Special-Ops.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Wrogowie nie zapadają w sen zimowy

Właściwości termoizolacyjne odzieży zależą od materiału, z jakiego są wykonane, oraz od rodzaju zastosowanego wypełnienia. Zdjęcie: Marcin Drabek

Właściwości termoizolacyjne odzieży zależą od materiału, z jakiego są wykonane, oraz od rodzaju zastosowanego wypełnienia. Zdjęcie: Marcin Drabek

„Przestaliśmy już liczyć tygodnie. Była zima, kiedym powrócił na front, i gdy padały granaty, stwardniałe od mrozu bryły ziemi stawały się równie niebezpieczne jak odłamki. Teraz drzewa na nowo są zielone. Życie nasze biegnie na zmianę na froncie lub w barakach – na zmianę. Po części już przywykliśmy do tego, iż wojna jest powodem śmierci, jak rak i gruźlica, jak influenca i dyzenteria. Tylko że na wojnie wypadki śmierci są o wiele częstsze, rozmaitsze i okrutniejsze. I nikt nas nie nauczył w szkole, jak podczas deszczu i nawałnicy zapala się papierosa, jak z mokrego drewna rozpala się ogień lub że bagnet najlepiej wbić w brzuch, gdyż tam nie zacina się tak jak między żebrami.”

Erich Maria Remarque „Na Zachodzie bez zmian”
 
It's a well-known fact that military activities, special operations, border control, trips, expeditions etc. often take place in winter-time conditions. Regardless of the era, soldiers and wanderers have always had to deal with the problem of the proper protection from cold, snow, wind or rain. In the article we're presenting solutions that provide such protection - a jacket and gloves from the Canadian company Arc'teryx.

Zdjęcia: Marcin Drabek

Zobacz także

Ewelina Grzesik TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki....

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki. Dlatego przetestowaliśmy i sprawdziliśmy, czy warto zainwestować w latarkę TUNDRA THL0111 firmy MACTRONIC.

Radosław Tyślewicz Buty wojskowe czy taktyczne? W czym do lasu?

Buty wojskowe czy taktyczne? W czym do lasu? Buty wojskowe czy taktyczne? W czym do lasu?

W miejskiej dżungli, w błocie na poligonie lub na asfalcie w garnizonie, na misji w górach i podczas spaceru po lesie, a czasem do prowadzenia auta czy odśnieżania podwórka – buty są z nami zawsze. Które...

W miejskiej dżungli, w błocie na poligonie lub na asfalcie w garnizonie, na misji w górach i podczas spaceru po lesie, a czasem do prowadzenia auta czy odśnieżania podwórka – buty są z nami zawsze. Które modele wybrać? Czym różni się but wojskowy od taktycznego? Jak nowe technologie stosowane przez producentów obuwia wpływają na ich wykorzystanie i co powinniśmy brać pod uwagę decydując się na dany model buta poza jego ceną?

Mateusz Kurmanow Izraelskie hełmy RBH 303AU

Izraelskie hełmy RBH 303AU Izraelskie hełmy RBH 303AU

Ostatnie lata na stosunkowo ciasnym polskim rynku indywidualnych osłon balistycznych, przyniosły nieznany wcześniej rozwój oferty hełmów dostępnych dla potencjalnych użytkowników z MSWiA i wojska. Do producentów...

Ostatnie lata na stosunkowo ciasnym polskim rynku indywidualnych osłon balistycznych, przyniosły nieznany wcześniej rozwój oferty hełmów dostępnych dla potencjalnych użytkowników z MSWiA i wojska. Do producentów rodzimych, wśród których czołową pozycję zajmuje Maskpol SA, dołączyły konstrukcje światowych potentatów tej branży – amerykańskich koncernów MSA, Gentex i SDS (należącego do BAE Systems). Ofertę dodatkowo uzupełniają konstrukcje nowatorskie, choć raczej nieosiągalne ze względu na koszt –...

 Nie od dziś wiadomo, że działania wojenne, akcje specjalne, strzeżenie granic, wyprawy, ekspedycje itd., prowadzone są również w warunkach zimowych. Niezależnie od epoki, kiedy do nich dochodziło, żołnierze i wędrowcy zawsze borykali się z problemem odpowiedniego zabezpieczenia się przed zimnem. A dokładnie przed trzema rodzajami obrażeń wywołanych działaniem zimna:

  • hipotermią,
  • odmrożeniami
  • i tzw. „stopą okopową”.

Warto zatem znać mechanizmy ich powstawania i sposoby zapobiegania. Ważne także, by wiedzieć, że ludzie tracą ciepło w drodze czterech procesów:

  • przewodzenia,
  • konwekcji,
  • promieniowania
  • i parowania.

Natomiast wytwarzamy ciepło na skutek procesu przemiany materii, wysiłku fizycznego i dreszczy (!).

Konieczne jest zatem, by w umiejętny sposób zapobiegać negatywnym skutkom oddziaływania zimna.

Przede wszystkim, ważne jest dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości płynów i pożywienia.

Następnie istotne jest ograniczenie strat ciepła wydzielanego przez organizm poprzez zastosowanie odpowiedniego ubrania.

Tu trzeba zaznaczyć, że wbrew temu, co się popularnie mówi, żadna odzież nie grzeje. Jednak każda ma jakieś właściwości termoizolacyjne. Oznacza to tyle, że jedne ubrania zatrzymują więcej ciepła wydzielanego przez nasz organizm, niż inne.

Właściwości termoizolacyjne odzieży zależą od materiału, z jakiego są wykonane, oraz od rodzaju zastosowanego wypełnienia. Dodatkowo, ubrania z materiałów o gęstym splocie włókien lub na przykład posiadające membranę zatrzymującą wiatr, zapobiegają wychłodzeniu w wyniku konwekcji.

Membrana lub impregnacja mogą zapewniać też wodoodporność odzieży i utrzymać jej właściwości termoizolacyjne, np. mokry puch traci swoje właściwości, więc trzeba go chronić przed wilgocią.

