11 marca – Europejski Dzień Pamięci o Ofiarach Terroryzmu

Na początek pięć wniosków wynikających z diagnozy obecnej sytuacji terrorystycznej i antyterrorystycznej w Europie i na świecie. Później, dziesięć konkretnych rad, ale nie o tym jak przetrwać w dobie terroryzmu, tylko jak odpowiedzialnie i świadomie żyć z zagrożeniem, które realnie istnieje – podobnie jak wypadki drogowe, samobójstwa, czy wspomniany COVID…

1. Pamiętajmy, by odróżniać terroryzm od zamachu terrorystycznego. Terroryzm to forma przemocy politycznej – zjawisko, nie zdarzenie. Zamach terrorystyczny jest natomiast zdarzeniem o podłożu terrorystycznym, polegającym na realnym i rzeczywistym ataku na życie, zdrowie, mienie lub środowisko. Pamiętajmy, że nie każdy zamach będzie zamachem terrorystycznym – wszystko zależy bowiem od celu sprawcy – czy działa on w ramach tzw. strategii pośredniej terroryzmu.
2. Radykalizm i terroryzm dzieli czasem tylko jeden krok. Należy więc być uważnym, by nie przekroczyć tej cienkiej granicy pomiędzy wolnością słowa i podglądów a przemocą i zamachami.
3. Realna liczba zamachów terrorystycznych z roku na rok się zmniejsza, a liczba ofiar sięga od kilku do kilkunastu osób w ciągu roku – w całej Unii Europejskiej. Oczywiście to tylko liczby i to nie one stanowią o potędze terroryzmu – zagrożenie jest namacalne, bo jest medialne i przeraża manipulując doskonałym narzędziem jakim jest strach i - co więcej - jest nieoczekiwane. Zatem to, że dziś statystyka pokazuje kilka ofiar nie oznacza, że nie będzie kolejnego Madrytu, Nicei lub WTC.
4. Polska posiada adekwatny do skali zagrożeń system antyterrorystyczny (AT), złożony z 3 poziomów instytucjonalnych i koordynowanych operacyjnie przez całodobowe RCB (Rządowe Centrum Bezpieczeństwa) oraz CAT ABW (Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego). Na szczęście wiele zrobiono ostatnio na rzecz wzmocnienia przygotowania państwa do takich zagrożeń. Mocne strony to ustawa AT, podział kompetencji w ramach faz działań AT, wiodąca rola i uprawnienia ABW czy ekstra rozwiązania, takie jak specjalne użycie broni, czy wykorzystanie wojsk specjalnych do wzmocnienia Policji.
5. Są też obszary do rewizji lub poprawy, np. zwiększenie ochrony antyterrorystycznej infrastruktury krytycznej oraz nadanie jakiejkolwiek ochrony obiektom miękkim, takim jak centra handlowe. Warto robić więcej w ramach edukacji – choć tu należy docenić aktywność MSWiA i CPT ABW (Centrum Prewencji Terrorystycznej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego) i do tego zastanowić się nad przygotowaniem odpowiedzi na zamachy masowych zabójców – czyli wzmocnieniem roli pierwszych na miejscu zdarzenia – pracowników ochrony i policjantów w składach patroli. Co z tego, że mamy silne jednostki specjalne - GROM lub SPKP - jeżeli będą one na miejscu dopiero po kilkudziesięciu minutach? Potrzebujemy odpowiedzi tu i teraz. Dlatego też, gdy identyfikujemy coraz więcej zamachów typu masowy zabójca, warto przygotować inne elementy systemu AT – ochrona fizyczna, zabezpieczenia techniczne, administratorzy obiektów i my wszyscy, bo w systemie antyterrorystycznym każdy ma znaczenie.
6. Skoro zatem czas jest elementem istotnym i może się zdarzyć, że w trakcie zamachu będziemy pozostawieni sami sobie, przygotujmy się do potencjalnego zagrożenia. W związku z tym 10 rekomendacji dotyczących tego jak i co zrobić, by nie tylko nie bać się terroryzmu, ale nauczyć się z nim żyć. 

10 rekomendacji, by nie stać się kolejną ofiarą terroryzmu i zamachu terrorystycznego:

1. Bądź wyczulony na radykalizmy - bez względu na podłoże (lewicowy, prawicowy, religijny a nawet ekologiczny) każdy może być niebezpieczny. Nigdy nie bądź podatny na treści i przekazy prowadzące do skrajności i przemocy.
2. Bądź świadomy zagrożeń – terroryzm i zamachy istnieją. Ich nieoczekiwany charakter stanowi o sile terroryzmu i rozmiarze przekazu.
3. Unikaj zagrożeń i minimalizuj ryzyko – wyjazdy do stref zagrożonych i obecność w miejscach zwiększonego ryzyka mogą realnie zwiększać podatność na zamachy. Przykładem są Polacy, którzy zginęli w zamachach na świecie – kilkadziesiąt osób. 
4. Jeśli podróżujesz/zmieniasz miejsce pobytu – przygotuj się. Skorzystaj z aplikacji Odyseusz lub sprawdź poziom i specyfikę zagrożenia na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Zostaw informacje o miejscu swojego pobytu najbliższym. 
5. Przejdź szkolenie antyterrorystyczne połączone z pierwszą pomocą. Dziś warto zadbać o siebie i najbliższych – najlepiej w formie praktycznej – ale i formuła stacjonarna czy online niesie ze sobą realne korzyści.
6. Jeśli nie masz czasu na szkolenie przeczytaj poradnik, książkę, informacje na stronie internetowej MSWiA, CPT ABW lub obejrzyj film instruktażowy – takie materiały znajdziesz również na stronach kanału Project Safe-TY (kanał YouTube). To naprawdę może pomóc w chwili zagrożenia.
7. Bądź uważny na co dzień – obserwuj i identyfikuj zagrożenia, nie bagatelizuj, oceniaj ryzyko, podejmuj decyzje.
8. Informuj – innych, ale też pamiętaj o telefonie alarmowym 112.
9. Reaguj w przypadku niebezpiecznych przedmiotów i przesyłek – nie dotykaj, nie przemieszczaj, zabezpiecz, oddal się i przekaż informację.
10. Reaguj w przypadku masowego zabójcy (broń palna, maczety, siekiery, noże lub pojazdy) – stosuj procedurę 4 U – Uważaj, Uciekaj, Ukryj się lub Udaremnij atak – pamiętając, że każda opcja jest możliwa - włącznie z walką, udawaniem martwego lub błaganiem o litość.

Reasumując, wiele zależy od nas, nie jesteśmy bezbronni w obliczu zagrożenia terroryzmem i zamachami terrorystycznymi. Pamiętając o ofiarach terroryzmu zróbmy wszystko, by się nimi nie stać. 

mjr rez. dr inż. Jarosław Stelmach (Safety Project)

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!