W stulecie urodzin „Ponurego”…

„Ponury” skoczył do kraju w nocy z 7/8 listopada 1941 r. (w operacji lotniczej „Ruction") na placówkę odbiorczą „Ugór", pod Łyszkowicami, 20 km na zachód od Skierniewic. Jako pierwszy przydział, który pełnił do 9 kwietnia 1942 r., otrzymał funkcję szefa odbioru w Komórce Przerzutów Powietrznych „Syrena" Komendy Głównej AK, odpowiedzialnej za organizację odbioru zrzutów cichociemnych w kraju. 15 maja 1942 r., wskutek swoich próśb, został wyznaczony na stanowisko dowódcy II odcinka organizacji dywersyjnej „Wachlarz”, działającej na wschodnich terenach okupowanej Polski, które po wielu wysiedleniach ludności narodowości polskiej były niezwykle trudnym odcinkiem.

Zobacz także: Wpływ imigrantów na wybrane aspekty bezpieczeństwa państw europejskich

Odbył krótki rekonesansowy wypad na Wołyń i Ukrainę, by w drugiej połowie czerwca 1942 r. wyjechać ostatecznie do Równego. Aresztowany w lipcu tego samego roku wraz ze swoim zastępcą, także cichociemnym Janem Rogowskim, „Czarką”, z którym później wspólnie walczył w Zgrupowaniu na Wykusie. Po kilku tygodniach, dzięki pomocy współtowarzyszy niedoli udaje mu się uciec. Natychmiast po wyzdrowieniu (zachorował na czerwonkę) przystąpił do pracy. Wobec braku informacji o cichociemnych, na jego miejsce wyznaczono por. Tadeusza Klimowskiego, „Klona”. Wskutek tych zawirowań, po wielu trudnościach, przedostał się do Warszawy. W końcu roku, 31 grudnia 1942 r. gen. Stefan Rowecki, „Grot" wyznacza go na dowódcę akcji, której celem było uwolnienie z więzienia w Pińsku żołnierzy „Wachlarza", m.in. swojego przyjaciela Alfreda Paczkowskiego , „Wanie”, również cichociemnego. Spektakularna akcja została przeprowadzona 18 stycznia 1943 r. a uwolnionych więźniów przetransportowano do Warszawy. Za jej wykonanie „Ponury” został odznaczony Virtuti Militari V kl.

Kiedy „Wachlarz” został rozwiązany, otrzymał przydział do Kedywu KG AK, jako instruktor a następnie dowódca Kedywu Okręgu AK Kielce i „Zgrupowań Partyzanckich AK Ponury”. Dowodząc Zgrupowaniem wsławił się jako świetny partyzant, znakomity dowódca, który swoich podwładnych trzymał krótko ale sprawiedliwie. Niemiecki okupant angażował przeciwko jego oddziałom znaczne siły, przeprowadzając m.in. 3 duże obławy, z których zgrupowania wychodziły ze stratami ale zawsze udawało im się wymknąć, zadając wrogowi ciężkie straty. Z pierwszej obławy, przeprowadzonej 20.VII. oddziały wymknęły się bez strat własnych. Niemcy spalili tylko szałasy obozowiska na Wykusie.

Podczas drugiej obławy, 17.IX. skoncentrowane na Wykusie Zgrupowania, działając z zasadzki na podkieleckim Barwinku zadały Niemcom dotkliwe straty. W trzeciej, 28.X. liczne oddziały wroga /ok. 3 tysięcy ludzi/, wsparte lotnictwem i artylerią, uderzyły z zaskoczenia i zniszczyły obozowisko. Śmierć poniosło 22 żołnierzy ochrony radiostacji i 11 żołnierzy z oddziałów Zgrupowań, stracono także wyprodukowane w Suchedniowie steny. Niemcy także ponieśli duże straty i nie osiągnęli głównego celu, rozbicia Zgrupowań. Wielu partyzantów „Ponurego” wywodziło się z okolicznych miejscowości, m.in. z Michniowa, którego mieszkańcy wspierali oddziały. Zapłacili za to najwyższą cenę – niemalże wszyscy mieszkańcy Michniowa zostali żywcem spaleni przez Niemców w stodole i w swoich domostwach. W odwecie za to, partyzanci zaatakowali pod Suchedniowem, niemieckie pociągi.

„Ponury” został odwołany z dowództwa zgrupowań 2 stycznia 1944 r. i przydzielony do mjr. Macieja Kalenkiewicza „Kotwicza”, walczącego na Nowogródczyźnie. Od 1 maja był dowódcą VII baonu 77 pp AK Okręgu Nowogródek, który w szczytowym okresie liczył ok. 800 żołnierzy. Poległ 16 czerwca 1944 r. podczas udanego natarcia na niemiecki stiitzpunkt w Jewłaszach, pochowany został w Wawiórce koło Lidy. Pośmiertnie mianowany do stopnia majora. 17 września 1987 r. prochy majora zostały sprowadzone w rodzinne Góry Świętokrzyskie i złożone 12 czerwca 1988 r. w klasztorze oo. Cystersów w Wąchocku.

Zobacz także: „Policja, wojsko i inne służby są niepotrzebne”

Więcej o mjr. Janu Piwniku „Ponurym” w książkach:

• Cezary Chlebowsk, Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie
• Wojciech Königsberg, Droga "Ponurego". Rys biograficzny majora Jana Piwnika
• Cezary Chlebowski, "Ponury" major Jan Piwnik 1912-1944
• Cezary Chlebowski, Reportaż z tamtych dni
• Marek Jedynak, Kapliczka na Wykusie. Wokół powstania Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”–„Nurt”

IV Marsz Pamięci i 100. rocznica urodzin "Ponurego"

Stowarzyszenie Pamięci Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej "Ponury"-"Nurt" ma zaszczyt zaprosić na uroczyste obchody 100. rocznicy urodzin mjr. Jana Piwnika "Ponurego".

Impreza odbyła się w dniach 14-15 września br. Szczegółowy program w rozszerzeniu wiadomości.

Zobacz także: Edukacja antyterrorystyczna w RP

Program:

14 września (piątek), godz. 18.00 

Spotkanie w Starachowickim Centrum Kultury przy ul. Radomskiej. Wstęp wolny.

Prezentacja albumu Major Jan Piwnik "Ponury". W 100. rocznicę urodzin autorstwa Marka Jedynaka, Wojciecha Konigsberga i Szczepana Mroza. Publikację opatrzył słowem wstępnym Mieczysław Sokołowski, siostrzeniec "Ponurego". W albumie wykorzystano niemal 150 fotografii, w tym wiele nigdy dotąd nie publikowanych. Będzie możliwość zakupu publikacji.

Premierowa projekcja filmu dokumentalnego o Janie Piwniku. Film powstał staraniem TV Starachowice i Stowarzyszenia Pamięci "Ponury"-"Nurt".

15 września (sobota), godz. 12.00

IV Marsz Pamięci na Wykusie

Spotkanie przy głazie rozpoczynającym Partyzancką Drogę Krzyżową przy drodze Wąchock - Wykus. Trasa IV Marszu Pamięci przebiegać będzie przez wszystkie miejsca upamiętnione. Początek i koniec marszu na Kropce (Wzgórze 326). Przewidziany jest wspólny posiłek. Udział w marszu bezpłatny.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!