Dobierając odzież na zimę, chcemy zapewnić sobie najlepszą termoizolację, ale jednocześnie taką, by nie wywoływała nadmiernego pocenia się. Warto myśleć o ubieraniu się warstwami, na tzw. „cebulkę”.

Generalnie przyjmuje się, że ubiór zimowy składa się zazwyczaj z trzech warstw:

    • pierwsza warstwa to bielizna, która powinna dobrze odprowadzać wilgoć od ciała;
    • druga warstwa, to warstwa izolacyjna, której głównym zadaniem jest zachowanie temperatury ciała i zapobieganie jej utraty;
    • trzecia warstwa, to warstwa chroniąca przed wiatrem/śniegiem/deszczem i zapobiegająca utracie właściwości termoizolacyjnych warstwy drugiej.

Oczywiście przedstawiona tu koncepcja jest bardzo dużym uproszczeniem na potrzeby niniejszego artykułu. Wszak mogą występować dodatkowe warstwy pośrednie albo warstwa druga może być połączona z trzecią w jednej kurtce.

Z kolei w przypadku mroźnej, słonecznej i bezwietrznej pogody warstwa trzecia może być zbyteczna. Natomiast założenie bawełnianej koszulki pod dwie warstwy termoaktywnej odzieży właściwie zniweczy jej działanie. Jedynym efektem będą tylko niesłuszne narzekania, że „tyle pieniędzy wydałem na kurtkę, a i tak się spociłem i zmarzłem”.

Mając podstawową wiedzę na temat właściwości materiałów, każdy powinien wypracować własny styl ubierania się, tak aby jak najlepiej zabezpieczyć się przed działaniem zimna. I trzeba pamiętać oraz powtarzać jak mantrę, że zima nie wybacza błędów.

W tym miejscu ktoś może powiedzieć: „wszystko fajnie, brzmi to sensownie, ale w co i jak właściwie się ubrać?”.

I racja. Ubiór należy przede wszystkim dostosować do rodzaju aktywności, jaki będziemy podejmować. Wartownik, który raczej tylko spokojnie przechadza się w tę i z powrotem, potrzebuje innego ubioru niż żołnierz poruszający się w szybkim tempie na nartach lub rakietach śnieżnych. Inne będzie też ich zapotrzebowanie na kalorie.

Szczęśliwie, w obecnych czasach nie trzeba już ubierać flanelowych koszul, grubych bawełnianych swetrów i ciężkich futer. Chciałbym w tym miejscu zwrócić uwagę, że nasi przodkowie, jeszcze na początku XX w., stosowali zimą raczej lnianą bieliznę, wełnę i futra zwierząt. To było bardzo sensowne rozwiązanie, które zostało niestety odrzucone wraz z popularyzacją bawełny w przemyśle tekstylnym. Jej niska cena, w porównaniu do innych tkanin, przysłoniła fakt, że jest to materiał hydrofilny, który po zawilgoceniu momentalnie traci swe właściwości i de facto tylko wyziębia organizm.

Obecnie powoli wracamy do naturalnych materiałów, takich jak wełna z merynosów, ale mamy też szeroki dostęp do nowoczesnych materiałów sztucznych, które charakteryzują się m.in. wysoką hydrofobowością, dobrym odprowadzeniem wilgoci od ciała i całkiem nieźle zachowują właściwości termoizolacyjne, nawet gdy są przemoczone. Oczywiście, każdy materiał ma swoją granicę hydrofobowości, niemniej jednak są one coraz  doskonalsze.

Jako przykład nowoczesnych rozwiązań i osiągnięć technologii, reprezentujący górną półkę jakościową i (niestety) cenową, przybliżę dwa produkty kanadyjskiej marki Arc’teryx – kurtkę Cold WX Hoody LT i rękawice Cold WX SV. Marki jako takiej chyba nie trzeba nikomu przedstawiać, a kto nie wie, ten niechaj się wstydzi i szybko sprawdzi, a potem płacze nad stanem swego portfela.

Cold WX Hoody LT

Kurtka Cold WX Hoody LT zastąpiła wcześniejszy model SV. Poprawiony został wygląd kurtki i niektóre detale.

    • Zewnętrzna warstwa kurtki wykonana jest z materiału GORE® WINDSTOPPER® 2L 70d, ocieplina to CORELOFT™ 3.0 oz, a podszewka wykonana jest z poliestru (rip-stop).
    • Mankiety kurtki są wykonane z elastycznej tkaniny, która dobrze dopasowuje się do nadgarstków.
    • Wewnątrz kurtki, pod pachami, są wstawki z materiału, który wspomaga odprowadzanie potu. Materiał ten zastosowano również wewnątrz kieszeni bocznych i wokół kaptura.
      Producent nie podaje w specyfikacji, co to jest za materiał, ale przypomina on bardzo delikatny i cienki polar, jak np. Polartec® Power Stretch®.
    • W kieszeniach bocznych są wyjścia na kable, np. do środków łączności lub słuchawek od telefonu.
    • Wewnątrz kurtki, po lewej stronie, jest jedna kieszeń zapinana na zamek.
    • Na rękawach umiejscowione są dwie, zapinane na zamek, kieszenie. Na każdej z nich znajduje się panel Velcro®, a w środku haczyk służący np. do przymocowania busoli i zabezpieczenia jej przed zgubieniem.
    • Kaptur można regulować za pomocą dwóch ściągaczy.
    • Również w dole kurtki jest ściągacz, który pozwala ją dopasować do obwodu ciała i zapobiega podwiewaniu.
    • Tył kurtki jest nieco wydłużony względem przodu, tak aby zabezpieczyć nerki i częściowo pośladki.
    • Waga kurtki – 700 g plasuje ją w kategorii kurtek ultralekkich.
    • Dostępna jest również wersja kurtki bez kaptura.

