Podlaska GZD

Przestępczość gospodarcza (zwana również ekonomiczną) w Polsce powoduje straty dla budżetu państwa tworząc realne zagrożenie dla jego bezpieczeństwa. Zauważalna jest stała tendencja spadkowa przestępstw kryminalnych na rzecz przestępczości gospodarczej, jako przynoszącej największe korzyści finansowe, a jednocześnie zagrożonej niewspółmiernie mniejszą sankcją karną. Do walki z przestępczością gospodarczą w 2017 roku została powołana jednolita i umundurowana formacja Służba Celno-Skarbowa, która funkcjonuje w ramach Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).

W odpowiedzi na rosnącą liczbę przestępstw gospodarczych w strukturach urzędów celno-skarbowych powołano wyspecjalizowane piony Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej. Funkcjonariusze tych pionów w ramach swoich ustawowych zadań realizują działania często wymierzone w grupy przestępcze, zajmujące się m.in.: produkcją wyrobów tytoniowych, wyłudzeniami podatku VAT, praniem pieniędzy, nielegalnym hazardem i finansowaniem terroryzmu. Efektem działań funkcjonariuszy i pracowników KAS rozpracowujących mechanizmy działania tych grup są zatrzymania groźnych przestępców, którzy bardzo często są uzbrojeni.

W celu zapewnienia odpowiedniego wsparcia funkcjonariuszom w czasie tego typu działań na terenie całego kraju, utworzono sześć Grup Zabezpieczenia Działań (GZD). Grupy te zostały powołane w oparciu o wytyczne Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów i podlegają naczelnikom urzędów celno-skarbowych. Jedną z nich jest podlaska GZD PUCS. 

Przeczytaj także: GZD MUSC >>

Historia Grupy Zabezpieczenia Działań Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego, znajdującej się w strukturze podlaskiej Krajowej Administracji Skarbowej, rozpoczęła się w 2007 roku. To właśnie wtedy z inicjatywy Naczelnika Wydziału Zwalczania Przestępczości (WZP) na potrzeby Izby Celnej w Białymstoku powołano wyselekcjonowaną specjalną grupę funkcjonariuszy celnych, oddelegowaną do przeprowadzania najbardziej trudnych i niezwykle niebezpiecznych zadań leżących w kompetencjach Służby Celnej. W skład grupy wchodzili funkcjonariusze, którzy posiadali szczególne predyspozycje fizyczne i psychiczne, a jej skład licznie reprezentowali zawodnicy i posiadacze stopni mistrzowskich w Taekwon-do ITF Podlaskiego Klubu Taekwon-do „So-San” z Białegostoku. Systematycznie szkolili się oni w zakresie m.in.: technik interwencji i taktyki działania zespołowego oraz szkolenia wysokościowego pod kierunkiem instruktorów z Samodzielnego Pododdziału Antyterrorystycznego Policji w Białymstoku (SPAP Białystok). W latach 2007–2015 funkcjonariusze WZP niejednokrotnie brali udział w działaniach mających na celu zwalczanie zorganizowanych grup przestępczych, które przemycały do Polski ogromne ilości wyrobów tytoniowych. Zapewniali także ochronę fizyczną funkcjonariuszom Służby Celnej podczas wykonywania czynności kontrolnych na bazarach czy targowiskach. W ramach wykonywanych przez siebie zadań funkcjonariusze brali udział w pościgach za uciekającymi przed kontrolą przemytnikami papierosów. W ramach dodatkowych działań funkcjonariusze brali również udział w pokazach i zawodach służb mundurowych w zakresie taktyki i technik interwencji, prezentując swoje umiejętności oraz wyszkolenie i skuteczność.

Program szkoleniowy funkcjonariuszy WZP dotyczył strzelectwa bojowego, taktyki miejskiej, taktyki i technik interwencji, medycyny taktycznej i współpracy podczas działania w zespole podczas rozwiązywania sytuacji kryzysowych. Instruktorami szkoleń byli funkcjonariusze z Komendy Głównej Policji, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej, Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej, Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku, Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej z Kalisza, Samodzielnego Pododdziału Antyterrorystycznego Policji z Białegostoku (SPAP Białystok), Grupy Interwencyjnej Służby Więziennej z Białegostoku (GISW Białystok) i innych służb. 

Rok 2019 przyniósł ze sobą zmiany, które objęły całą Służbę Celno-Skarbową. Nowe wytyczne opracowane przez Departament Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów zakładały utworzenie siedmiu grup zabezpieczenia działań, których zadaniem miało być wspieranie funkcjonariuszy i pracowników KAS w działaniach wymierzonych w grupy przestępcze. Ostatecznie jednak powstało sześć grup GZD umiejscowionych w Białymstoku, Warszawie, Krakowie, Olsztynie, Poznaniu i w Zielonej Górze. Białostocka GZD PUCS oficjalnie została powołana do życia 1 października 2019 roku. Na początku podlaska GZD liczyła sześciu doświadczonych funkcjonariuszy z dawnego Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w Białymstoku, komórki realizacyjnej Urzędu Kontroli Skarbowej w Białymstoku i obecnie funkcjonującej w strukturach Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego – komórki realizacji. Dziś GZD PUCS liczy kilkunastu funkcjonariuszy, którzy wywodzą się głównie z komórek realizacji PUCS w Białymstoku i kilku funkcjonariuszy z dawnego Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w Białymstoku. Statutowo Grupa Zabezpieczenia Działań jest usytuowana w strukturach regulaminu organizacyjnego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w Pierwszym Pionie Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej.

Zgodnie z podpisaną przez Szefa KAS koncepcją utworzenia Grup Zabezpieczenia Działań, za kwalifikacje do grupy i przygotowanie GZD do realizacji ustawowych zadań odpowiada WDTiO MF. Wynika to z faktu, że jest to jednostka centralna, która sprawuje bezpośredni nadzór nad Grupami Zabezpieczenia Działań w zakresie szkolenia i prowadzenia działań realizacyjnych.

Ponadto WDTiO posiada wykwalifikowaną kadrę instruktorską oraz wieloletnie doświadczenie w zakresie działań realizacyjnych. 

O przyjęcie do służby w GZD PUCS mogą zabiegać zarówno funkcjonariusze celno-skarbowi, jak również żołnierze i funkcjonariusze innych służb, którzy ze względu na charakter wykonywanych zadań charakteryzują się wysoką sprawnością fizyczną, bardzo dobrym stanem zdrowia, wysoką odpornością na sytuacje stresowe, a także umiejętnością pracy w zespole i dyspozycyjnością. W czasie doboru nowych funkcjonariuszy w podlaskiej jednostce zwraca się dużą uwagę na przydatne w Grupie liczne uprawnienia, ukończone kursy i szkolenia z zakresu między innymi: taktyki i technik interwencji, wyszkolenia strzeleckiego, pierwszej pomocy czy specjalnej techniki jazdy samochodem. Atutem są również umiejętności związane ze sztukami, sportami czy systemami walki. 

Kwalifikację do podlaskiej GZD kandydaci zaczynają od rozmowy z dowódcą Grupy, która ma określić ich predyspozycje do służby w tej jednostce. Po zakończonej rozmowie dowódca grupy kieruje kandydatów na centralne postępowanie kwalifikacyjne, które odbywa się w Krajowej Szkole Skarbowości w Otwocku. Testy składają się z takich konkurencji jak: bieganie, uginanie ramion na poręczach, w podporze, leżąc, skłony tułowia, leżąc na plecach, walki wręcz, pływanie i wyławianie przedmiotów z dna basenu. Przez cały czas trwania testów specjalnie wyznaczona komisja ocenia także motywację i determinację kandydatów. Po zaliczeniu postępowania kwalifikacyjnego funkcjonariusz trafia do grupy zabezpieczenia działań, gdzie przechodzi okres próbny trwający sześć miesięcy. W tym czasie dowódca, instruktorzy oraz pozostali członkowie grupy oceniają, czy nowy funkcjonariusz pasuje do zespołu, potrafi współpracować z kolegami i czy nie ma problemów z opanowywaniem podstawowych umiejętności, tj. strzelanie, taktyka, pierwsza pomoc, techniki interwencji itd. Co istotne, podczas całego procesu kwalifikacyjnego i okresu próbnego kandydat poddawany jest ciągłej obserwacji pod kątem radzenia sobie ze stresem i emocjami. W razie wątpliwości lub negatywnych ocen, kandydata odsyła się do innej komórki Służby Celno-Skarbowej lub do jego poprzedniego miejsca pełnienia służby. Dodatkowo w celu sprawdzenia dalszej przydatności do pełnienia służby w tej jednostce wszyscy funkcjonariusze podlaskiej GZD co roku przystępują do fizycznych testów kontrolnych, których niezaliczenie może oznaczać dla nich wykluczenie z zespołu.

Funkcjonariusze podlaskiej Grupy regularnie szkolą się we własnym zakresie, w ramach własnego planu szkolenia w oparciu o program przygotowany przez WDTiO i własnych instruktorów. Dodatkowo, pod opieką instruktorów z WDTiO, odbywają cykliczne szkolenia z zakresu strzelania i taktyki działania zespołowego na obiektach aglomeracji miejskiej i budynkach usytuowanych na obszarach leśnych na terenie województwa podlaskiego.

Dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności działań realizacyjnych, dwa razy w roku w obiektach szkoleniowych należących do Krajowej Szkoły Skarbowości odbywają się ćwiczenia krajowe funkcjonariuszy wszystkich sześciu grup GZD, które prowadzone są przez instruktorów WDTiO. Celem wspólnych szkoleń jest przede wszystkim standaryzacja procedur oraz taktyki dla funkcjonariuszy rozlokowanych na terenie całego kraju grup GZD. 

Program szkoleniowy GZD obejmuje swoim zakresem m.in.: planowanie działań realizacyjnych polegających na zatrzymaniu osób niebezpiecznych, metody zatrzymywania osób niebezpiecznych, zasady przeprowadzania konwoju zatrzymanych osób, umiejętności pokonywania przeszkód budowlanych, sposoby udzielania pierwszej pomocy w warunkach taktycznych TCCC (Tactical Combat Casualty Care), wyszkolenie strzeleckie oraz techniki wykorzystania i użycia środków przymusu bezpośredniego.

Od czterech lat w ramach bliskiej współpracy funkcjonariusze GZD szkolą się pod kierunkiem instruktorów z Samodzielnego Pododdziału ących do Krajowej Szkoły Skarbowości odbywają się ćwiczenia krajowe funkcjonariuszy wszystkich sześciu grup GZD, które prowadzone są przez instruktorów WDTiO. Celem wspólnych szkoleń jest przede wszystkim standaryzacja procedur oraz taktyki dla funkcjonariuszy rozlokowanych na terenie całego kraju grup GZD.

GZD również współpracuje z psychologiem Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, który zapewnia opiekę: psychologiczną w sytuacjach kryzysowych oraz psychoedukację. Ma on na celu przekazywanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do funkcjonowania w różnych okolicznościach życiowych i warunkach społecznych.

Każdy funkcjonariusz GZD ma swoją rolę i jest niezbędnym ogniwem grupy w czasie prowadzonych działań. Zdając sobie z tego sprawę, funkcjonariusze podlaskiej GZD nieustannie podwyższają swoje kompetencje oraz doskonalą posiadane już umiejętności, aby w sytuacji krytycznej nie zawieść siebie ani swoich kolegów. Wszyscy funkcjonariusze GZD, poza służbą, uprawiają sport, m.in.: trenując sporty walki, kulturystyką i crossfit. Ponadto, większość z nich to instruktorzy wyszkolenia strzeleckiego, taktyki i technik interwencji, pierwszej pomocy, posiadacze stopni mistrzowskich w Taekwon-do ITF. 

W ramach stałego doskonalenia umiejętności z zakresu m.in. taktyki działania zespołowego, funkcjonariusze biorą udział w licznych warsztatach strzeleckich, mających na celu opanowanie i doskonalenie umiejętności bezpiecznego, sprawnego i skutecznego posługiwania się bronią palną. Zajęcia te prowadzone są przez doświadczonych instruktorów: byłych operatorów zespołów bojowych JW GROM oraz byłych funkcjonariuszy jednostek kontrterrorystycznych MSWiA. W czasie tego typu zajęć instruktorzy dzielą się z funkcjonariuszami swoją ogromną wiedzą i umiejętnościami strzeleckimi nabytymi podczas pracy i szkoleń z najlepszymi krajowymi oraz zagranicznymi jednostkami kontrterrorystycznymi i specjalnymi. Samodoskonalenie funkcjonariuszy GZD PUCS dotyczy każdego aspektu służby, czego przykładem może być ratownik medyczny grupy, który odpowiada za zabezpieczenie medyczne podczas działań realizacyjnych i prowadzi zajęcia z pierwszej pomocy dla kolegów z grupy. Swoje praktyczne doświadczenie zdobywa on w Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Białymstoku, jeżdżąc w Zespołach Ratownictwa Medycznego. Nieustanne podnoszenie poziomu kompetencji przekłada się na osiągnięcia i sukcesy funkcjonariuszy GZD PUCS. W grupie znajdują się uczestnicy i medaliści wielu zawodów strzeleckich i sportowych. W ostatnim czasie największymi sukcesami w tym zakresie było ukończenie przez jednego z funkcjonariuszy ekstremalnego biegu GROM Challenge oraz debiut i zwycięstwo grupy w tegorocznej (2023) edycji zawodów TCCC Paramedyk.

