Samodzielne Pododdziały Antyterrorystyczne Policji

W roku 1988 wszystkie plutony zostały powiększone i przemianowane na kompanie specjalne, a w roku 1990 wraz z przekształceniem ZOMO w Oddziały Prewencji Policji, stały się Kompaniami Antyterrorystycznymi (KAT).

W roku 2000 zostały wydzielone ze struktur Oddziałów Prewencji i zostały podporządkowane bezpośrednio komendantom wojewódzkim policji, jako Samodzielne Pododdziały Antyterrorystyczne Policji (SPAP). W roku 2003 utworzono także sześć Sekcji Antyterrorystycznych w tych komendach wojewódzkich, które nie posiadały własnego SPAP. Sekcje AT mają mniejsze stany etatowe i nie są jednostkami samodzielnymi. Powstały one na bazie wcześniej istniejących nieetatowych grup specjalnych.

Od początku ich istnienia ich podstawowym zadaniem jest wspieranie działań innych pionów Policji oraz służb pozapolicyjnych w sytuacjach wymagających użycia szczególnych sił i metod działania. Obecnie przepisy policyjne wskazują, że w szczególności zadaniem SPAP jest „fizyczne zwalczanie terroryzmu poprzez prowadzenie działań rozpoznawczych oraz bojowych przy użyciu taktyki antyterrorystycznej, zmierzających do likwidowania zamachów terrorystycznych”, prowadzenie działań minersko-pirotechnicznych, a także  wykonywanie innych zadań wymagających użycia specjalistycznych sił i środków lub specjalnej taktyki działania.

W praktyce oznacza to przede wszystkim zatrzymywanie szczególnie niebezpiecznych osób na zlecenie komórek służby kryminalnej, Centralnego Biura Śledczego i innych służb i organów, wspieranie działań pościgowych, wzmacnianie ochrony  ważnych osób, wspieranie służb konwojowych i policji sądowej podczas konwojów i rozpraw z udziałem szczególnie niebezpiecznych przestępców.

Policyjni antyterroryści byli i są wykorzystywani także do wspomagania oddziałów prewencji podczas tłumienia zamieszek, do wydobywania spod wody zwłok i dowodów rzeczowych,  a także innych zadań, w których istotne okazują się możliwości sprzętowe i wyszkolenie operatorów – w tym  akcji ratowniczych podczas klęsk żywiołowych.

Wchodzący w skład pododdziałów pirotechnicy odpowiedzialni są przede wszystkim za rozbrajanie samodziałowych urządzeń wybuchowych. Instruktorzy często angażowani są także do szkolenia policjantów innych jednostek policji oraz funkcjonariuszy i żołnierzy innych służb i formacji.  

Pododdziały od momentu rozwinięcia ich w kompanie antyterrorystyczne liczyły około pięćdziesięciu funkcjonariuszy, podzielonych na dowództwo, pluton szturmowy, pluton taktyczno – szkolny (złożony z instruktorów) i zespół minersko – pirotechniczny. Po przeformowaniu ich w SPAP zasadniczo struktura ta została zachowana, choć należy odnotować spadek liczebności etatowej części jednostek w ostatnich latach oraz fakt, że struktura, w zależności od potrzeb, często nie jest traktowana sztywno, i podczas działań bojowych do grup szturmowych włącza się instruktorów, a szkolenie prowadzą także policjanci plutonów szturmowych, posiadający odpowiednią wiedzę i uprawnienia.  

Policjanci pododdziałów antyterrorystycznych w ciągu wielu lat brali udział w licznych działaniach, w tym zatrzymaniach członków zorganizowanych grup przestępczych, oraz rozwiązywali sytuacje zakładnicze. Na uwagę zasługuje zwłaszcza odbicie zakładników w sądzie w Jeleniej Górze, 13 marca 2000 roku przez policjantów wrocławskiego pododdziału, obezwładnienie w roku 2007 strażnika więziennego   w Sieradzu przez łódzki SPAP, czy akcja ratownicza krakowskich antyterrorystów podczas powodzi w roku 1997, podczas której zatrzymali oni zerwaną z cum barkę, grożącą uderzeniem w most na Wiśle.

Od połowy lat dziewięćdziesiątych, standardowym umundurowaniem KAT były charakterystyczne szaro – czarne kombinezony (AT1), od roku 2000 zastępowane przez kombinezony  AT2 w kolorze czarnym. W ostatnich latach niektóre pododdziały  wprowadziły do użycia inne wzory mundurów. Używane jest oporządzenie pochodzące od różnych producentów, obecnie głównie modułowe. W zespołach minersko – pirotechnicznych wykorzystywane są m.in. roboty saperskie oraz kombinezony podchodzeniowe EOD-7.

Podstawowym typem broni krótkiej w pododziałach AT są pistolety Glock 17 i 19 (wcześniej CZ85B oraz rewolwery Astra i Gward na nabój .38 Spc), z  pistoletów maszynowych używa się HK MP5A3, HK UMP9 oraz rodzimych „Glauberytów” w kilku wersjach. W części jednostek były używane także izraelskie UZI. 

Podstawowym typem broni wsparcia są karabinki rodziny AK (AKM, AKMS, AKMŁ i ), czasami poddane modernizacji oraz w niektórych jednostkach – karabinki G36. Podstawowym typem strzelb są amerykańskie strzelby powtarzalne (pump-action) Mossberg 500 kalibru 12 (wcześniej używano także  radzieckich Iż-27 oraz niemieckich Imperatorów), a wśród broni wyborowej standardem są fińskie karabiny TRG-21 i TRG-22 na nabój 7,62x51mm.

Stosowane są także inne rodzaje  uzbrojenia, w tym paralizatory Taser X26, karabiny maszynowe PK, wyrzutnie granatów łzawiących RWGŁ-3, stosowane także do miotania siatek obezwładniających (zestaw SZO-84) oraz granaty hukowo – błyskowe produkcji czeskiej i niemieckiej.  

Nabór prowadzony jest spośród funkcjonariuszy Policji  w służbie stałej, przechodzących szereg testów badających ich sprawność psychofizyczną i przydatność do służby.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!