Ostatnimi czasy zima jest niestety bardzo łaskawa i trudno doświadczyć regularnych mrozów w całym kraju. Niemniej jednak udało mi się „złapać” nieco mrozu, by móc sprawdzić kurtkę i rękawice w terenie.

Dla osób dobrze znających markę nie będzie zaskoczeniem, że oba produkty sprawdziły się bardzo dobrze i trudno do nich mieć jakieś szczególne zastrzeżenia. Nie jest to laurka czy zauroczenie marką, które przesłoniłoby wady. Nie, to po prostu bardzo dobre produkty, przemyślane, dopracowane i wykonane bez niedoróbek. Zarówno w przypadku kurtki, jak i rękawic, nie zauważyłem żadnych krzywych czy poprawianych szwów. Wszystko jest dopasowane i nie wskazuje, żeby coś miało się rozlecieć.

To, na co zwróciłem uwagę w pierwszej kolejności, to anatomiczny krój produktów.

    • Kurtka jest uszyta tak, że nic nie jest za długie lub za krótkie. Zmieści się w niej nawet lekki nadmiar brzucha.
    • Kaptur idealnie zakrywa głowę i nie powoduje ograniczenia widoczności.
    • Podobnie rękawice, bardzo dobrze przylegają do dłoni, nie ma zbędnych luzów, ani nic nie uciska.
    • Kiedy nosimy obie pary rękawic naraz, również nic nie powoduje dyskomfortu.

W kurtce najbardziej doceniłem wspomniany wyżej kaptur, ale także kieszenie boczne. Są one płytkie i trzeba uważać, by nie wypadły z nich przenoszone przedmioty, ale ponieważ nie są one tylko pod cienką warstwą zewnętrzną, to można w nich czasem ogrzać dłonie.

    • Położenie kieszeni jest tak dobrane, że włożone dłonie są pod kątem prostym. Dzięki temu nie obciągamy kurtki w dół, ani nie męczymy rąk dziwnym ułożeniem ku górze.
    • Zapięcie pasa biodrowego plecaka nie zamyka do nich dostępu, co jest popularnym błędem konstrukcyjnym u wielu producentów.

Według producenta kurtka jest typu „next to the body”. Oznacza to, że należy ją nosić na samą bieliznę lub bieliznę i np. cienką bluzę. Założenie pod kurtkę polaru lub grubego swetra spowoduje raczej zapocenie.

    • Przykładowo, poruszałem się w kurtce tempem spacerowym, przez kilka godzin, w temperaturze około –20 stopni Celsjusza, mając na sobie koszulkę merino 150 i drugą koszulkę z mieszanki wełny merino/Primaloft® 150 i chłód odczuwałem tylko na postojach.
    • Bardzo dobrze oceniam zastosowanie elastycznej tkaniny w mankietach zamiast np. rzepów. Dzięki temu bardzo dobrze przylegają do nadgarstków, zapobiegają przedostawaniu się np. śniegu.
    • Tkanina jest na tyle elastyczna, że nie powoduje nieprzyjemnego ucisku, nie utrudnia ściągania lub zakładania kurtki. Jest to właściwie samoobsługowe rozwiązanie i przykładowo, jeśli chcemy sprawdzić godzinę, a mamy na dłoniach rękawiczki, to nie ma potrzeby ich ściągania, by odpiąć rzep lub guzik. Podciągamy trochę rękaw i tyle.
    • Uwagę też zwraca zastosowane wypełnienie kurtki, tj. ocieplina CORELOFT™. Ocieplina ta wykonana jest z włókien poliestrowych o różnej długości. Jest lekka i wyjątkowo sprężysta, po wyciągnięciu kurtki z pokrowca/plecaka właściwie natychmiast całkowicie się rozpręża. Charakteryzuje się również bardzo krótkim czasem schnięcia i dobrze utrzymuje ciepło, nawet gdy jest mokra. Ponadto jest antyalergiczna i odporna na pleśń, a co ważne, zachowuje swoje parametry nawet po wielokrotnym użyciu i praniu.
      CORELOFT™ odznacza się też większą „oddychalnością” niż Primaloft®, dlatego lepiej sprawdzi się podczas aktywnego poruszania się zimą, niż podczas spokojnego marszu lub bytowania.

Cold WX SV

Jak już wspomniano, obie pary rękawic są dobrze skrojone i świetnie przylegają do dłoni zapewniając im właściwą ochronę.

    • Wkładanie rękawiczek Cold WX Contact może nastręczać nieco trudności ze względu na wąski otwór wejściowy, poddaje się on jednak delikatnie i po jego przekroczeniu dłoń swobodnie wchodzi w rękawiczki. Są one tak dopasowane, jakby były „drugą skórą”. Dzięki temu zapewniają swobodę ruchu i nie utrudniają obsługi broni.
    • Wstawki z materiału do obsługi smartfonów faktycznie spełniają swoją funkcję. Czasem jednak miałem trudności z trafieniem we właściwą literę pisząc SMS-a. Jednak rękawiczki nigdy nie będą tak precyzyjne jak goła dłoń.
    • Wzmocnienia z koziej skory zapewniają ochronę rękawiczek przez przetarciami, np. podczas długotrwałego użytkowania ich wraz z kijami trekkingowymi. Chronią też dłoń przed urazami, kiedy chwycimy za zimny metal. Należy jednak zaznaczyć, że samodzielnie można użytkować te rękawice w sezonie wiosna-lato-jesień. Stanowią one bardziej ochronę przed wiatrem i lekkim chłodem niż przed mrozem. Od tego są rękawice Cold WX SV, a w połączeniu z Cold WX Contact mróz będzie nam niestraszny.
    • Początkowo skóra rękawic Cold WX SV jest nieco sztywna, lecz wraz z używaniem wyrobi się i nie będzie ograniczać ruchów.
    • Rękawice wkłada się i ściąga bardzo wygodnie. Mają duży otwór wejściowy, więc kiedy mamy na dłoniach Cold WX Contact, nie będzie problemu z ich założeniem.
    • Mankiet rękawic zachodzi częściowo na przedramię. Dzięki temu zakrywa całkowicie mankiet kurtki – zapobiega to przedostawaniu się śniegu, ale też stanowi ochronę dla nadgarstka. Kto trafił na rękawice, które podczas ruchu odsłaniają nadgarstek, wie, o czym mowa.
    • Bardzo wygodnie reguluje się mankiet rękawic. Wystarczy pociągnąć za czarną linkę, aby go zamknąć, a żeby otworzyć, ciągniemy za czarną taśmę. Nie trzeba niczego przyciskać lub szukać małego stopera. Mając zziębnięte i zgrabiałe dłonie najczęściej jest to niewykonalne i zazwyczaj kończy się ściąganiem rękawiczek zębami, co może powodować ich uszkodzenie. W tym przypadku problem ten nie istnieje.

