Krótka broń palna w walce wręcz

Broń palna uznawana jest na świecie za środek walki bardzo silnie oddziałujący na psychikę człowieka. Gdy z jakiejś przyczyny poziom strachu u przeciwnika jest minimalny lub zerowy, mocnym atutem jest oddziaływanie kinetyczne miotanej amunicji. Użycie broni palnej przez podmioty uprawnione, rozumiane jako oddanie strzału w kierunku osoby z zastosowaniem amunicji penetracyjnej, może nastąpić w sytuacji koniecznej i traktowane jest jako ostateczność.

Każda okoliczność wymuszająca użycie broni palnej wymaga zarazem od jej użytkownika specjalnych umiejętności oraz zdolności, a przede wszystkim świadomości sytuacyjnej.

Świadomość sytuacyjna to zdolność postrzegania, rozumienia i skutecznego reagowania na swoją sytuację. Obejmuje ona zrozumienie danej okoliczności, zebranie odpowiednich informacji, przeanalizowanie ich i podejmowanie świadomych decyzji w celu skutecznego rozwiązania wszelkich potencjalnych ryzyk, zagrożeń lub zdarzeń, które mogą wystąpić.

Pomocne w tworzeniu świadomości sytuacyjnej, zwłaszcza na etapie szkolenia, są tzw. zasady 4K oraz zasady 4U.

Zasady wg 4K

Określają funkcjonowanie podmiotu (osoby) w otoczeniu, w którym występuje podwyższone ryzyko.  

1. Koncentracja – na wykonywanych czynnościach z uwzględnieniem ustalonych priorytetów bezpieczeństwa własnego (zespołu) i/lub osób innych.
2. Komunikacja – w zakresie potrzeby udzielenia wsparcia i tworzenia bezpiecznej przestrzeni.
3. Kontrola – zwracanie uwagi na otoczenie i pojawiające się w nim nietypowe obiekty (osoby, przedmioty) lub zjawiska (zachowania).
4. Kooperacja – w celu sprawnego i efektywnego zrealizowania zadania, uniknięcia przeciążeń, a także wytworzenia przewagi sił i środków.

Fot. 2. a–c) Uderzenie frontalne krótką bronią palną na strefę tułowia z postawy wyjściowej FTF (front to face). Napastnik wykonuje atak – duszenie z przodu, a więc bezpośrednio zagraża życiu uprawnionego. Uprawniony sięga po broń palną, a następnie intensywnie uderza napastnika w okolice dolnej strefy żeber. Uderzenie to wywołuje silny ból u napastnika oddziałując na nerwy międzyżebrowe i często powoduje stłuczenie, pęknięcie albo złamanie żebra. Uderzenie frontalne krótką bronią palną występuje w dwóch odmianach, to jest: bez rotacji przedramienia (najczęściej stosowane w zwarciu, gdy kończyna pozostaje zgięta w stawie łokciowym), oraz z rotacją „wkręceniem ciosu”, tzn. przez rotowanie przedramienia do wewnątrz (najczęściej stosowane w półdystansie wymagającym sięgnięcia celu przy wyprostowanym stawie łokciowym w pełnym zakresie). Fot. Tomasz Nawrocki

Zasady wg 4U

Określają reakcje postępowania podmiotu (osoby) w przypadku wystąpienia ataku terrorystycznego.

1. Uważaj – zwracaj uwagę na otoczenie, monitoruj je i staraj się wychwycić podejrzane obiekty (osoby, przedmioty) i zjawiska (zachowania).
2. Uciekaj – jeżeli stanąłeś w obliczu zagrożenia, a siły i środki, którymi dysponujesz, są nieadekwatne do podjęcia walki.
3. Ukryj się – jeżeli siły i środki, którymi dysponujesz, są nieadekwatne, aby podjąć walkę i nie masz możliwości ucieczki z miejsca zagrożenia.
4. Udaremnij atak – jeżeli musisz lub możesz ze względu na okoliczność, użyj wszelkich sposobów i narzędzi. 