Funkcjonariusze GZD PUCS mają za zadanie dbać o bezpieczeństwo funkcjonariuszy i pracowników KAS podczas działań realizacyjnych wynikających z ustawowych uprawnień KAS, np.: w trakcie zatrzymywania osób podejrzanych i ich doprowadzania do sądów, prokuratur, aresztów śledczych i PDOZ, podczas przeszukań miejsc składowania towarów pochodzących z przemytu, działań kontrolnych na dużych bazarach i targowiskach oraz likwidacji nielegalnych wytwórni wyrobów akcyzowych. Ponadto funkcjonariusze GZD prowadzą również działania pościgowe i blokadowe, a także przeprowadzają konwoje zatrzymanych towarów oraz wartości pieniężnych.

Województwo podlaskie jest w obszarze zainteresowań wyspecjalizowanych grup przestępczych, które zajmują się m.in.: przemytem papierosów oraz nielegalnym hazardem. Lokale, gdzie odbywają się nielegalne gry, funkcjonują głównie w zachodniej części województwa. Jednym z zadań GZD PUCS są również działania realizacyjne przeciwko członkom tych grup. Niemal za każdym razem białostocka GZD przeprowadza wejścia siłowe do lokali z nielegalnymi automatami do gry. Wynika to z faktu, iż są one zawsze monitorowane, ściśle kontrolowane i odpowiednio zabezpieczone przed wejściem. Zdarzało się, że w lokalach oprócz maszyn do gier znajdowały się także narkotyki i niebezpieczne narzędzia.

Zakres działania GZD PUCS nie ogranicza się tylko do rodzimego województwa podlaskiego. Funkcjonariusze przeprowadzają również realizacje na terenie całej Polski, zapewniając wsparcie funkcjonariuszom WDTiO podczas ich działań wymagających większych sił i środków (obiekty wielkopowierzchniowe, jednoczesne wejście w kilka miejsc). Działania te dotyczą zatrzymywania osób podejrzanych o przestępstwa skarbowe i uznanych za niebezpieczne, np. ze względu na ich przeszłość kryminalną, posiadających lub mogących posiadać broń, wchodzących w skład zorganizowanych grup przestępczych. Realizacje tego typu prowadzone są zarówno samodzielnie przez KAS, jak również we współpracy z innymi służbami.

Podlaska Grupa Zabezpieczenia Działań ma na koncie wiele spektakularnych realizacji, które w znacznym stopniu przyczyniły się do sukcesów Służby Celno-Skarbowej w walce z zorganizowaną przestępczością w naszym kraju. Wkrótce po utworzeniu podlaskiej GZD funkcjonariusze grupy zostali rzuceni na tzw. głęboką wodę, dostając zlecenie uderzenia w proceder produkcji i dystrybucji nielegalnego alkoholu na wielką skalę. W czasie operacji realizowanej w okolicach Szudziałowa (pow. sokólski) zlikwidowano gigantyczną leśną bimbrownię. Wkraczając na teren funkcjonariusze całkowicie zaskoczyli trzech mężczyzn nadzorujących produkcję alkoholu. Przejęto urządzenia i półprodukty służące do jego wytwarzania, zabezpieczono ponad 800 litrów bimbru i 8 tys. litrów tzw. zacieru. Łącznie w sprawie pięciu osobom zostały przedstawione zarzuty związane z produkcją i przechowywaniem nielegalnego alkoholu.

Inną głośną akcją z udziałem funkcjonariuszy GZD PUCS było rozbicie zorganizowanej grupy przestępczej, która naraziła Skarb Państwa na stratę co najmniej 150 mln zł. Przestępcy fałszowali dokumentację handlową i faktury VAT, dotyczące towarów sprowadzanych z Azji. Na zlecenie Prokuratury Regionalnej w Białymstoku w centralnej części kraju do działań zostali skierowani również funkcjonariusze WDTiO i GZD z mazowieckiego oraz podlaskiego UCS. Podczas akcji zatrzymano 10 członków tej grupy. Zabezpieczono również 1,5 mln zł w gotówce, biżuterię, zegarki i złoto inwestycyjne o wartości blisko 1 mln zł. Funkcjonariusze znaleźli także broń, narkotyki i nielegalny alkohol. Kolejnym sukcesem funkcjonariuszy GZD PUCS było rozbicie grupy przestępczej, która produkowała i handlowała papierosami oraz przemycała wyroby tytoniowe do Wielkiej Brytanii, Szwecji i Francji. Efektem wspólnych działań mazowieckiego KAS, CBŚP i brytyjskiej służby HM Revenue & Customs było 25 osób zatrzymanych, przejęcie 2 ton tytoniu oraz urządzeń do produkcji i pakowania papierosów. Kilkukrotnie podlaska Grupa wspólnie z WDTiO i mazowiecką GZD działały na terenie Ostrołęki (woj. mazowieckie), likwidując nielegalne salony gier. W celu szybkiego wejścia do pomieszczeń i zatrzymania osób, które trudniły się urządzaniem nielegalnych gier hazardowych, funkcjonariusze często zmuszeni byli do forsowania drzwi, które zazwyczaj były antywłamaniowe.

