Improwizowane środki do transportu poszkodowanych

Temperatura otoczenia, opady atmosferyczne (śnieg, deszcz), wiatry czy silne nasłonecznienie, to czynniki wpływające na takowe działania. Sposób przenoszenia czy też przemieszczania osoby poszkodowanej będzie także zależał od liczby osób mogących wziąć udział w naszej zaimprowizowanej akcji.

Przemieszczanie poszkodowanego

Każda osoba, która w swoim życiu brała udział w zajęciach z pierwszej pomocy przedmedycznej, samarytanki itp., pamięta zapewne epizod transportu poszkodowanego na zaimprowizowanych noszach. Najczęściej w wieku młodzieńczym wszyscy chcieli być tym poszkodowanym przenoszonym przez kolegów i koleżanki. Taka przygoda i przekonanie, iż ten na noszach jest w pewien sposób zwolniony z zająć (nie męczy się). Pogląd ten weryfikuje się podczas bardziej rozbudowanych szkoleń, gdzie najczęściej instruktor musi wyznaczyć osobę poszkodowaną z powodu braku chętnych (zazwyczaj jest to największy z uczestników). Okazuje się bowiem, że osobą najbardziej „zmasakrowaną” z całej grupy jest właśnie ów poszkodowany. „Leżenie” na noszach to nie taka prosta i łatwa sprawa.

Uwzględniając powyższe czynniki omówimy najpierw wydobycie osoby, która jest ranna, z miejsca szczególnie niebezpiecznego. Jak we wszystkich sytuacjach tego typu, absolutnym priorytetem powinno być BEZPIECZEŃSTWO RATOWNIKA, czyli BEZPIECZEŃSTWO WŁASNE! Tu dochodzimy do dylematu, ponieważ podejmując działania ratunkowe (ratownicze) dopuszczamy do siebie element zagrożenia/ryzyka, jakie niesie udzielanie pomocy.

Czytaj również: Oparzenia w działaniach taktycznych >>

Za strefę szczególnie niebezpieczną możemy uznać tę, która nie daje żadnych szans osobie rannej pozostawionej w niej na przeżycie. Będą to więc obszary objęte pożarem (płonące budynki, samochody, tereny leśne, polne itp.), zalaniem lub wodą (poszkodowany w zbiorniku wodnym, morze, jezioro, rzeka lub tereny w trakcie powodzi), narażone na czynnik zatrucia chemicznego (dym, wydobywające się z skądś substancje chemiczne, gazy itp.), infrastruktura mogąca ulec zawaleniu (budynki po wybuchu, ale także las podczas silnych wichur, orkanów, burz itp.), wojna i eksponowanie osób na czynnik ostrzału lub bombardowania. Sprawą najważniejszą w każdej sytuacji będzie wyniesienie takiej osoby w możliwie szybki i bezpieczny sposób do miejsca, gdzie będziemy mogli dokonać oceny stanu poszkodowanego i ewentualnie przygotować go do dalszej ewakuacji.

Przyjmijmy za „miejsce bezpieczne” takie, w którym możemy doraźnie zbadać i zaopatrzyć poszkodowanego (w miarę swoich możliwości), pozostawić na czas niezbędny do zorganizowania się grupy ratowniczej, transportu lub podjęcia innych działań. Wybór środka lub sposobu transportu powinien umożliwić jak najszybsze, najmniej uciążliwe (dla poszkodowanego) dotarcie do profesjonalnej opieki medycznej. W dużym uproszczeniu, należy zdiagnozować, czy nasza osoba poszkodowana jest przytomna/nieprzytomna i jaki jest charakter urazu (od niego zależeć będzie, czy może być przenoszona na siedząco, leżąc, czy w inny sposób).

W zależności od warunków panujących w „miejscu bezpiecznym” na czas organizowania grupy ewakuacyjnej, jak i środka transportu, należy zadbać o komfort osoby z urazem. Jeżeli oddalamy się, żeby zbudować nosze, poszukać wsparcia itp., należy ratowaną osobę (jeżeli nikt przy niej nie może zostać) zabezpieczyć przed czynnikami atmosferycznymi (opady, wiatr, słońce), wyeksponowaniem na dziką zwierzynę lub w przypadku wojny zauważeniem przez wroga (chyba że sytuacja zmusi nas do tego, iż to właśnie przeciwnik zaopiekuje się naszym rannym kolegą).

Zakładamy, że nie możemy liczyć na profesjonalny MEDEVAC. Najbardziej powszechnym i jednocześnie szybkim środkiem przemieszczania jest samochód. Posiadając jakikolwiek jeżdżący pojazd, jeżeli osoba wymagająca transportu jest przytomna i możemy ją przewozić w dowolnej pozycji, sprawa jest prosta. Podobnie, jeżeli osoba musi leżeć (ze względu na obrażenia), ale samochód jest w miarę przestronny i np. po złożeniu lub wymontowaniu siedzeń nasza przestrzeń ładunkowa umożliwi nam taki przewóz.

Sprawa nieznacznie się komplikuje w przypadku mniejszych pojazdów, większej liczby poszkodowanych, innych nieprzystosowanych maszyn kołowych (motory, quady, traktory). Tu możemy do przewozu wykorzystać elementy „płaskie” takowej maszyny (dach, maska, bagażnik) lub użyć jej jako ciągnika dla naszych noszy.

Podobnie jak ww. maszyny, możemy wykorzystać zwierzęta juczne, używane do prac rolnych w wielu miejscach naszego globu.

Nosze improwizowane

Transport osoby poszkodowanej za pomocą zaimprowizowanych noszy to metoda wymagająca od nas umiejętności improwizowania, konstruktorskich, logistycznych oraz dużej tężyzny fizycznej. Wzorcem dla naszej platformy powinien być zawsze sprzęt specjalny. Jako punkt wyjścia przyjmijmy nosze pachtowe i deskę ortopedyczną. Powyższe mają za zadanie maksymalnie zabezpieczyć rannego przy zachowaniu jego komfortu (leżenie na desce ortopedycznej dalekie jest od komfortowego).

Przy poszkodowanych, u których podejrzewamy uraz kręgosłupa, priorytetem będzie unieruchomienie głowy, odcinka szyjnego i takie ustabilizowanie, aby jak najbardziej uniemożliwić przemieszczanie się ciała na naszych noszach. W przypadku transportu w terenie trudnym/niebezpiecznym (obszary katastrof, wojny, warunki górskie, obfite opady) należy pamiętać, aby zabezpieczyć poszkodowanego nie tylko termicznie, ale zadbać także o bezpieczeństwo twarzy, oczu, dróg oddechowych.

Do konstrukcji takich noszy/deski możemy użyć wszelakich rzeczy/narzędzi zastanych drabiny, drągi, deski, drzwi itp. lub tego, co możemy wykorzystać w naturze, jak gałęzie, ubrania, pałatka itp.

Idealną sytuacją (jeżeli można mówić o sytuacji idealnej, gdy mamy poszkodowanego) będzie taka, jeśli do transportu mamy co najmniej 4 osoby, każda z nich łapie za jeden uchwyt. Możemy zmieniać się podczas trasy, możemy osoby słabsze oddelegować do trzymania od strony nóg (z reguły lżej). Przy 3 osobach jedna trzyma od strony nóg, pozostałe dwie od głowy.

W trudniejszym terenie (wąskie przejścia, ścieżki) może być konieczność niesienia tylko w dwie osoby. To sytuacja dosyć męcząca. Jeśli nasza wędrówka będzie wielogodzinna lub wielodniowa, musimy zastanowić się nad odciążeniem naszych dłoni (z reguły to najsłabsza część naszych rąk). Możemy zastosować improwizowane koła pod nosze, drążki na tyle długie, żeby położyć je sobie na barkach lub taśmy, żeby zawiesić je sobie na barkach (odciążamy dłonie).

Zobacz także: Zadania ratownika pokładowego >>

Techniki dla pojedynczego ratownika

Najcięższym sposobem będzie ten, gdy przyjdzie nam przenosić poszkodowanego samemu. Wtedy zostaje nam sposób zrobienia konstrukcji ciągnionej lub tzw. indiańskiej (tj. częściowo niesionej, częściowo ciągnionej). Należy tak budować i nowelizować konstrukcje, aby zminimalizować czynnik tarcia (jw. można dodać elementy koła). Jeżeli nasz „pacjent” jest przytomny, a jego uraz mu na to pozwala, może nam pomagać, np. odpychając się nogą w trudniejszym terenie, przytrzymując się na zboczu. Pamiętajmy, lepiej dwie godziny dłużej konstruować, aby później szybciej i lżej było transportować.

W niektórych przypadkach teren lub brak materiałów uniemożliwi nam transport osoby poszkodowanej nawet na tak zaimprowizowanych noszach. Pozostanie nam przeniesienie rannego własnymi siłami. Wtenczas w zależności od liczby „ratowników” pozostaną nam metody przeniesienia (podobnie jak z „strefy niebezpiecznej”) ratowanego na własnym ciele.

Dodatkowym wyzwaniem będzie przemieszczanie i transport w terenie wymagającym znajomości technik alpinistycznych (góry, jaskinie, infrastruktura budowlana, techniczna) oraz technik z zakresu ratownictwa wodnego (pokonywanie zbiorników wodnych, rzek, bagien) – ale to już zupełnie inna sprawa, do której wrócimy przy innym artykule.