłamane barwy.

poza-domem.pl Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Jakie są rodzaje łuków strzeleckich? Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz...

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz z momentem pojawienia się broni palnej. Jednak nie zniknęły całkowicie. Zmienił się charakter ich użycia. W dzisiejszych czasach wykorzystywane są w sportach strzeleckich, na olimpiadach, a także hobbystycznie. Jeśli interesuje Cię łucznictwo, to sprawdź jaki łuk na początek będzie najlepszym wyborem.

Ewelina Grzesik TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki....

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki. Dlatego przetestowaliśmy i sprawdziliśmy, czy warto zainwestować w latarkę TUNDRA THL0111 firmy MACTRONIC.

RAW Sp. z o.o. RAW Mobile BMS

RAW Mobile BMS RAW Mobile BMS

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania...

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania wiadomości tekstowych, nagrań głosowych, zdjęć, wideo, a nawet dokumentów i lokalizacji. Pandemia COVID-19 tylko przyspieszyła cyfrową ewolucję społeczeństw, pojawiło się wiele przydatnych narzędzi, które umożliwiają użytkownikom realizację pożądanych funkcjonalności i jednocześnie prezentują...

Combat.pl Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów,...

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów, które zapewne chcesz posiadać – tak jak my. Zdobyć je można w licznych sklepach „wojskowych” zorientowanych na takich właśnie zapaleńców. Być może nie wiesz jeszcze, że do grona tych sklepów dołączył stosunkowo niedawno kolejny gracz – combat.pl.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops