Zmierzch niemieckich oddziałów Fallschirmjäger. Monte Cassino.

17 stycznia 1944 roku siły alianckie rozpoczęły atak na Linię Gustawa a tym samym na obszar w rejonie miasta i klasztoru Cassino. Głównym założeniem nacierających Amerykanów było otwarcie drogi do Rzymu poprzez dolinę Liri. Do 10 lutego atakującym oddziałom amerykańskim udało się opanować przejściowo wzgórza okalające Cassino - 601, 468 i 593, jednak zdecydowany kontratak Niemców wyparł ich z tych pozycji. Obrona umocnień w rejonie miejscowości Cassino oraz wzgórza klasztornego przypadła w udziale 1. Dywizji Strzelców Spadochronowych (1. Fallschirmjäger Division) generalleutnanta Richarda Heidricha wspartej oddziałami 90. Dywizji Piechoty. W tym czasie odziały 3. FJR zostały wycofane jako rezerwy na południe od wzgórza 593, z tej pozycji spadochroniarze byli między innymi świadkami niszczycielskiego bombardowania klasztoru przez amerykańską flotę powietrzną 15 lutego 1944 roku. Tego dnia 225 maszyn z 435 floty powietrznej zrzuciło na klasztorne zabudowania 567 ton bomb burzących i zapalających. W chili nalotu w klasztorze znajdowało się około 800 osób - mnichów i okolicznych mieszkańców. Efektem niszczycielskiego nalotu obok całkowitego zburzenia budynków było 427 ofiar śmiertelnych.

Przeczytaj także: Zmierzch niemieckich oddziałów Fallschirmjäger. Sycylia

Dwa dni później, doskonale przygotowane przez amerykańskich lotników pozycje obronne obsadzili niemieccy spadochroniarze. Atak lotniczy na nieobsadzone przez oddziały niemieckie zabudowania klasztorne amerykanie przeprowadzili ze względu na podejrzenia, że jest tam ulokowany niemiecki punkt obserwacyjny i radiostacja. Nie pomogły również zapewnienia dowódcy niemieckiego - Keserlinnga, że klasztor nie zostanie wykorzystany w trakcie walk. Wydał on bezpośredni rozkaz swoim oddziałom zakazujący budowy umocnień w obrębie do 300 metrów od klasztornych murów. Amerykanie podejrzewali podstęp, jedyne na co się zdobyli w tym zakresie to zrzucenie ulotek w okolicach klasztoru informujących o planowanym ataku i wzywających do opuszczenia go przez mnichów i ludność cywilną. Obronę klasztornych ruin powierzono oddziałom 1. FJR oraz oddziały z 7.Dywizji Piechoty. Koniec pierwszej bitwy o Monte Cassino, który nastąpił 20 lutego, dał Niemcom czas na zreorganizowanie wycieńczonych oddziałów. Na wzgórze klasztorne skierowano wówczas 1. batalion (150 żołnierzy) 3. FJR, 2. batalion (180 żołnierzy) miał bronić miejscowości Cassino a trzeci, który dysponował wówczas jedynie 70 żołnierzami, skierowano jako odwód do miejscowości Fontana.

15 marca ruszyła kolejna ofensywa aliancka, która trwała do 23 marca. Tym razem do szturmu przystąpiły oddziały nowozelandzkie dowodzone przez generała Bernarda Fryberga.  Atak rozpoczął się potężnym bombardowaniem lotniczym, w trakcie którego na miejscowości Cassino zrzucono blisko 1000 ton bomb. W ruinach, ocalałe oddziały z 2 bataliony podjęły walkę. Straty (2 kompania przestała istnieć) spowodowały powstanie luk w obronie - nie obsadzone między innymi zostało wzgórze 193, umożliwiły aliantom przenikanie prze niemiecką linię obrony, jednak ataki rozbijały się o silnie bronione wzgórze klasztorne i miasto. Wieczorem pierwszego dnia walk niedobitki niemieckiego 2. batalionu zostały wzmocnione rezerwami - 3. batalionem, co umożliwiło im skuteczne kontunuowanie obrony. Szczególnie przydatne w tych działaniach okazała się 8 kompania moździerzy, pod ostrzałem której załamywały się kolejne natarcia.

Przeczytaj także: Zmierzch niemieckich oddziałów Fallschirmjäger. Półwysep Apeniński

Fiaskiem zakończyły się również próby zdobycia ruin klasztoru przez oddziały nowozelandzkie, wprawdzie oddziałom Gurkhów udało się w nocy z 15 na 16 marca opanować sąsiednie wzgórza - 435 i 202, jednak kontratak spadochroniarzy odizolował ich od sił głównych. Brak w zaopatrzeniu zmusił ich ostatecznie do wycofania się 24 marca. Pod koniec miesiąca zastój na froncie został wykorzystany przez 1. DS na uzupełnienie oddziałów i ich reorganizację. W ramach 3. FJR z linii frontu wycofano pozostałości 3. batalionu, który został skierowany do tworzącej się 5. DS, 1. i 2. batalion zostały również wycofane z Cassino i po wzmocnieniu ich oddziałami 100. pułku strzelców górskich powierzono im obronę górującej nad klasztorem góry Monte Cairo oraz wzgórz 601,575, i 593.

Po chwili wytchnienia, 11 maja o 23.00 alianci rozpoczęli kolejną batalię o Monte Cassino. Centrum ataku po raz kolejny stanowiło wzgórze 593 obsadzone przez 1. batalion 3. FJR. Tym razem do szturmu ruszyli żołnierze z 2. Korpusu Polskiego. Walki, toczące się praktycznie o każą piędź ziemi były zacięte i krwawe, wzgórze 593 przechodziło w ich toku z rąk do rąk. Jednak fanatyczny opór niemieckich spadochroniarzy okazał się ostatecznie niepotrzebny. Decydujące natarcie zostało przeprowadzone przez marokańskie i algierskie oddziały francuskiego korpusu ekspedycyjnego. Oddziały te przeprowadziły skuteczne uderzenie i przełamały Linię Gustawa obchodząc kluczowe umocnienia w rejonie Cassino. Powstało zagrożenie okrążenia walczących tam wojsk.

Przeczytaj także: Zmierzch niemieckich oddziałów Fallschirmjäger. Afryka Północna

Dodatkowo 17 maja odziały 2. Korpusu Polskiego zdobyli szczyt 593 - Góra Ofiarna i stąd zostało wyprowadzone następnie uderzenie na samo wzgórze klasztorne.  Feldmarszałek Albert Kesserling wydał 17 maja rozkaz opuszczenia umocnień w rejonie Cassino. Z zajmowanych dotychczas pozycji zeszła wówczas tylko garstka obrońców, pozostali polegli. Na przykład w 1. kompani z 1. batalionu przeżyło tylko trzech żołnierzy. Oddziałom, które nie miały już możliwości wycofana się głównodowodzący wojsk niemieckich wydał zgodę na poddanie się. Z takiej możliwości skorzystało ok. 100 spadochroniarzy, pozostali z różnym skutkiem przebijali się do swoich.18 maja nad ruinami klasztoru załopotała biało-czerwona flaga.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!