Fallschirmjäger Division – SS FJ Btl 500/600 – część 4

Wykrwawiony batalion nie cieszył się jednak długim odpoczynkiem w Lublanie (niektóre źródła podają jako miejsce odpoczynku i uzupełnienia Pertovac w Czarnogórze), do której został skierowany po zakończeniu operacji. Wraz z końcem czerwca batalion spadochronowy SS skierowano ponownie do walki. Pierwotnie jego celem miały być wyspy Alandzkie, których opanowanie miało spowolnić postęp Rosjan i zapewnić spokój na trasach żeglugi prowadzących z Norwegii i Szwecji do Niemiec. Jednakże wojska radzieckie w tym zakresie były szybsze. Zapadła więc decyzja o skierowaniu SS-manów z 500 batalionu na front wschodni, który w wyniku rosyjskiej operacji „Bagration” rozpaczliwie potrzebował wsparcia w ludziach i sprzęcie. Jeden batalion wydaje się w takim wymiarze kroplą w morzu potrzeb Wehrmachtu, jednak w tej fazie wojny Niemcy rzucali na front wschodni wszelkie dostępne oddziały i rezerwy.

292 SS-manów (batalion uzupełniono ludźmi, którzy nie brali udziału w operacji Rösselsprung oraz rannymi powracającymi do oddziału wraz z końcem leczenia) skierowano 29 czerwca do Gotenhafen w Prusach Wschodnich, gdzie zlokalizowane było Bałtyckie Dowództwo Marynarki Wojennej (Marine Oberkommando Ostsee), a następnie przerzucono ich do Narwy w Estonii z przydziałem do 3. Korpusu Pancernego SS Obergruppenführera Felixa Steinera. Przydział ten jednak pozostał aktualny jedynie przez kilka dni. Już 10 lipca SS FJ Btl 500 przerzucono drogą lotniczą na Litwę w rejon działania północnego skrzydła Grupy Armii Centrum i broniącej się tam 3. Armii Pancernej pod dowództwem Generalleutnanta Hasso von Manteuffela. Batalion został następnie skierowany do współdziałania z 39. Korpusem Pancernym i przydzielony do 1. batalionu Pułku Pancernego „Grossdeutchland”. Utworzona w ten sposób grupa bojowa została niezwłocznie rzucona do ogarniętego walkami Wilna. Zmagania o stolicę Litwy zakończyły się 13 lipca, po czym SS FJ Btl 500 wycofali się w kierunku Kowna. Podczas walk o to miasto spadochroniarze SS działali wspólnie z Brygadą Pancerną von Werthen z 7. Dywizji Pancernej Generalleutnant’a Karla Mausa oraz z 212. DP i 252. DP.  W trakcie odwrotu oraz prowadzonych wówczas działań osłonowych, grupa bojowa, w skład której wchodził batalion spadochroniarzy SS, toczyła między innymi walki w okolicach Kowna i Raseiniai, opóźniając tym samym pochód Rosjan w kierunku Kłajpedy.

Kilka tygodni walk na froncie wschodnim SS FJ Btl 500 okupił wysokimi stratami. Stan osobowy oddziału 20 sierpnia 1944 r. wynosił niespełna 90 zdolnych do walki żołnierzy, których skierowano następnie  do 731. Panzerjäger Abteilung (oddziałem niszczycieli czołgów). Na początku września pozostałości batalionu spadochroniarzy SS ponownie przydzielono do Pułku Pancernego „Grossdeutschland”, wraz z którym wycofali się do Kłajpedy. W pierwszych dniach października SS FJ Btl 500 uczestniczyli wraz z niedobitkami Pułku Pancernego „Grossdeutschland” oraz 58. Dywizji Piechoty, w walkach o utrzymanie korytarz do Kurlandii. Postęp wojsk radzieckich zepchnął ostatecznie broniących się Niemców, w tym SS FJ Btl 500 do Kłajpedy i zamknął ich w okrążeniu. Kontakt z uwięzionymi oddziałami odbywał się jedynie drogą morską, i właśnie z takiej sposobności ewakuacji  skorzystały niedobitki batalionu spadochronowego SS (10 października 1943 r.), które trafiły najpierw do pruskiej miejscowości Zichenau, a następnie przeniesione do Deutsch Wagram w Austrii. Odpoczynek w Austrii obok uzupełnienia w postaci włączenia do zdziesiątkowanego batalionu Ausbildung und Ersatz Kompanie (kompanii szkoleniowo-zapasowej) przyniósł również reorganizację. W oparciu o weteranów z SS FJ Btl 500 utworzono nowy batalion spadochroniarzy o nazwie SS FJ Btl 600, którego stan w większości uzupełniono wolontariuszami, w tym z Luftwaffe, Krigsmarine oraz żołnierzami z przeformowanej Dywizji „Brandenburg”, którzy nie zgodzili się kontynuować służby w Dywizji Grenadierów Pancernych „Brandenburg”. W tym czasie oddział przechodzi także intensywne szkolenie z zakresu walki z czołgami i przeprowadzania operacji specjalnych, znamienne jest jednak pominięcie pełnego szkolenia spadochronowego.