Rękawice Cold WX SV składają się właściwie z dwóch par rękawic, tj.:

    • z rękawic zewnętrznych Cold WX SV
    • oraz rękawiczek wewnętrznych Cold WX Contact.

Cold WX SV to solidne, wodoodporne rękawice, które wykonane są z:

    • tkaniny EVEREST Burly™ Double Weave 8 oz Stretch-Woven (warstwa zewnętrzna),
    • membrany GORE® Waterproof Membrane,
    • koziej skóry o grubości 0,7–0,8 mm,
    • ociepliny PRIMALOFT® 133 gsm.

Ważą 310 g.

Rękawiczki Cold WX Contact wykonane są z FORTIUS™ 3.0 Stretch Woven oraz wstawek z koziej skóry o grubości 0,7–0,8 mm, ważą 50 g.

    • Na kciukach i palcach wskazujących są wstawki umożliwiające obsługę smartfonów/tabletów.
    • W mankiecie rękawic Cold WX SV jest ściągacz, który pozwala zapiąć rękawice na przedramieniu.
    • W środku rękawic jest też pętla ze stoperem, która założona na nadgarstek zapobiega zgubieniu rękawic.
    • Na mankiecie rękawiczek Cold WX Contact wszyty jest kawałek taśmy, który również można użyć do zabezpieczenia ich przed zgubieniem.

Podsumowanie, czyli dlaczego tak drogo

Co można właściwie powiedzieć o produktach, które są dobre i trudno w nich znaleźć jakieś wady? Może przyczepić się do wysokiej ceny?

Cóż, dobre jakościowo rzeczy zazwyczaj dużo kosztują. Nie płaci się tylko za markę, jak to powszechnie się uważa.

Dobre tkaniny zazwyczaj są drogie. Do tego dochodzą koszty uszycia próbnych modeli, poprawki, testy, zdjęcia produktów, koszty produkcji (wysokość zależy od kraju, w którym zlokalizowana jest produkcja), logistyki itd.

Jeśli więc chcemy zakupić produkt, który nie jest tylko projektem „od Chińczyka”, a jest dopracowany i gwarantuje faktycznie wysoką jakość, to musimy liczyć się z wysoką ceną. Dotyczy to również zwykłych ubrań. Te które kupujemy w sieciowych sklepach, nigdy nie będą powalać jakością, a rozmiarówka nie zawsze będzie idealnie pasować.

Kiedy jednak sięgamy po ubrania typu „ready to wear”, „made to measure” lub nawet „be spoke to”, stajemy się bardziej świadomi tego, za co płacimy. Oczywiście, koszt samej marki i dystrybutora/sklepu (marża) zawsze będzie stanowił część ceny, ale nie zawsze będzie on większościową kwotą.

W tym wywodzie nie chodzi mi o obronę cen produktów marki Arc’teryx, ale o zwrócenie uwagi na czynniki, które mogą wpływać na cenę. Niekoniecznie wysoka cena będzie oznaczać wysoką jakość. To szczegóły stanowią o jakości, a dokładnie materiały, z jakich uszyte są produkty, oraz jakość ich wykonania. Najważniejsza jest świadomość klienta, który wie, za co płaci.

Pisząc ten tekst, przypomniała mi się jeszcze jedna kwestia.

Otóż, z niewiadomych przyczyn, kurtki ze sztucznym wypełnieniem nazywane są przez niektórych „puchówkami”. Trudno jest dociekać tych przyczyn, ale jest to zdecydowanie określenie błędne i wprowadza tylko zamieszanie. Ktoś nieświadomy może myśleć, że dostaje kurtkę puchową, a w rzeczywistości taka ona nie jest. Puchówka to kurtka puchowa i basta!

Dziękuję zespołowi Arc’teryxa za możliwość przetestowania ich produktów,Monice Kamińskiej za inspirację przy tworzeniu wniosków końcowychoraz Vickowi za pomoc w przygotwaniu tekstu.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

  • maxim maxim, 05.11.2021r., 16:43:54 ale jak to "zastąpiła SV ". SV nadal istnieje.Teraz mamy po prostu trzy poziomy : Atom LT Cold LT i COLD SV ;).

Powiązane

Błażej Bierczyński, Ireneusz Chloupek, Mateusz J. Multarzyński, SpaceDog MSPO 2015 (cz. 2.)

MSPO 2015 (cz. 2.) MSPO 2015  (cz. 2.)

Prezentujemy II część relacji z XXIII Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, która miała miejsce w dniach 6-9 września 2016 roku.

Prezentujemy II część relacji z XXIII Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, która miała miejsce w dniach 6-9 września 2016 roku.

Ireneusz Chloupek, Mateusz J. Multarzyński Milipol 2015 cz.1

Milipol 2015 cz.1 Milipol 2015 cz.1

Dziennikarze Magazynu Ludzi Akcji SPECIAL OPS prezentują nowości obecne na XIX edycji Międzynarodowej Wystawie Bezpieczeństwa Wewnętrznego MILIPOL zorganizowanej w Paryżu w dniach 17-20 listopada 2015...

Dziennikarze Magazynu Ludzi Akcji SPECIAL OPS prezentują nowości obecne na XIX edycji Międzynarodowej Wystawie Bezpieczeństwa Wewnętrznego MILIPOL zorganizowanej w Paryżu w dniach 17-20 listopada 2015 roku.

Mateusz J. Multarzyński Strzelnice Range Systems

Strzelnice Range Systems Strzelnice Range Systems

W tym roku na kieleckim MSPO zadebiutowało konsorcjum trzech firm: Port Arthur, Works 11 oraz Klimawent, oferujące budowę nowych strzelnic oraz modernizację już istniejących przy wykorzystaniu nowoczesnej...

W tym roku na kieleckim MSPO zadebiutowało konsorcjum trzech firm: Port Arthur, Works 11 oraz Klimawent, oferujące budowę nowych strzelnic oraz modernizację już istniejących przy wykorzystaniu nowoczesnej technologii Range Systems Inc. Głównym jej elementem są, wykonane ze specjalnie spreparowanej gumy, balistyczne panele oraz bloki: Range Systems Dura-Panel™ i Dura-Bloc™, z których można wykonywać bardzo różne obiekty, począwszy od prostych strzelnic z kilkoma torami, a kończąc na wielopoziomowych...

Jerzy Bielecki Taktyczne kołczany

Taktyczne kołczany Taktyczne kołczany

Rzeczy niezbędne nie istnieją. Można wybrać się, na przykład, z Moskwy do Władywostoku bez plecaka, zapałek, pieniędzy, dokumentów… Jest jednak jedna rzecz, bez której obejść się niepodobna. Waży ona około...

Rzeczy niezbędne nie istnieją. Można wybrać się, na przykład, z Moskwy do Władywostoku bez plecaka, zapałek, pieniędzy, dokumentów… Jest jednak jedna rzecz, bez której obejść się niepodobna. Waży ona około 1500 gramów, mieści się w ludzkiej czaszce i nazywa się – mózg.

Tactical Testing Squad Reebok Rapid Response

Reebok Rapid Response Reebok Rapid Response

W publikacji zawarto interesujący opis obuwia wojskowego i taktycznego marki Reebok, w tym niuanse czyniące je superwygodnymi w eksploatacji.

W publikacji zawarto interesujący opis obuwia wojskowego i taktycznego marki Reebok, w tym niuanse czyniące je superwygodnymi w eksploatacji.

Błażej Bierczyński, Ireneusz Chloupek, Mateusz J. Multarzyński MSPO 2015 (cz.1)

MSPO 2015 (cz.1) MSPO 2015 (cz.1)

Poniżej prezentujemy pierwszą część naszej relacji z Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego, który odbył się od 1 do 4 września w Kielcach. XXIII edycja MSPO odnotowała kolejny rekord: na powierzchni...

Poniżej prezentujemy pierwszą część naszej relacji z Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego, który odbył się od 1 do 4 września w Kielcach. XXIII edycja MSPO odnotowała kolejny rekord: na powierzchni 27 500 m2 swoją ofertę zaprezentowało 583 wystawców z 30 krajów świata. Udział w wydarzeniu wziął Prezydent RP oraz oficjalne delegacje zagraniczne z 58 krajów. MSPO towarzyszyły XXI Międzynarodowe Targi Logistyczne LOGISTYKA. Targi odwiedziło blisko 20 000 zwiedzających.

Ireneusz Chloupek PERŁA

PERŁA PERŁA

Artykuł prezentuje system wykrywczy PEARL (PERŁA) pozwalający błyskawicznie określać położenie stanowiska ogniowego przeciwnika

Artykuł prezentuje system wykrywczy PEARL (PERŁA) pozwalający błyskawicznie określać położenie stanowiska ogniowego przeciwnika

SpaceDog H3 Radioactive!

H3 Radioactive! H3 Radioactive!

Co może łączyć latarkę, marker i kompas…? W przypadku produktów firmy Betalight, jest to ów tajemniczy symbol – H3, powszechnie znany jako tryt lub radiowodór, nietrwały izotop wodoru. Ten bezwonny, bezbarwny...

Co może łączyć latarkę, marker i kompas…? W przypadku produktów firmy Betalight, jest to ów tajemniczy symbol – H3, powszechnie znany jako tryt lub radiowodór, nietrwały izotop wodoru. Ten bezwonny, bezbarwny i lżejszy od powietrza gaz charakteryzuje się emitowaniem niskiej energii promieniotwórczej. Tryt jest uznawany za ,,przyjazny dla użytkownika”, gdyż wydziela najmniej szkodliwego promieniowania ze wszystkich radioizotopów.

SpaceDog Kabura BlackHawk Serpa CQC do HK P30

Kabura BlackHawk Serpa CQC do HK P30 Kabura BlackHawk Serpa CQC do HK P30

Kabura jest najczęściej pierwszym akcesorium, w jakie wyposaża się strzelec planujący przenosić swój nowy pistolet. Rzecz może mniej istotna dla strzelców sportowych, transportujących swoją broń w pudełkach...

Kabura jest najczęściej pierwszym akcesorium, w jakie wyposaża się strzelec planujący przenosić swój nowy pistolet. Rzecz może mniej istotna dla strzelców sportowych, transportujących swoją broń w pudełkach czy futerałach, jednak ważna dla każdego, kto nosi broń na co dzień – czy to prywatną, czy służbową… Wybór kabury nie jest sprawą oczywistą i często niesłusznie bagatelizowaną…Użytkownicy broni doskonale wiedzą, jak ważny jest ten element wyposażenia, biorąc pod uwagę duży wybór dostępnych produktów....

TTS (Tactical Testing Squad) Gogle ochronne ESS InfluxTM AVSTM - Tactical Testing Squad

Gogle ochronne ESS InfluxTM AVSTM - Tactical Testing Squad Gogle ochronne ESS InfluxTM AVSTM - Tactical Testing Squad

Publikacja przedstawia nowość na rynku: gogle ochronne ESS InfluxTM firmy Eye Safety Systems, Inc. z regulowanym systemem wentylacji AVSTM (Adjustable Ventilation System). Ich premiera miała miejsce w...