W celu zwiększenia bezpieczeństwa i zapewnienia maksymalnej skuteczności działania, podlaska GZD dysponuje nowoczesnym wyposażeniem i uzbrojeniem. Umundurowaniem funkcjonariuszy jest odzież firm: CLAW GEAR, CURRAHEE, SPEC OPS w kolorze oliwkowo-zielonym. Buty używane w GZD to obuwie AKU TACTICAL SPIDER II, AKU TACTICAL PILGRIM i LOWA Z-6S GTX. Umundurowanie uzupełniają pasy i ładownice TEMPLARS GEAR oraz kabury firmy SAFARI LAND 6354 DO. Ochronę balistyczną funkcjonariuszom zapewniają kamizelki typu Plate Carrier (QRS AT z systemem szybkiego wypinania) oraz hełmy BUSCHA AMP-1E HC i BK-ACH-HC. Łączność zapewnia sprzęt cyfrowy HYTERA, zintegrowany z systemem PTT i ochronnikami słuchu SORDIN SUPREME PRO X i OTTO NoizeBarrier TAC model V4-110320D.

Dodatkowe wyposażenie funkcjonariuszy stanowią gogle taktyczne Influx AVS Goggle i okulary taktyczne WILEYX i ESS, elektryczne urządzenia obezwładniające TASER X26 i X2 oraz granaty hukowo-błyskowe. Każdy członek zespołu wyposażony jest w indywidualny pakiet medyczny, posiada również na stanie plecak taktyczny firmy HELIKON i torbę transportową firmy MIL-TEC. Funkcjonariusze podczas działań związanych z czynnościami operacyjnymi wykorzystują także lekkie kamizelki firmy JMD DANIEL TECHNOLOGIE. Na wyposażeniu GZD podlaskiej KAS znajduje się również sprzęt niezbędny do pokonywania przeszkód technicznych i budowlanych. Oprócz podstawowych narzędzi mechanicznych w postaci łap, młotów oraz taranów firmy 5.11, funkcjonariusze wykorzystują narzędzia hydrauliczne firmy LUKAS oraz piłę spalinową STIHL. Do tego wyposażenia dochodzi tarcza balistyczna UNITED SHIELD E.R.T. z Lubawy i składana lekka drabina taktyczna Little Giant 17. Uzbrojenie podlaskiej GZD to pistolety Glock 17 GEN. 5 MOS oraz latarki Stream Light TLR1 i celowniki kolimatorowe SIG SAUER ROMEO2. Broń długa to pistolety maszynowe SIG SAUER MPX 8”. Osprzęt do broni długiej stanowią celowniki kolimatorowe SIG SAUER ROMEO8T oraz latarki SUREFIRE M340C Scout Pro/model M340C-BK-PRO, wraz ze zdalnym włącznikiem.

Dodatkowe wyposażenie funkcjonariuszy wiąże się z ich funkcją, jaką pełnią w grupie. Dla przykładu, breacher grupy, którego zadaniem jest pokonywanie zamkniętych drzwi i innych przeszkód celem udrożnienia wejścia zespołu do budynku, wyposażony jest dodatkowo w strzelbę gładkolufową Fabarm STF12 w najkrótszej odmianie Short Initial. Z kolei medyk grupy, który odpowiada za zabezpieczenie medyczne podczas działań realizacyjnych, wyposażony jest w plecak medyczny Paramedyka. Dodatkowo posiada defibrylator oraz torbę medyczną R1. 

Grupa Zabezpieczenia Działań Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego jest bardzo ważnym ogniwem w zwalczaniu nielegalnych procederów gospodarczych. Funkcjonariusze GZD PUCS udowodnili to wielokrotnie, zatrzymując niebezpiecznych przestępców oraz biorąc udział w rozbijaniu zorganizowanych grup przestępczych, przyczyniając się w ten sposób do zapewnienia bezpieczeństwa ekonomicznego kraju. Dzięki ciężkiej pracy, nowoczesnemu wyposażeniu i niezwykłemu zaangażowaniu w proces szkolenia, funkcjonariusze podlaskiej GZD skutecznie i przede wszystkim bezpiecznie realizują zadania o podwyższonym ryzyku.