Page 64 - Special Ops Survival

SPECIAL OPS ŻY WIENIE

Tekst: dr n. med. Aleksander Waśniowski – Pracownia Medycyny
Ekstremalnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu
Zdjęcia: Christiane Heinicke, Lucie Poulet, Szczepan Rubczyński,
Aleksander Waśniowski (LUNARES)

Przygotowanie ciepłego posiłku w warunkach ograniczonego dostępu do źródeł Monotonia racji żywnościowych urozmaicana była przez astronautów ziołami
energii, bez ognia – chemiczny podgrzewacz w akcji. i warzywami hodowanymi w ogrodzie hydroponicznym na pokładzie stacji.

nie kaloryczne w 80%, zgodnie z wytycznymi NASA. Pozostałe 20% zapo-
trzebowania kalorycznego oraz witaminowego, smakowego, czy wreszcie
Manierki, jak ta będąca częścią amerykańskiego systemu LC 2 (lub po prostu „Alice”), przez długi czas pewnego uatrakcyjnienia żywienia pochodziło z dostarczonych przez firmę
stanowiły podstawowe nosidło indywidualnej racji wody żołnierza czy podróżnika
do testów batonów ekstremalnych This-1 oraz z upraw w ogrodzie hydropo-
nicznym zlokalizowanym na pokładzie habitatu w osobnym przedziale. Dzię-
ki temu, astronauci analogiczni mogli wykonywać swoje zadania przez cały
czas trwania misji, a było ich wiele – od codziennych prac nad utrzymaniem
habitatu, przez prace laboratoryjne, ćwiczenia fizyczne według specyficz-
nych schematów dla astronautów, po wyjścia EVA (Extra Vehicular Activity)
Kiedy w brzuchu też intensywnie badane są aspekty żywieniowe. Wreszcie, co bardzo ważne, utrudniającymi ruchy, inne niż założony schemat. Sprawiało to, że astronau-
Racje żywnościowe astronautów analogowych zostały stworzone przez firmę Arpol,
w skafandrach ciśnieniowych ze zbroją i elementami egzoszkieletowymi,
na podstawie elementów racji dla polskiej armii. Urozmaicono je batonikami ekstremalnymi This-1.
ci wykonywali większy wysiłek fizyczny, a przemiana materii była większa
niż tylko spoczynkowa.
Racje astronautów składały się z elementów skądinąd znanych w kręgach
pusto... bada się aspekty psychologii kosmicznej na równi z medycyną kosmiczną na białku roślinnym z domieszką białek zwierzęcych – fasolka po bretoń-
militarno-survivalowych – połowę posiłków stanowiły dania główne oparte
sku i bigos, połowę stanowiły porcje mięsne – kurczak z ryżem i łopatka
i często nie chodzi wcale o powszechnie wiązane w świadomości popularnej
wieprzowa. Taki podział był nieprzypadkowy – ze względu na symulacyjny,
zagrożenia związane z samymi lotami załogowymi, ale również o przebywa-
nie w izolacji, w specyficznych warunkach.
ćwiczebny charakter misji marsjańskiej na Ziemi, trzeba było uwzględnić
Te ostatnie badania od niedawna prowadzone są również w Polsce, w ra-
mach analogicznych misji księżycowych i marsjańskich w habitacie LunAres
miętając jednocześnie o tym, że na Marsie średnia grawitacja wynosi około
zlokalizowanym na terenie dawnego lotniska wojskowego w Pile, w którym działanie czynnika grawitacyjnego i aspekty pracy w przeciążeniu 1 g, pa-
0,38 g – co oznacza wprawdzie, że ciało mniej „waży” na Marsie, ale jed-
Kiedy w brzuchu pusto, w głowie… też zaczyna brakować paliwa. W sytuacjach specjalnie dobrane załogi astronautów analogicznych przeprowadzają sy- nocześnie kości łatwo ulegają destrukcji – przez odwapnienie, osłabiają się
długotrwałego działania w ekstremalnych warunkach, zarówno terenowo-klimatycznych, mulowane misje księżycowe i marsjańskie. Nikogo chyba nie trzeba prze- mięśnie, przyczepy mięśni itp. To wszystko zaś jest przyspieszane przez
dietę bogatą w białka zwierzęce – ze względu na mikrokwasicę, która poja-
konywać, jak wielkie znaczenie mają manewry i trening dla operatorów jed-
jak i związanych z wypełnianiem zadań wymagających dużego zaangażowania fizycznego nostek specjalnych, wojsk regularnych, policji, strażaków, sportowców czy wia się na poziomie komórkowym w dietach bogatych w produkty zwierzęce
i mentalnego, odpowiednia żywność zaczyna nabierać kluczowego znaczenia. profesjonalistów innych dziedzin. Podobnie astronauci analogowi przecho- i przyspiesza odwapnienie kości. Drugim czynnikiem sprzyjającym odwap-