W czasie realizacji zadań służbowych może wystąpić wiele sytuacji trudnych, narażających uprawnionego na ciąg niebezpieczeństw. Utrata broni palnej w wyniku zaboru poprzedzonego napaścią należy do realnie zagrażających zdrowiu lub życiu uprawnionego oraz innych osób – postronnych. Przyjmuje się, że przeciwdziałanie zaborowi broni następuje w dwóch formach, to jest pasywnej lub reaktywnej.

Pasywne przeciwdziałanie polega na przedsięwzięciach, które nie wymagają wejścia w bezpośrednią interakcję fizyczną z potencjalnym napastnikiem: 

• przenoszenie broni w sposób skryty, najczęściej pod odzieżą wierzchnią, a także kamuflowane w kształcie przedmiotów, które powszechnie nie są uznawane za broń,  
• przenoszenie broni w sposób eksponowany w kaburze z blokadą lub na pasie i przewieszonej przez tułów,
• przenoszenie broni w chwycie oburącz lub jednorącz.

Reaktywne przeciwdziałanie polega na czynnościach stanowiących bezpośrednią interakcję fizyczną z potencjalnym napastnikiem. Należą do nich: 

• blokowanie napastnika w dążeniu do zwarcia za pomocą kończyn: pchnięcie lub uderzenie ręką albo nogą,
• wytwarzanie dystansu (w przypadku zwarcia) przy użyciu pchnięć masą ciała albo uderzeniami głową lub kończynami, w szczególności kolanem albo łokciem,
• w przypadku chwycenia za broń przez napastnika energiczne wyrwanie jej z jednoczesnym zastosowaniem dźwigni lub uderzenia,
• zasłanianie się bronią palną i blokowanie nią ciosów napastnika,
• uderzenie twardą powierzchnią broni w miejsca wrażliwe lub witalne napastnika,
• uderzenia ostrymi powierzchniami broni w miejsca wrażliwe lub witalne napastnika,
• oddanie strzału w bezpieczne miejsce (w celu wywołania chwilowej dezorientacji napastnika lub jego odstraszenia),
• oddanie strzału w kierunku napastnika (w celu osłabienia impetu jego natarcia – strzał raniący albo całkowitego zdominowania przez wyeliminowanie – strzał zabijający).

Fot. 3. a–b) Uderzenie boczne (sierpem) krótką bronią palną na strefę głowy/szyi z postawy  wyjściowej FTF (front to face). Napastnik dokonuje  zamachu uderzając uprawnionego pięścią w głowę.  Pierwszą reakcją uprawnionego jest osłona głowy wolną ręką. Następnie bronią trzymaną w ręce  dalszej (lewej) wykonuje okrężne kontruderzenie.  Przed sięgnięciem celu ręka powinna być lekko ugięta w stawie łokciowym, pozwoli to na uniknięcie bolesnego przeprostu lub złamania stawu łokciowego. Należy zwrócić uwagę, że uderzenia mierzone w głowę lub szyję, zarówno pięścią, jak i przedmiotem w niej trzymanym, należą do bardzo groźnych, bo powodujących w obu przypadkach poważne urazy ciała. Fot. Tomasz Nawrocki

Wszystkie formy reaktywnej obrony przed napastnikiem z wyłączeniem ostatniej – oddania strzału w kierunku napastnika, niosą ze sobą względnie niskie lub umiarkowane ryzyko ciężkiego zranienia albo uśmiercenia agresora. Uderzenia lub pchnięcia wymierzone w ciało przeciwnika pozwalają na wytworzenie luki reakcyjnej. Luka reakcyjna to czas, w którym z jakichś przyczyn (najczęściej za sprawą broniącego się) po stronie przeciwnika następuje zwłoka w rozwinięciu ataku, co równocześnie stwarza osobie zaatakowanej możliwość wykonania kontrataku.