Warto w tym momencie uwydatnić fakt pomijany przez autorów licznych opracowań traktujących o SS FJ Btl 500 oraz SS FJ Btl 600. Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że oba bataliony były dwiema autonomicznymi jednostkami, funkcjonującymi przez pewien czas równolegle. Śledząc szlak bojowy SS FJ Btl 500 i moment powstania kolejnego batalionu spadochroniarzy SS, widać wyraźnie, że rozformowanie pierwszego i utworzenie drugiego nie było działaniem ciągłym. Na taki przebieg wydarzeń wskazuje między innymi odwołanie podczas walk na froncie wschodnim SS-Hstuf Karla Heinza Miliusa ze stanowiska dowódcy „500” i skierowanie go do Serbii, gdzie rozpoczęto formowanie kolejnego batalionu SS Falschirmjäger w oparciu o kompanię szkoleniową SS FJ Btl 500, która przebywała w Falschirmschule III. Dopiero po wycofaniu z frontu wschodniego 90 pozostałych przy życiu SS-manów z „500” skierowano ich do istniejącego już nowego batalionu SS, a ich dotychczasowy oddział rozwiązano.

Nowy „stary” batalion został wkrótce po zakończeniu reorganizacji i szkolenia skierowany do walki i rozpoczął swój szlak bojowy od udziału w operacji „Mickey Mouse” oraz zrealizowana bezpośrednio po niej operacja „Pancerfaust”. W obu przypadkach działania niemieckie, które poprowadził SS-Hstuf  Otto Skorzenny i dotyczyły utrzymania Węgier jako sojusznika III Rzeszy. Problem „węgierski” wywołały przede wszystkim  zbliżający się front wschodni oraz starania regenta admirała Miklosa Horthyego o zawarcie porozumienia z ZSRR. Tajne negocjacje prowadzone przez syna admirała Miklosa Horthego juniora doprowadziły do ostrej reakcji Niemiec. Sytuacja bardzo podobna, jak wcześniejsze wyłamanie się z koalicji Włoch, tym razem była o wiele trudniejsza. Tym razem Wehrmacht nie były w stanie samodzielnie obsadzić tej części frontu i musiał za wszelką cenę utrzymać armię węgierską pod swoimi rozkazami. Polecenie przeprowadzenia akcji wymierzonej w rodzinę Horthych wydał 15 września 1944 r. podczas wizyty Hstuf SS Otto Skorzennego w Wilczym Szańcu Adolf Hitler. Zaufany SS-man Führera otrzymał do swojej dyspozycji  między innymi 600 bat. SS, który miał podjąć współdziałanie z 502. SS Jagdverbande Skorzennego. Miesiąc później spadochroniarze SS dokonali brawurowej akcji pojmania syna węgierskiego regenta, a następnego dnia, wraz z pozostałymi oddziałami uczestniczyły w operacji „Panzerfaust”. Jednak, o ile pierwsza akcja okazała się sukcesem, to w przypadku drugiej, brak informacji ze strony ambasady niemieckiej w Budapeszcie, której pracownicy dokonali krótko przed akcja aresztowania  admirała doprowadził do niepotrzebnych strat. W sumie, działania w zakresie pojmania admirała Horthego, były akcją dobrze pomyślaną, aczkolwiek ryzykowną, tak jak wykazuje w swojej książce „Straceńcy” Bogusław Wołoszański, oddziały węgierskie mogły śmiało przeciwstawić się naprędce sformowanej grupie uderzeniowej SS-Hstuf Otto Skorcennego. Jednak do tego nie doszło i pierwszy „komandos” Adolfa Hitlera odniósł kolejny, spektakularny sukces.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!