Publikacja przedstawia nowość na rynku: gogle ochronne ESS InfluxTM firmy Eye Safety Systems, Inc. z regulowanym systemem wentylacji AVSTM (Adjustable Ventilation System). Ich premiera miała miejsce w lipcu 2015 r.

Mateusz J. Multarzyński Moskito TI – małe urządzenia z wieloma funkcjami

Moskito TI – małe urządzenia z wieloma funkcjami Moskito TI – małe urządzenia z wieloma funkcjami

Publikacja zawiera opis wielofunkcyjnego lokalizatora celu Moskito TI szwajcarskiej spółki Vectronix AG, które umożliwia posługującemu się nim żołnierzowi obserwację, rozpoznanie, identyfikację oraz wskazanie...

Publikacja zawiera opis wielofunkcyjnego lokalizatora celu Moskito TI szwajcarskiej spółki Vectronix AG, które umożliwia posługującemu się nim żołnierzowi obserwację, rozpoznanie, identyfikację oraz wskazanie celu.

SpaceDog Tasmanian Tiger Modular Rifle Bag

Tasmanian Tiger Modular Rifle Bag Tasmanian Tiger Modular Rifle Bag

SpaceDog ciekawie opowiada o Modular Rifle Bag, czyli torbie do przenoszenia broni znakomicie sprawdzającej się w warunkach poligonowych, której producentem jest Tasmanian Tiger... Poznajemy z czego jest...

SpaceDog ciekawie opowiada o Modular Rifle Bag, czyli torbie do przenoszenia broni znakomicie sprawdzającej się w warunkach poligonowych, której producentem jest Tasmanian Tiger... Poznajemy z czego jest on zbudowana i jakie w sobie ukrywa sekrety użytkowe.

Mateusz Kurmanow DIRECT ACTION GEAR

DIRECT ACTION GEAR DIRECT ACTION GEAR

Przez ostatnie kilka lat „taktycznego boomu”, ilekroć wyjeżdżałem na targi takie jak Shot Show, IWA, Milipol, Eurosatory czy DSEI, zastanawiałem się, czy zobaczę na nich w końcu jakąś polską markę sprzętu...

Przez ostatnie kilka lat „taktycznego boomu”, ilekroć wyjeżdżałem na targi takie jak Shot Show, IWA, Milipol, Eurosatory czy DSEI, zastanawiałem się, czy zobaczę na nich w końcu jakąś polską markę sprzętu taktycznego, prezentującą się na międzynarodowym rynku, tak jak to robi światowa czołówka, mogąca z nią konkurować na równych prawach.

Adam Glass Czołówki Petzla

Czołówki Petzla Czołówki Petzla

W artykule prezentujemy latarki czołowe firmy Petzl: Tactikka plus RGB oraz Strix. Petzl to ceniony producent czołówek a modele Tactikka plus RGB oraz Strix to przedstawiciele linii militarnej czołówek.

W artykule prezentujemy latarki czołowe firmy Petzl: Tactikka plus RGB oraz Strix. Petzl to ceniony producent czołówek a modele Tactikka plus RGB oraz Strix to przedstawiciele linii militarnej czołówek.

M .K. - DESIGNED TO FIGHT Kabura EDC

Kabura EDC Kabura EDC

Ewry Dej Kery (ang. Every Day Carry - EDC). Ten jakże popularny i nader taktyczny zwrot oznacza ekwipunek, bez którego na co dzień nie ruszamy się z domu. EDC obejmuje swoim szerokim ramieniem ogrom gadżetów,...

Ewry Dej Kery (ang. Every Day Carry - EDC). Ten jakże popularny i nader taktyczny zwrot oznacza ekwipunek, bez którego na co dzień nie ruszamy się z domu. EDC obejmuje swoim szerokim ramieniem ogrom gadżetów, mniej i bardziej potrzebnych, takich jak telefony, noże, latarki, zegarki czy kłębki paracordu. Do tej listy dopisuje się także przedmioty służące do wszechstronnie pojmowanej samoobrony, czyli miotacze gazu, pałki teleskopowe, paralizatory oraz wreszcie broń palną. W artykule przyjrzymy się...

Michał Wojciechowski Team wendy exfil

Team wendy exfil Team wendy exfil

„Widziałem, że kule - nawet z pistoletu- z łatwością przebijały hełmy, więc niezbyt mnie to zachęcało do noszenia takiego balastu. Wyjątek od tej reguły robiłem podczas akcji nocnych. Wtedy nosiłem hełm,...

„Widziałem, że kule - nawet z pistoletu- z łatwością przebijały hełmy, więc niezbyt mnie to zachęcało do noszenia takiego balastu. Wyjątek od tej reguły robiłem podczas akcji nocnych. Wtedy nosiłem hełm, żeby mieć do czego przyczepić noktowizor.”

Bartosz Szołucha OAKLEY SI M FRAME 3.0

OAKLEY SI M FRAME 3.0 OAKLEY SI M FRAME 3.0

Amerykańska firma Oakley to chyba, obok Ray-ban, jedna z najbardziej rozpoznawalnych marek na rynku okularów. Od wielu lat w jej ofercie znajdują się, nierozerwalnie kojarzone ze specjalsami – nie tylko...

Amerykańska firma Oakley to chyba, obok Ray-ban, jedna z najbardziej rozpoznawalnych marek na rynku okularów. Od wielu lat w jej ofercie znajdują się, nierozerwalnie kojarzone ze specjalsami – nie tylko amerykańskimi – okulary ochronne M Frame.

Michał Sitarski Mactronic MX500L Sniper 500

Mactronic MX500L Sniper 500 Mactronic MX500L Sniper 500

Mactronic to polski producent latarek, od kilku lat dość wyraźnie zaznaczający swoją obecność na rynku. Firma stale poszerza ofertę – znaczącą jej część stanowią latarki taktyczne, przeznaczone zarówno...

