Ochrona słuchu w strzelectwie

Z jakiego powodu stosuje się strzeleckie ochronniki słuchu?

W przypadku wystrzału z broni palnej ciśnienie jest tak wysokie, że określane jest mianem fali nadciśnienia. Fala ta jest w stanie uszkodzić błonę bębenkową w uchu. Jest to uraz mechaniczny, ponieważ błona zostaje przedziurawiona przez wysokie ciśnienie. W zależności od wielkości uszkodzenia skutkiem będzie czasowe lub stałe pogorszenie słuchu, zawroty głowy, szumy w uszach.

Ciśnienie akustyczne powyżej 0,5Pa  (czyli dźwięk o natężeniu powyżej 80dB) powoduje obniżenie ostrości słuchu, natomiast ciśnienie akustyczne powyżej 20Pa (czyli dźwięk o natężeniu 120-130dB) może prowadzić do uszkodzenia błony bębenka. W przypadku broni natężenie hałasu będzie zróżnicowane w zależności od kalibru oraz długości lufy, dlatego strzał z pistoletu kalibru .22lr (long rifle) powoduje hałas o natężeniu ok. 134dB, z pistoletu 9mm natężenie ok.158dB, z karabinków .223 natężenie ok. 155dB, ze strzelby 12/70 natężenie ok. 156dB.

Ponieważ natężenie generowane przez wybuch w trakcie strzelania przekracza wartości uznawane za niebezpieczne dla człowieka (oraz zwierząt) ochrona słuchu jest obowiązkowa zarówno dla strzelca, jak i osób postronnych. W zależności od czasu trwania strzelania, typu broni z której strzelamy, liczby osób jednocześnie strzelających oraz ogólnego komfortu użytkowania do ochrony słuchu można wykorzystać zatyczki, pasywne lub aktywne ochronniki słuchu.

Kryteria doboru ochrony słuchu

Najważniejszym kryterium w doborze ochrony słuchu jest redukcja hałasu, określana dwoma wskaźnikami - SNR (Single Number Rating) oraz NRR (Noise Reduction Rating). Oba wskaźniki oznaczone są przez liczbę decybeli (dB) o jaką hałas potencjalnie zostanie zmniejszony, tzn., że im wyższa liczba SNR lub NRR, tym większą ochronę słuchu otrzymujemy. Wskaźnik SNR jest standardem UE, natomiast NRR standardem z USA, różnią się procedurą testowania.

Wyników testów nie należy czytać dosłownie, zapis SNR 33dB lub NRR 30dB należy zinterpretować stosując derating czyli obniżenie wartości. W przypadku wskaźnika SNR można przyjąć obniżenie wartości o 4dB czyli dla SNR 36dB uzyskamy rzeczywistą redukcję hałasu na poziomie 32dB (derating zgodny z zaleceniami Health and Safety Laboratory). 

Derating dla wskaźnika NRR można przeprowadzić używając wzoru:  wartość NRR w dB – [(wartość NRR w dB - 7) /2] np. dla NRR 27dB:  27-[(27-7)/2]= 17, oznacza to, że rzeczywista redukcja hałasu będzie wynosiła około 17dB. Jest to ważna informacja w przypadku zatyczek oraz pasywnych ochronników słuchu.

Dla aktywnych ochronników podawana jest informacja do jakiego poziomu dB redukcją hałas, a nie o ile go zredukują. Ochronniki aktywne powinny ograniczać hałas do poziomu bezpiecznego tj. w zakresie od 80dB do 82dB.  Dla zwiększenie ochrony można połączyć zatyczki z ochronnikami słuchu, a ich łączną redukcję hałasu poznamy dodając 5 dB do sprzętu ochronnego o wyższej wartości NRR np. posiadając zatyczki o NRR 20db oraz ochronniki o NRR3 30dB należy przyjąć, że łącznie zapewnią redukcję na poziomie około 35dB.

Dla wielu strzelców istotnym kryterium wyboru jest słyszalności dźwięków otoczenia. Rozwiązania pasywne takie jak zatyczki oraz ochronniki pasywne, tłumią wszystkie dźwięki, te niepożądane jak wystrzał oraz te oczekiwane jak instruktarz prowadzącego trening. Dlatego rozwiązaniem pośrednim są sylikonowe zatyczki półaktywne, które posiadają kanalik doprowadzający dźwięk do ucha, a użytkownik może zmienić tryb działania z otwartego ułatwiającego komunikację (mniejsze tłumienie hałasu) do trybu zamkniętego (większe tłumienie hałasu).

Ochronniki aktywne

Najwięcej możliwości w tym zakresie dają ochronniki aktywne, które tłumią wystrzał, ale zapewniają słyszalność dźwięków poniżej 80dB. Dodatkowo część modeli wyposażona jest w regulatory głośności oraz wzmacniacze dźwięku o niższym natężeniu jak ludzka mowa. Ochronniki aktywne sprawdzą się na wszelkiego typu szkoleniach, kursach strzeleckich, polowaniach, jako ochrona dla instruktorów, prowadzących strzelanie oraz żołnierzy – czyli wszędzie tam, gdzie aspekt komunikacji pomiędzy uczestnikami strzelania ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa oraz efektywności działania.  

Ze względu na czas korzystania z ochronników słuchu przy wyborze właściwej dla nas ochrony należy kierować się również komfortem noszenia. Zatyczki wykonane z poliuretanu (piankowe) są miękkie, dopasowują się do ucha, ale mogą powodować dyskomfort związany z obawą, że wypadną, ponad to są wyrobem jednokrotnego użytku, dlatego należy pamiętać o zapasie.

Opcją wielokrotnego użytku są zatyczki silikonowe, które dzięki kołnierzom dopasowują się do ucha, jednocześnie blokując się w przewodzie słuchowym przed samoistnym wypadnięciem. W przypadku ochronników słuchu w postaci nauszników komfort noszenia uzależniony jest od szerokości poduszki tłumiącej oraz rodzaju jej wypełnienia. Zazwyczaj poduszki wypełniane są połączeniem płynu i gąbki, jednak największy komfort uzyskamy korzystając z wkładek żelowych (nie wszystkie ochronniki posiadają opcję wymiany poduszek). Dzięki profilowanemu i regulowanemu pałąkowi ochronniki nie będą uciskać głowy, co znacznie wydłuży czas noszenia.

W przypadku żołnierzy lub strzelectwa taktycznego ochronniki nie posiadają pałąków a specjalny montaż do szyn na hełmie. Dla użytkowników spędzających wiele godzin w ochronnikach ważnym aspektem będzie ich waga, a ta może być uzależniona od ciężaru baterii lub akumulatora w przypadku ochronników aktywnych, lub od materiałów i wielkości czaszy tłumiącej w przypadku ochronników pasywnych.

Warto także zweryfikować czy produkt ochrony słuchu spełnia oczekiwania indywidualne. Udogodnieniem dla strzelców karabinowych będzie ukośne ścięcie czaszy ochronników (lub niskoprofilowa czasza), dzięki któremu poprawnie ułoży broń długą w dołku strzeleckim. Osoby strzelające w trakcie opadów deszczu lub przy znacznej wilgotności powietrza docenią wodoodporne ochronniki. Dostępne są również ochronniki umożliwiające podłączenie telefonu lub innych urządzeń poprzez gniazdo mini jack, lub przez wbudowany moduł Bluetooth.        

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!