dzą wielomiesięczne przygotowania, do wypełnienia misji, która mimo że na nieniu jest wysoka zawartość… sodu w diecie, czyli jednego z pierwiastków
Zdobywanie pokarmu i jego spożywanie, a następnie przyswajanie i meta- wyjście poza wąską ekosferę ziemską i założenie kolonii na innych ciałach powierzchni Ziemi, podlega reżimom prawdziwych misji kosmicznych. występujących powszechnie w konserwantach żywności, od soli kuchennej
bolizm, stanowią jedną z najważniejszych czynności życiowych organizmów niebieskich – Księżycu i Marsie. Plan, który wydaje się mrzonką, staje się Jednym z niebagatelnych czynników koniecznych do ustalenia jest ja- po glutaminian sodu i inne.
żywych, w tym człowieka. Począwszy od podstawowej funkcji dostarcza- coraz bardziej realny za sprawą wysiłków tysięcy naukowców, planistów, dłospis. Według wytycznych NASA dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Bigos to jedno z tradycyjnych dań kuchni polskiej. Nie zabraknie go w Kosmosie – kapusta
nia energii do działania przez cały okres aktywności, jak i spoczynku, przez przedsiębiorców, a po raz pierwszy od lat, w mniejszym stopniu przypomi- i długotrwałych lotów w przestrzeni kosmicznej, około 80% żywności dla jest jednym z najważniejszych warzyw wziętych pod lupę w kontekście lotów kosmicznych.
wpływ na samopoczucie psychofizyczne, po czynnik socjalizujący. Wspólne na wyścig, a w większym współdziałanie ponad podziałami narodowymi, astronautów powinno pochodzić z żywności pakowanej (liofilizowanej czy
zdobywanie, przygotowanie i jedzenie od zarania dziejów integrowało społe- religijnymi czy światopoglądowymi. Zanim jednak dotrzemy na Czerwoną też typu MRE), a do 20% żywności powinno być wytwarzane na powierzch-
czeństwa zbieraczy i łowców, następnie rolników, zaczęło stanowić nie tylko Planetę czy na Srebrny Glob, w celu zbudowania tam baz, kolonii, całych no- ni, w bazie. Oczywiście, wraz z upływem czasu, stosunek ilości wytwarzanej
środek do przeżycia, ale też cel sam w sobie, stawało się tradycją narodową, wych społeczeństw, musimy krok po kroku przećwiczyć wszystkie aspekty żywności do zabranej, czy też dostarczanej z Ziemi, będzie musiał ulegać
wiązało tożsamość społeczeństw, wyznań, czy wreszcie subkultur. na Ziemi, tak aby przyszli kolonialiści, którzy obecnie mają… około 7–8 lat, zmianie na korzyść żywności produkowanej na pokładzie. Pojawiają się
Żywność była przyczyną podbojów, zwycięstw jak i klęsk, pod kątem jej w bezpieczny i zawczasu przygotowany sposób mogli odbyć podróż i zało- zatem problemy, do rozwiązania których konieczne jest wdrożenie wielo-
dostępności oddziały wojskowe przemieszczały się konkretnymi trasami, ale żyć zaczątki nowego społeczeństwa. kierunkowego podejścia, a które można zawczasu próbować rozwiązać na
też w konkretnych porach roku. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym pojawiły się W tym celu rzesze naukowców z całego świata przeprowadzają ekspe- pokładzie misji analogicznej.
nowe możliwości magazynowania i przetwarzania żywności. To pozwoliło rymenty z wielu dziedzin, od inżynierii rakietowej, poprzez kwestie informa- Astronauci analogiczni misji ICAres-1 (Innovative Concepts Ares-1), któ-
na ekspansję w rejony, gdzie o żywność było zawsze trudno lub jej jakość tyczne, materiałowe, systemów podtrzymywania życia, po rolnictwo w Ko- rzy niedawno zakończyli swoją turę w habiatacie LunAres, zostali wyposa-
była zbyt niska dla efektywnego działania. Wielkie wojny zawsze wygrywa- smosie oraz wytwarzanie na pokładzie bazy marsjańskiej czy księżycowej żeni w specjalnie dla potrzeb misji złożone zestawy typu MRE, przygotowane
li zaopatrzeniowcy i rezerwiści. Kolejna wielka batalia przed ludzkością, to odpowiednich do życia ludzi, zwierząt i roślin warunków klimatycznych, ale przez firmę Arpol. Pakiety żywnościowe pokrywały dobowe zapotrzebowa-

64 Wydanie Specjalne SPECIAL OPS EXTRA SURVIVAL SURVIVAL Wydanie Specjalne SPECIAL OPS EXTRA 65