Zakres zastosowania broni palnej w walce wręcz określony jest okolicznościami powodującymi brak możliwości oddania strzału ze względu na:

• znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu duże skupiska osób postronnych,
• znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu substancje – ciecze lub gazy łatwopalne, wybuchowe,
• atak napastnika wyprowadzony z zaskoczenia, a skutkujący zwłoką w reakcji uprawnionego, co utrudnia lub uniemożliwia wykonanie czynności wprowadzenia naboju do komory nabojowej, a dalej wycelowanie i oddanie strzału,
• awarię mechaniczną broni palnej,
• wprowadzenie do komory nabojowej wadliwego naboju – niewypału.  

Krótka broń palna, trzymana jednorącz, stanowi nie tyle przedłużenie ręki co wzmocnienie ciosu. Uderzenie bronią z krótką lufą, zaciśniętą w dłoni, jest zbliżone do naturalnego uderzenia – pustą ręką (zaciśniętą w pięść). Dzieje się tak, ponieważ rozmiar tej broni palnej nie zaburza znacząco naturalnej motoryki ciała. Należy jednak zauważyć, że ryzyko uszkodzenia struktury anatomicznej kończyny może wystąpić w okolicach nadgarstka lub stawu kciuka.

Fot. 4. a–c) Uderzenie rękojeścią i magazynkiem z kierunku góra–dół w plecy napastnika z postawy wyjściowej FTF (front to face). Napastnik z obniżonej postawy walki  napiera na uprawnionego dążąc do zaboru broni umieszczonej w kaburze. Reakcja uprawnionego polega na szybkim dobyciu broni przy jednoczesnym dociśnięciu głowy przeciwnika w dół. W sytuacji gdy przeciwnik nie ulegnie i przeciwnie, zwiększy intensywność kontaktu, uprawniony zastosuje uderzenie dolną częścią rękojeści w plecy. Obchwyty tułowia lub w pasie (zapaśnicze) prawie zawsze powodują przeniesienie walki wręcz z postawy stojąc do postawy leżąc. Podczas uderzenia jak na zdjęciu staw łokciowy nie powinien być wyprostowany w pełnym zakresie. Dodatkowym atutem uderzenia z tego kierunku jest fakt, iż rażenie celu może nastąpić  przez uderzenie łokciem. Należy podkreślić, że w przypadku uderzenia o nadmiernej sile i trafienia magazynkiem w twarde podłoże, np. w kości lub elementy odzieży  (klamry itp.), Istnieje ryzyko uszkodzenia magazynka. Fot. Tomasz Nawrocki

Zagadnienie walki wręcz z wykorzystaniem broni palnej jest istotnym elementem szkolenia żołnierzy oraz funkcjonariuszy wielu formacji. Przygotowanie każdego z nich realnie obniża ryzyko zaboru broni, zwłaszcza wśród uprawnionych, wykonujących swoje zadania w ograniczonych przestrzeniach i pozostających w kontakcie z osobami postronnymi, jak np. funkcjonariusze konwojujący osobę zatrzymaną do placówki służby zdrowia albo podejmujący interwencję w na prywatnych posesjach i w lokalach mieszkaniowych.

Literatura

1. W. Kopeć, P. Tarnawski, Podręcznik metodyczny do programu walki w bliskim kontakcie dla żołnierzy sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Poznań 2006.

2. R. Dmowski, Samoobrona z użyciem broni palnej, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Sulejówek 2024.

3. P. Prokopiak, W. Powiłajtis, Walka wręcz karabinkiem, Kraków 2024.

4. T. Nawrocki, TEMPO ewakuacji – wybrane zagadnienia, Ochrona i bezpieczeństwo obiektów i biznesu, wrzesień 2023 Wydanie specjalne IV. 

5. https://www.blackberry.com/us/en/solutions/critical-event-management/situational-awareness. 

6. https://isap.sejm.gov.pl