Samolot klasy MRTT – ekstrawagancja czy pożyteczny element sił zbrojnych?

MRTT dziś
Łukasz Pacholski  /  24-07-2013
KC-130 Hercules są eksploatowane od lat, jak pokazuje fotografia mogą zaopatrywać w paliwo najnowocześniejsze wielozadaniowe samoloty bojowe
KC-130 Hercules są eksploatowane od lat, jak pokazuje fotografia mogą zaopatrywać w paliwo najnowocześniejsze wielozadaniowe samoloty bojowe US Navy

Wyspecjalizowane maszyny tankowania powietrznego, a także coraz popularniejsze transportowo-tankujące, stanowią wyposażenie sił powietrznych coraz większej grupy państw. Nie jest to wynikiem militarnych potrzeb strategicznych czy też ekstrawagancji, lecz zmian zachodzącym we współczesnym świecie.

Poniższy artykuł ma na celu prezentację historii samolotów tej klasy oraz współczesnych uwarunkowań powodujących ich rosnącą popularność na całym świecie.

 2  2. Ciąg dalszy artykułu...

MRTT dziś

W tym miejscu zatrzymać się na chwilę i odpowiedzieć na pytanie, co to jest MRTT? Otóż, w dosłownym rozwinięciu skrótu, jest to Multi Role Tanker-Transport (wielozadaniowy tankowiec-transportowiec), czyli maszyna zdolna do przewozu ładunków (pasażerów bądź spaletyzowanych towarów) oraz umożliwiająca uzupełnianie paliwa w locie przy pomocy giętkich bądź sztywnych przewodów tankujących. Z tego też względu flota klasy MRTT jest spora, gdyż nie ogranicza się do kilku wybranych konstrukcji.

W 2013 roku lista państw, które eksploatują samoloty klasy MRTT liczy ponad 20 pozycji. W grupie można wskazać trzy podgrupy – użytkownicy maszyn transportowo-tankujących, opartych na wyspecjalizowaynch, wojskowych, samolotach transportowych (wyspecjalizowane wersje rodziny Lockheed Martin C-130 Hercules, a wkrótce także Airbus A400M oraz Embraer C-390); posiadacze starych maszyn tankujących oraz wdrażający nową generację wielozadaniowych samolotów transportowo-tankujących.

Pierwsza i największa z nich wykorzystuje fabrycznie modyfikowane „klasyczne” maszyny transportowe – w ich konstrukcji zastosowano pompy umożliwiające przetaczanie paliwa do innych statków powietrznych przy pomocy giętkich przewodów tankujących (umieszczonych w podskrzydłowych zasobnikach). Dzięki temu można swobodnie tankować śmigłowce bądź samoloty różnych typów, w tym wielozadaniowe samoloty bojowe.

Minusem tego rozwiązania są niewielkie możliwości, gdyż rzadko montuje się w kabinie ładunkowej dodatkowe zbiorniki paliwa, a tym samym podstawą są własne zbiorniki, jednak w skali taktycznej maszyny te mogą stanowić uzupełnienie lotniczych grup uderzeniowych. Być może z tego właśnie powodu, zakup maszyn tej podgrupy rozważają Czesi (para samolotów Embraer C-390), a obecnie posiadają je neutralni Szwedzi (KC-130 Hercules).

Druga podgrupa jest obecnie na etapie wycofywania – w większości są to pochodne samolotów tankowania powietrznego Boeing KC-135 oraz cywilnego modelu 707. Oczywiście, nie jest to wyłączna baza, gdyż w eksploatacji znajdują się jeszcze takie konstrukcje jak Boeing 747 (eksploatowane w Iranie), McDonnell-Douglas DC-10 (w Stanach Zjednoczonych oraz Holandii), Iliuszyn Ił-78 oraz Lockheed L1011 i Vickers VC-10 (dwa ostanie w Wielkiej Brytanii).

W większości przypadków są to już maszyny wyeksploatowane, których służba ma się ku końcowi i są sukcesywnie zastępowane przez nową generację samolotów charakteryzujących się większymi możliwościami transportowymi. Trzecia podgrupa wchodzi obecnie do linii coraz szerszym strumieniem. Początkiem trendu są lata 90. XX wieku, jednak prawdziwy rozkwit to okres XXI wieku – w tym czasie odnotowano już dziesięć kontraktów na zakup maszyn tej klasy, a kolejne to tylko kwestia miesięcy. Są to następcy dla podgrupy drugiej, która ze względu na wyeksploatowanie odchodzi do lamusa.