Mactronic to polski producent latarek, od kilku lat dość wyraźnie zaznaczający swoją obecność na rynku. Firma stale poszerza ofertę – znaczącą jej część stanowią latarki taktyczne, przeznaczone zarówno do użycia na broni, jak i w sposób „klasyczny”; zaliczane są do „Tactical Line”. Do ostatniej grupy należy jeden z najnowszych produktów Mactronica, latarka MX500L Sniper 500.

Michał Sitarski Ultralekki plate carrier od SPECOPS

Ultralekki plate carrier od SPECOPS Ultralekki plate carrier od SPECOPS

Od kilku lat w projektowaniu oporządzenia zauważalny jest trend do minimalizacji i zbijania masy. Firmy wiodące prym w tworzeniu wyposażenia indywidualnego uciekają się do coraz oryginalniejszych trików,...

Od kilku lat w projektowaniu oporządzenia zauważalny jest trend do minimalizacji i zbijania masy. Firmy wiodące prym w tworzeniu wyposażenia indywidualnego uciekają się do coraz oryginalniejszych trików, aby zaspokoić oczekiwania odbiorców. W efekcie powstają oryginalne produkty, które wyznaczają nowe trendy w projektowaniu.

Andrzej Krugler, Jerzy Bielecki Enforce Tac & IWA 2014

Enforce Tac & IWA 2014 Enforce Tac & IWA 2014

Obie tegoroczne norymberskie imprezy, czyli Enforce Tac oraz IWA OutdoorClassics, pobiły rekordy wszystkich swoich poprzednich edycji. IWA zgromadziła 1343 wystawców, którzy prezentowali swój sprzęt nie...

Obie tegoroczne norymberskie imprezy, czyli Enforce Tac oraz IWA OutdoorClassics, pobiły rekordy wszystkich swoich poprzednich edycji. IWA zgromadziła 1343 wystawców, którzy prezentowali swój sprzęt nie w ośmiu, jak rok temu, a w dziewięciu halach. Ich produkty obejrzało prawie 40 tysięcy zwiedzających. Również Enforce Tac, najciekawszy z naszego punktu widzenia, odnotował rekordowe wyniki, a było to spowodowane zmianą formuły tej imprezy w porównaniu do dwóch poprzednich edycji. W tym roku wystawa...

Bartosz Szołucha Safariland 6354DO ALS

Safariland 6354DO ALS Safariland 6354DO ALS

Wysokiej jakości kabura, pozwalająca na pewne i bezpieczne przenoszenie broni krótkiej oraz jej błyskawiczne dobycie, jest niezbędnym elementem wyposażenia każdego żołnierza oraz funkcjonariusza uzbrojonego...

Wysokiej jakości kabura, pozwalająca na pewne i bezpieczne przenoszenie broni krótkiej oraz jej błyskawiczne dobycie, jest niezbędnym elementem wyposażenia każdego żołnierza oraz funkcjonariusza uzbrojonego w pistolet. Świetne wyszkolenie nie pomoże, jeśli w krytycznej sytuacji, np. zacięcia w karabinku czy pistolecie maszynowym, nie będzie on w stanie przejść na broń zapasową. Wielu jest producentów na świecie, ale za lidera w tym segmencie uznawany jest amerykański Safariland – klasyczny już model...

Michał Sitarski Olight S80 Baton „wieczna” latarka

Olight S80 Baton „wieczna” latarka Olight S80 Baton „wieczna” latarka

Kryteria doboru latarki mogą być różne – od przeznaczenia, przez budowę, źródło światła, dostępne tryby świecenia, akcesoria dodatkowe, aż po sposób zasilania. Na ogół latarki zasilane są bateriami/akumulatorami...

Kryteria doboru latarki mogą być różne – od przeznaczenia, przez budowę, źródło światła, dostępne tryby świecenia, akcesoria dodatkowe, aż po sposób zasilania. Na ogół latarki zasilane są bateriami/akumulatorami kilku najpopularniejszych rodzajów, ale jest też całkiem sporo modeli, w których źródłem energii jest wbudowany akumulator. Do tych ostatnich zalicza się między innymi Olight S80 Baton.

Jerzy Bielecki Ostry jak brzytwa

Ostry jak brzytwa Ostry jak brzytwa

Użytkowanie noża, mniej lub bardziej intensywne, wiąże się nieodłącznie z momentem, gdy traci on fabryczną ostrość i ostatecznie prowadzi to do stępienia. Wówczas rozpoczynają się poszukiwania najprostszego...

Użytkowanie noża, mniej lub bardziej intensywne, wiąże się nieodłącznie z momentem, gdy traci on fabryczną ostrość i ostatecznie prowadzi to do stępienia. Wówczas rozpoczynają się poszukiwania najprostszego sposobu na przywrócenie ostrości noża. Początkowo można podrzucić nóż do naostrzenia koledze. Nie jest to jednak najlepsze rozwiązanie, gdyż koledzy nie zawsze są dostępni w tym właśnie momencie, a już szczególnie, gdy jesteśmy gdzieś sami w terenie. Właśnie wtedy najczęściej zapada ostateczna...

Michał Sitarski Gogle Wiley-X Spear

Gogle Wiley-X Spear Gogle Wiley-X Spear

Na rynku dostępnych jest wiele modeli gogli przeznaczonych do użytku w sytuacjach bojowych, oferujących potencjalnemu użytkownikowi spory wybór, w zależności od preferencji czy zasobności portfela. Jednym...

Na rynku dostępnych jest wiele modeli gogli przeznaczonych do użytku w sytuacjach bojowych, oferujących potencjalnemu użytkownikowi spory wybór, w zależności od preferencji czy zasobności portfela. Jednym z „potentatów” na tym rynku jest firma Wiley-X, słynąca z wysokiej jakości gogli i okularów balistycznych.

