Starcie z Minotaurem, cz. 2

OBROŃCY

O ile siłę wojsk niemieckich można określić dosyć precyzyjnie, to nie można jednoznacznie powiedzieć, jakimi siłami i jednostkami dysponował broniący Krety nowozelandzki generał Bernard Freyberg. W zależności od źródła liczebność sił CREFORCE waha się od ok 29 tys. do ponad 43 tys. Rozbieżności są między innymi wynikiem chaotycznej ewakuacji z Półwyspy Peloponeskiego i Grecji, którą przeprowadziła Royal Navy podczas operacji "Demon" w nocy z 24 na 25 kwietnia. W celu przyspieszenia akcji część ewakuowanych oddziałów wyładowano tymczasowo na Krecie, a część przewieziono bezpośrednio do Aleksandrii. W wyniku tego doszło do rozdzielenia i wymieszania jednostek ekspedycyjnych. W ten sposób liczący około 14 tys. żołnierzy garnizon wyspy został wzmocniony ok. 25 tys. ewakuowanych żołnierzy. Warto w tym momencie wspomnieć, że początkowo Kreta nie miała wysokiego priorytetu w planach brytyjskich.

Dopiero porażka w Grecji, spowodowała podjęcie działań mających na celu wzmocnienie obrony wyspy. Dowodzący obroną generał Bernard Fryberg jedyne czym dysponował w nadmiarze, to ludzie. Na Krecie brakowało generalnie wszystkiego, od wyposażenia i uzbrojenia osobistego, poprzez artylerię, w tym jakże kluczowej - przeciwlotniczej, czołgi po środki łączności i istotne dla utrzymania wyspy samoloty. W momencie przygotowań do obrony, siły CREFORCE dysponowały czołgami lekkimi MK VI (około 10 - 16 pojazdów) oraz  szwadronem B 7. batalionu Królewskiego Regimentu Czołgów (wyposażony w czołgi Matilda Mk II - rzut bojowy liczył 5 plutonów po 3 czołgi każdy, pluton dowodzenia - 2 czołgi liniowe i dwa czołgi wsparcia uzbrojone w haubice).

Z pierwotnego stanu szwadronu na wyspie operowało 9 czołgów Matilda Mk II, z czego dwa na pewno umieszczono w rejonie lotniska Maleme. Trudno jest jednoznacznie określić faktyczną siłę jednostek pancernych na Krecie w przededniu lądowania, gdyż szczegółowo opisane jest przede wszystkim użycie czołgów w bitwie o wzgórze 107. W pozostałych przypadkach brakuje jakiekolwiek wzmianki o broni pancernej. Jednak nawet dysponując kilkoma w pełni sprawnymi Matyldami wojska alianckie miały bezwzględną przewagę w broni pancernej. Po stronie niemieckiej w inwazji uczestniczyć miały czołgi typu PzKpfw ( w opisywanym okresie niemieckie jednostki pancerne używały czołgów typu od I do IV), które nie dysponowały odpowiednim uzbrojeniem do zagrożenia pancerzowi brytyjskich Matild.

O wiele gorzej przedstawiała się sytuacja w zakresie sił lotniczych. Generał Bernard Fryberg za całą osłonę powietrzną posiadał pięć szwadronów lotnictwa RAF pod dowództwem marszałka lotnictwa sir Arthura Longmora. Dwa szwadrony wyposażone były w samoloty Bristol Blenheim - lekkie bombowce, używane również jako myśliwce dalekiego zasięgu lub nocne. Pozostałe trzy szwadrony dysponowały pewną ilością samolotów tyku Hawker Hurricane i Gloster Gladiator. Wobec kilkuset samolotów niemieckiej floty powietrznej ich działanie było praktycznie bez znaczenia.

Dyslokacja CREFORCE

Przystępując do opracowania planu obrony Krety generał Bernard Fryberg stanął przed kilkoma dylematami. Z przebywających na wyspie wojsk, jedynie kilkadziesiąt tysięcy przedstawiały jakąkolwiek wartość bojową, brakowało amunicji, środków transportu i łączności. Dodatkowo pomimo dokładnej znajomości niemieckich planów Generał Bernard Fryberg obawiał się desantu morskiego. W związku z tym opracowując strategię obrony, Nowozelandczyk zdecydował się podzielić swoje siły na trzy niezależne zgrupowania. Zgrupowanie centralne odpowiedzialne było za obszar położony na wschód od Chani, dowództwo nad nim objął osobiście generał Bernard Fryberg. Strefa zachodnia - obszary położone na zachód od Chanii znalazły się pod dowództwem brygadiera Edwarda Pattika (największe na Krecie lotnisko - Maleme znalazło się w sektorze obrony brygadiera Jamesa Hargesta - dowódcy 5. Nowozelandzkiej Brygady Piechoty.

Trzecim zgrupowaniem dowodził brygadier Brian Herbert Chappel, który odpowiadał za obszar położony w okolicy Herakliony. Każdemu przydzielił odpowiednio obronę rejonów: Maleme, Retimo i Heraklionu. Każde zgrupowanie stanowiło niezależny związek bojowy z własnymi odwodami. W założeniu, każde zgrupowanie oprócz samodzielnej walki nie mogło również liczyć na bezpośrednie wparcie innych bez wyraźnego rozkazu głównodowodzącego obroną Krety generała Bernarda Fryberga. Niewątpliwie było to jednym z czynników, który przesądził o niepowodzeniu obrony. Równocześnie generał Bernard Fryberg zdawał sobie sprawę z kluczowego znaczenia  kretańskich lotnisk. Przejęcie choćby jednego z nich przez Niemców zapewniało im dostęp do wsparcia i niezbędnego zaopatrzenia. Szczupłe siły CREFORCE w przededniu inwazji zostały przeformowane i podzielone. Największy problem stanowiły oddziały greckie, które mimo liczebności, dysponowały jedynie śladowymi ilościami broni.

Sformowano również oddziały piechoty z kierowców, pilotów RAF, więźniów, jednym słowem z wszystkich zdolnych do walki. jednak wobec opisywanych wcześniej braków w uzbrojeniu, nie miało to większego znaczenia dla przebiegu nadchodzącej bitwy. W zakresie uzbrojenia warto również wspomnieć o tym, że czołgi typu Matilda Mk II uzbrojone w działa 40 mm (2 funtowe) nie dysponowały amunicją odłamkową co czyniło je mało skutecznymi w walce z piechotą. Część tych czołgów w skutek awarii była przeznaczona do pełnienia funkcji nieruchomego punktu oporu. Zdarzały się również sytuacje, że czołgi nie mogły brać udziału w bitwie ze względu na dostarczenie niewłaściwej amunicji. Podobnie było w przypadku artylerii.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!