83. rocznica operacji „Meksyk II”
Foto. Wikipedia.
W dniu 26 marca 1943 roku członkowie Szarych Szeregów przeprowadzili jedną z najważniejszych akcji zbrojnych polskiego podziemia. W ramach operacji „Meksyk II” odbili z rąk Gestapo Jana Bytnara „Rudego” oraz innych więźniów, udowadniając skuteczność i determinację Polskiego Państwa Podziemnego.
Zobacz także
Redakcja SpecialOps.pl news ABW ujawniła przygotowania do działań terrorystycznych w środowisku neonazistowskim
Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego ujawnili działalność trzech nastolatków powiązanych z międzynarodowym środowiskiem neonazistowskim. Z ustaleń śledczych wynika, że podejrzani nie tylko...
Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego ujawnili działalność trzech nastolatków powiązanych z międzynarodowym środowiskiem neonazistowskim. Z ustaleń śledczych wynika, że podejrzani nie tylko propagowali ideologię nazistowską i faszystowską, ale również podejmowali działania zmierzające do popełnienia przestępstw o charakterze terrorystycznym. Dwaj 17-latkowie zostali tymczasowo aresztowani, natomiast 16-latek trafił do schroniska dla nieletnich.
Redakcja SpecialOps.pl news Warsztaty pirotechniczne dotyczące zagrożeń ze strony BSP
Pirotechnicy Straży Granicznej, żołnierze jednostek wojskowych oraz specjaliści z lotnictwa wojskowego wzięli udział w warsztatach poświęconych działaniom minersko-pirotechnicznym wobec bezzałogowych statków...
Pirotechnicy Straży Granicznej, żołnierze jednostek wojskowych oraz specjaliści z lotnictwa wojskowego wzięli udział w warsztatach poświęconych działaniom minersko-pirotechnicznym wobec bezzałogowych statków powietrznych. Szkolenie zorganizowane przez Zespół Interwencji Specjalnych GBL PSG w Katowicach-Pyrzowicach odbyło się na terenie lotniska Katowice oraz zakładu Nitroerg S.A. w Krupskim Młynie.
Redakcja SpecialOps.pl news Święto Jednostki Wojskowej Formoza
13 listopada swoje święto obchodzi Jednostka Wojskowa Formoza im. gen. broni Włodzimierza Potasińskiego. Jej historia sięga pierwszej połowy lat 70. XX wieku, kiedy w Marynarce Wojennej rozpoczęto prace...
13 listopada swoje święto obchodzi Jednostka Wojskowa Formoza im. gen. broni Włodzimierza Potasińskiego. Jej historia sięga pierwszej połowy lat 70. XX wieku, kiedy w Marynarce Wojennej rozpoczęto prace nad utworzeniem wyspecjalizowanego pododdziału płetwonurków morskich. Od niewielkiego zespołu badawczego Formoza przeszła długą drogę, stając się jedną z jednostek Wojsk Specjalnych.
Droga do akcji – aresztowanie „Rudego”
Jan Bytnar „Rudy”, jeden z kluczowych członków konspiracji, od dłuższego czasu znajdował się na celowniku Gestapo.
Pierwsza próba jego zatrzymania miała miejsce 17 stycznia 1943 roku, jednak zakończyła się niepowodzeniem. 23 marca Niemcy ponownie wkroczyli do jego mieszkania – tym razem skutecznie.
„Rudy” wraz z ojcem został aresztowany i przewieziony na Pawiak, gdzie poddano go brutalnym przesłuchaniom. Równocześnie Niemcy przeprowadzili rewizję, znajdując materiały konspiracyjne, co dodatkowo pogorszyło jego sytuację.
Mobilizacja i przygotowania do operacji
Informacja o aresztowaniu natychmiast dotarła do Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”. Po konsultacjach z dowództwem – w tym Stanisławem Broniewskim „Orszą” – uruchomiono sieć alarmową.
Planowanie akcji oparto na danych wywiadowczych zdobytych m.in. przez Konrada Okolskiego „Kubę” oraz Zygmunta Kaczyńskiego „Wesołego”, który dzięki swojej pracy miał dostęp do siedziby Gestapo przy al. Szucha.
Pierwotna operacja „Meksyk I” nie doszła do skutku, jednak trzy dni później przygotowano jej ulepszoną wersję – „Meksyk II”.
Przebieg akcji pod Arsenałem
26 marca 1943 roku, około godziny 17:30, na skrzyżowaniu ulic Bielańskiej, Długiej i Nalewek w Warszawie rozpoczęła się akcja.
Transport więźniów został zatrzymany przy użyciu butelek zapalających. Wybuch ognia zaskoczył eskortę niemiecką, jednak nie obyło się bez walki.
Kluczowy moment nastąpił w chwili brawurowego ataku „Zośki”, który przełamał impas i umożliwił dalsze działania. W trakcie krótkiej, lecz intensywnej walki uwolniono 21 więźniów, w tym ciężko pobitego „Rudego”.
Cena zwycięstwa
Mimo sukcesu operacji, jej uczestnicy ponieśli wysokie straty. Ranni zostali m.in. Aleksy Dawidowski „Alek” oraz Tadeusz Krzyżewicz „Buzdygan” – obaj zmarli w wyniku odniesionych obrażeń.
Jan Bytnar „Rudy”, mimo uwolnienia, zmarł cztery dni później na skutek tortur. W odwecie Niemcy rozstrzelali 140 więźniów Pawiaka, a część uczestników akcji została później aresztowana i zamordowana.
Znaczenie operacji „Meksyk II”
Akcja pod Arsenałem była jednym z najważniejszych symboli walki Polskiego Państwa Podziemnego.
Miała ogromne znaczenie psychologiczne – podniosła morale społeczeństwa i pokazała, że nawet w warunkach okupacji możliwy jest skuteczny opór wobec niemieckiego terroru.
Jednocześnie operacja stała się dowodem wysokiego poziomu organizacyjnego i determinacji Szarych Szeregów.
Pamięć i dziedzictwo
Wydarzenia z marca 1943 roku zostały utrwalone m.in. w książce „Kamienie na szaniec” autorstwa Aleksandra Kamińskiego, która do dziś pozostaje jednym z najważniejszych świadectw działalności konspiracyjnej młodego pokolenia Polaków.
Przeczytaj także: 23. rocznica zdobycia terminala KAAOT >>
Akcja pod Arsenałem jest dziś symbolem odwagi, solidarności i bezkompromisowej walki o wolność – wartości, które pozostają aktualne także we współczesnym świecie.