Najnowsze produkty i technologie

Newmax Nowak i Wspólnicy S.K. DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES

DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES DryGuard i DryGuard+, czyli autorska i innowacyjna membrana od BATES

DryGuard i DryGuard+ to najnowsze rozwiązania w zakresie membran paroprzepuszczalnych opracowane przez producenta markowych butów taktycznych Bates. Wprowadzone obok membrany Gore-Tex w produktach firmy,...

DryGuard i DryGuard+ to najnowsze rozwiązania w zakresie membran paroprzepuszczalnych opracowane przez producenta markowych butów taktycznych Bates. Wprowadzone obok membrany Gore-Tex w produktach firmy, stanowią innowacyjne rozwiązanie uzupełniające ofertę butów tego producenta wyposażonych w membrany zwiększające wodoodporność i przez to komfort użytkowania obuwia.

Carpatia Arms Sp. z o.o. ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach

ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach ResGear - dbałość o szczegóły z myślą o profesjonalistach

ResGear to polski producent sprzętu taktycznego, który przebojem pojawił się na rodzimym rynku, zyskując wielu wiernych klientów nie tylko wśród funkcjonariuszy służb mundurowych, zarówno w Europie, jak...

ResGear to polski producent sprzętu taktycznego, który przebojem pojawił się na rodzimym rynku, zyskując wielu wiernych klientów nie tylko wśród funkcjonariuszy służb mundurowych, zarówno w Europie, jak i w USA. Sprzęt tej marki projektowany i szyty jest w Polsce, przy użyciu najnowszych światowych technologii oraz materiałów, dzięki którym wyznacza nową jakość na naszym rynku.

Megmar Logistics & Consulting Sp. z o.o. Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza Systemy łączności INVISIO – sprzęt dla nowoczesnego żołnierza

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy...

Na współczesnym polu walki zapewnienie skutecznej, niezawodnej i bezpiecznej łączności na poziomie zespołów bojowych, a także między pojedynczymi operatorami jednostek wojskowych i policyjnych, należy do kwestii o kluczowym znaczeniu. Nowoczesne systemy łączności umożliwiają komunikowanie się w czasie działań operacyjnych i taktycznych, a także zabezpieczają przed hałasem o dużym natężeniu dźwięku i związanymi z tym urazami słuchu.

DURABO® Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy Polska marka DURABO wchodzi na rynek mundurowy

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje...

DURABO®, to polski brand firmy Kreator, będącej kontraktorem polskich i zagranicznych służb mundurowych. Analizując rynek odzieży taktyczno-outdoorowej, firma dostrzegła, że co prawda w ofercie znajduje się wiele produktów przeznaczonych dla tej grupy odbiorców, jednak są one albo niskiej jakości spowodowanej dalekowschodnią produkcją i zastosowanymi materiałami, albo w bardzo wysokiej cenie, wynikającej z kosztów importu, np. z USA. W konsekwencji tego firma uznała, że brakuje na rynku oferty odzieży...

OPC Sp. z.o.o. Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Vademecum okularów przeciwsłonecznych Vademecum okularów przeciwsłonecznych

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok...

Czas wiosenno-letni to zdecydowanie ta pora roku, kiedy większość z nas podchodzi do tematu zakupu nowych okularów przeciwsłonecznych. Silne natężenie szkodliwego promieniowania UV powoduje, że nasz wzrok zaczyna się intensywniej męczyć, doskwiera nam obniżony komfort widzenia, a kolory przybierają przekłamane barwy.

poza-domem.pl Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Jakie są rodzaje łuków strzeleckich? Jakie są rodzaje łuków strzeleckich?

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz...

Łucznictwo to szlachetny sport, jego historia sięga początków cywilizowanego świata a może nawet dalej. Długo był podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas polowań. Łuki wyszły z łask dopiero wraz z momentem pojawienia się broni palnej. Jednak nie zniknęły całkowicie. Zmienił się charakter ich użycia. W dzisiejszych czasach wykorzystywane są w sportach strzeleckich, na olimpiadach, a także hobbystycznie. Jeśli interesuje Cię łucznictwo, to sprawdź jaki łuk na początek będzie najlepszym wyborem.

Ewelina Grzesik TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic TUNDRA - nowa czołówka od Mactronic

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki....

„Czołówka” jest niezbędnym narzędziem pracy żołnierzy i medyków, ale nie tylko. Niektórzy sportowcy, turyści, miłośnicy kijów trekkingowych czy bywalcy biwaków nie wyobrażają sobie życia bez dobrej czołówki. Dlatego przetestowaliśmy i sprawdziliśmy, czy warto zainwestować w latarkę TUNDRA THL0111 firmy MACTRONIC.

RAW Sp. z o.o. RAW Mobile BMS

RAW Mobile BMS RAW Mobile BMS

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania...

Smartfony stały się powszechnym elementem naszej rzeczywistości. Dzięki urządzeniom mobilnym komunikacja dzisiaj oznacza dużo więcej niż zwykłą rozmowę – chętnie używamy darmowych komunikatorów do przesyłania wiadomości tekstowych, nagrań głosowych, zdjęć, wideo, a nawet dokumentów i lokalizacji. Pandemia COVID-19 tylko przyspieszyła cyfrową ewolucję społeczeństw, pojawiło się wiele przydatnych narzędzi, które umożliwiają użytkownikom realizację pożądanych funkcjonalności i jednocześnie prezentują...

Combat.pl Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy Przeżyj to z combat - zgarnij zniżkę na swoje zakupy

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów,...

Jeśli trafiłeś na tę stronę świadomie, to najpewniej interesują Cię zagadnienia militarne, być może survival, ewentualnie bushcraft lub EDC. Te zainteresowania łączy dość specyficzna grupa przedmiotów, które zapewne chcesz posiadać – tak jak my. Zdobyć je można w licznych sklepach „wojskowych” zorientowanych na takich właśnie zapaleńców. Być może nie wiesz jeszcze, że do grona tych sklepów dołączył stosunkowo niedawno kolejny gracz – combat.pl.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Special-Ops