O ile przedstawiciele pierwszej podgrupy bazują na wojskowych (taktycznych) samolotach transportowych, tak kolejne dwa już nie. Miało to związek z faktem, że ówczesne maszyny pasażerskie dysponowały optymalnymi osiągami związanymi z zasięgiem oraz możliwościami transportowymi. Do tego, co było ważne także w czasach zimnej wojny, nie do przecenienia był czynnik ekonomiczny – znacznie tańszym rozwiązaniem był zakup sprawdzonej konstrukcji i jedynie dostosowane jej do wymagań wojska.

Poza tym takie rozwiązanie umożliwiało późniejsze przebudowy, których nie musi realizować producent, a wyspecjalizowane zakłady lotnicze w dowolnym zakątku świata. O ile symbolem tankowca XX wieku był Boeing 707/KC-135, tak w XXI wieku (najprawdopodobniej) będą to Boeing 767 oraz Airbus A330.

Początkiem zmian był koniec lat 90. XX wieku – wówczas pierwsze zakupy zrealizowały cztery państwa: Kanada, Niemcy, Włochy oraz Japonia. Spośród nich dwa pierwsze zdecydowały się na europejskie samoloty Airbus A310. W obu przypadkach zakupiono maszyny, które pochodziły z tzw. rynku wtórnego – Kanadyjczycy od linii lotniczych Canadian Airlines (dwa), a Niemcy od Lufthansy (cztery).

Ze względu na wielozadaniowe samoloty bojowe, które znajdują się w linii, w obu przypadkach zdecydowano się wyłącznie na giętkie przewody tankujące. Druga para państw była pierwszymi, które zakupiły fabrycznie nowe maszyny (po cztery) klasy MRTT następnego pokolenia – opracowywany Boeing KC-767, który bazuje konstrukcyjnie na cywilnym modelu samolotu pasażerskiego 767-200ER. Sukces amerykańskiego koncernu spowodował reakcję jego głównego konkurenta (na rynku cywilnym), firmy Airbus. Odpowiedzią został Airbus A330MRTT, będący zmilitaryzowaną wersją popularnego szerokokadłubowego samolotu pasażerskiego Airbus A330-200.

Droższy i dysponujący większymi możliwościami transportowymi (szczegóły w tabeli) produkt z Tuluzy zdominował rynek – w ciągu lat Airbusowi udało się zdobyć zamówienia w Arabii Saudyjskiej (6), Australii (5), Wielkiej Brytanii (14) oraz Zjednoczonych Emiratach Arabskich (3). W najbliższych miesiącach powinno dojść do podpisania umów w Indiach (przetarg na 6 maszyn został rozstrzygnięty, obecnie prowadzone są negocjacje) oraz we Francji (14).

Spośród nich ciekawe rozwiązanie zastosowano w Wielkiej Brytanii – ze względu na brak funduszy oraz chęć ograniczania wydatków na wojsko, władze wykorzystały umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym. Przetarg na pozyskanie samolotów klasy MRTT zakładał, że Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii wybierze jedynie usługodawcę na okres 24 lat. Koszty państwowe będą obejmować jedynie usługi zamawiane przez wojsko, a więc loty na uzupełnienie paliwa czy transport sprzętu i personelu.

Ostatecznie umowę z konsorcjum AirTanker podpisano w marcu 2008 roku – w jego skład wchodzi pięć firm, z dostawcą samolotów A330MRTT (znanych w Wielkiej Brytanii jako Voyager), koncernem EADS, na czele. Bazą operacyjną jest wojskowe lotnisko Brize Norton, gdzie stacjonuje już sześć maszyn nowego typu.

Pojawienie się na rynku A330MRTT spowodowało spadek notowań KC-767. Ostatecznie Boeing może się pochwalić tylko jednym kontraktem (poza Włochami i Japończykami) – na 179 samolotów dla Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. O ten gigantyczny kontrakt, znany także jako KC-X, walczyli obydwaj producenci – ostatecznie, po dwukrotnym anulowaniu rozstrzygnięć, zwycięstwo w lutym 2011 roku podpisano umowę z Boeingiem. KC-767, pod oznaczeniem KC-46A, będzie zastępować najstarsze KC-135R Stratotanker.

W chwili obecnej rozpoczęła się już budowa pierwszego z nich. Po roku 2020 Amerykanie rozpoczną kolejną fazę odmłodzenia floty samolotów tankowania powietrznego, program KC-Y będzie (ponownie) pojedynkiem amerykańsko-europejskim (z tymi samymi rywalami). O ile fabryczne nowe KC-767 nie zdobywają zleceń, tak używane (pasażerskie) 767 stają się interesującym elementem – z tego też względu są oferowane, choćby przez izraelski koncern IAI.

Na taką ofertę zdecydowały się już dwa państwa: Kolumbia (jeden egzemplarz 767-200ER już dostarczony) oraz Brazylia (dwa 767-300ER, których dostawy przewidziano na lata 2016-18). 

Porównanie parametrów samolotów KC-767 i A330MRTT

 

Airbus A330MRTT

Boeing KC-767

Masa własna [kg]

119600

82400

Maksymalna masa startowa [kg]

230000

180000

Maksymalna masa paliwa [kg]

110000

+ 92000

Zasięg [km]

12500

12200

Ładowność – ładunek na paletach

32 palety 463L

19 palet 463L

Ładowność – pasażerowie

226-280

190

 

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!
Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  3

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie

 


100% byczej skóry »

 



 


Poznaj 5 kluczowych zalet latarek taktycznych, które Cię nie zawiodą »
latarka mactronic

 


Poznaj 1 sposób na ochronę Twojego smartphona »

Dla kogo latarka taktyczna z UV »


latarka taktyczna

 


Rajd po trudnym terenie?  Dobierz pojazd »
pojazdy wojskowe

 


Na czym polega przewaga butów taktycznych »

Jesteś aktywnym strzelcem? Gdzie zaspokoisz swoje potrzeby »


ubranie taktyczne

 


Kto chroni statki handlowe »

 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Wybierz sprzęt bushcraft  »

noktowizja

sprzet bushcraft




Jakie funkcje powinny mieć latarki czołowe »
latarki czołowe

 


Jakich butów nie porzucisz w akcji »

W ciemności przyda się pewne źródło zasilania »


sprzet logistyczny

 


5 kluczowych zalet butów taktycznych »
buty wojskowe

 



Jak poprawić celność broni »  Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »
broń konserwacja zegarki taktyczne

 


Dobierz buty do swojego hobby »
buty taktyczne

 



Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego » Prosty sposób na wzmocnienie celności »
zasilanie latrki na karabin

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Spodnie taktyczne na każdą misję »
latarka czołowa spodnie taktyczne

 

 


05/07/2020

Księgarnia Militarna Poleca KRAVMAGA


Vademecum survivalowe Przygotowani przetrwają Sztuczki survivalowe
vademecum-survivalowe przygotowani-przetrwaja balistyka-dla-snajperow
To kompendium praktycznej wiedzy o tym jak przetrwać i wyjść cało z prawie każdej opresji, bez względu czy zdarzy się ona w lesie, górach, czy podejrzanej uliczce miasta (...)
zobacz więcej »
Bądź przygotowany. Chroń swoją rodzinę i przetrwaj! Nieujarzmiona natura, atak terrorystyczny albo zwykłe zdarzenie losowe mogą sprawić, że nasz świat skomplikowanych zależności zacznie się rozpadać (...)
zobacz więcej »
To nie tylko książka, ale stworzone z pasją narzędzie przetrwania. ToolBook zawiera: lusterko sygnałowe, soczewkę Frasnela, linijkę, zegar słoneczny, znaczniki trasy, podpałkę oraz praktyczną wiedzę, jak przetrwać (...)
zobacz więcej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

CBŚP i olsztyński SPKP w akcji przeciwko pseudokibicom

Rezultatem śledztwa prowadzonego przez olsztyńskie CBŚP i Prokuraturę jest kolejne uderzenie w gang powiązany z pseudokibicami jednego z klubów sportowych. Podczas akcji policjanci zatrzymali...

Aktualny numer

2/2021
SPECIAL OPS 2/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - 60 lat JW4101
  • - Morska ochrona statków - robota dla komandosa
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...
Special-OPS TV


WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl