Page 60 - Special Ops Survival

SPECIAL OPS RAT O WNICTW O

rego w świetle możliwości odcięcia krążenia Przygotowanie poszkodowanego do ewakuacji non fit iniuria” – chcącemu nie dzieje się krzyw-
Tekst: Tomasz Kutycki przy użyciu systemu SKED.
Zdjęcia: Paweł Łączny w całej kończynie. Jeżeli poszkodowany nie da. „Wiem, że nie masz uprawnień, ale wiem też,
krwawi lub opanowany został krwotok, następ- że masz sprzęt i umiejętności. Moje życie jest
nym krokiem powinno być zapewnienie drożno- zagrożone, więc zrób wszystko, co potrafisz, by
ści dróg oddechowych. je ocalić”. Jeżeli poszkodowany wymaga prze-
A (airway) Drożność dróg oddechowych. wlekłej wentylacji, niezbędnym elementem wy-
W działaniu tym należy trzymać się zasady, że posażenia będzie worek samorozprężalny z ma-
„powietrze musi wchodzić i wychodzić z dróg ską twarzową. Nauka posługiwania się workiem
oddechowych” zapewniając poszkodowanemu samorozprężalnym obejmuje zajęcia praktycz-
wystarczającą ilość tlenu niezbędnego w pro- ne i teoretyczne w standardzie kwalifikowanej
cesie oddychania. W pierwszej fazie działania pierwszej pomocy pod okiem doświadczonego
wykonaj ocenę nazywaną badaniem „5-sekun- instruktora.
dowym”. Zapytaj poszkodowanego, jak się na- Krok czwarty C (circulation) oznacza krąże-
zywa. Jeżeli odpowie, to możesz przyjąć, że jest nie. Wsparcie krążenia w sytuacji odizolowania
przytomny, ma drożne drogi oddechowe, oddy- od pomocy z zewnątrz jest trudne, a statystyki
cha, ma zachowane krążenie i ciśnienie tętnicze pokazują, że zatrzymanie krążenia w takich
Manierki, jak ta będąca częścią amerykańskiego systemu LC 2 (lub po prostu „Alice”), przez długi czas zapewniające krwi prawidłowy przepływ przez sytuacjach często kończy się zgonem poszko-
stanowiły podstawowe nosidło indywidualnej racji wody żołnierza czy podróżnika
mózg. Oznacza to brak wskazań do manewrów dowanego. Należy jednak przygotować się do
działań ratowniczych na wypadek niewydolno-
udrażniających drogi oddechowe lub stosowa- tycznego. Kluczowym działaniem na wypadek rozwijających się objawów
ści krążenia o charakterze wstrząsu anafilak-
nia metod przyrządowego udrażniania. Sytu-
PIERWSZA POMOC drożność dróg oddechowych wynikająca z pozycji ciała lub zalewania dróg reakcji anafilaktycznej jest szybkie podanie adrenaliny w postaci automa-
Tlenoterapia bierna u pacjenta po urazie głowy.
acja zmienia się diametralnie u chorych nieprzytomnych, którym grozi nie-
tycznej strzykawki. Stosowanie strzykawek automatycznych z odpowiednio
oddechowych krwią, treścią żołądkową i innymi wydzielinami. W zestawie
pierwszej pomocy warto mieć rurkę nosowo-gardłową lub ustno-gardłową,
przygotowaną dawką leku zostało uznane przez ERC jako działanie leżące
w kompetencjach osób udzielających pierwszej pomocy. Zalecenie to na
pozwalającą na przyrządowe udrożnienie dróg oddechowych u osób nie-
przytomnych. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdzie odchylanie gło-
wy do tyłu ze względu na podejrzewane urazy jest niewskazane. Rozwiąza- gruncie polskiego porządku prawnego należy rozumieć jako sugestie poda-
nia adrenaliny osobom posiadającym przy sobie automatyczną strzykawkę
nie tego problemu stanowi możliwość zastosowania jednej z wymienionych uprzednio zaleconą im przez lekarza. Do pozostałych działań należy zapew-
Osoby uprawiające profesje, hobby lub sport indukujący ryzyko wystąpienia niekorzystnego rurek pozwalających na utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych. nienie komfortu termicznego oraz pozycji leżącej. Pozycja przeciwwstrzą-
incydentu, pogorszenia się stanu zdrowia, w miejscu o ograniczonej lub opóźnionej Kolejnym wskazaniem do zastosowania przyrządowego udrażniania dróg sowa (Trendelenburga), nazywana również autoprzetoczeniową, polegająca
dostępności służb ratunkowych, powinny być przygotowane do szybkich i skutecznych oddechowych jest ewakuacja nieprzytomnego poszkodowanego, w trakcie na ułożeniu chorego z nogami powyżej głowy jako sposób grawitacyjnego
której nie będzie możliwości utrzymywania głowy w pozycji gwarantującej
przemieszczania zalegającej w kończynach górnych i dolnych pewnej ob-
działań ratowniczych. swobodną wentylację. Aspekt prawny wykonania przyrządowego udrożnie- jętości krwi do układu centralnego, nie znajduje uzasadnienia w przepro-
nia dróg oddechowych reguluje Ustawa o Państwowym Ratownictwie Me- wadzonych na jej temat badaniach. W założeniach teoretycznych ułożenie
Uwzględniając sytuację, w której konieczne może być długie oczekiwa- szy że oceniając stan poszkodowanego należy możliwie szybko odnaleźć dycznym. W związku z istniejącymi regulacjami zalecane jest ukończenie pacjenta z nogami powyżej głowy miało wspierać spływ krwi do układu
nie na pomoc w miejscu zdarzenia lub niezbędne stanie się prowadzenie urazy zewnętrzne z niekontrolowanym intensywnym upływem krwi, warto kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy. centralnego i wspomagać mechanizm centralizacji, z tego powodu pozycję
ewakuacji poszkodowanego, należy przyjąć, że rzetelne przygotowanie ra- opanować pod okiem doświadczonych instruktorów technikę szybkiego R (respiration) Problemem w opiece nad ciężko rannym może okazać się tę nazywano autoprzetoczeniową. Badania Herberta Bivinsa (Department
townika na taką ewentualność może zadecydować o losie poszkodowane- badania urazowego (Head-to-Toe, czyli od głowy po mały palec stopy). Do konieczność wsparcia oddechu. W sytuacji wystąpienia wysokiego ura- of Emergency Medicine, Valley Medical Center, Fresno, California) przepro-
go. Dobrą praktyką jest konsekwentne stosowanie behawioralnych zasad badania poszkodowanych nie należy używać czarnych rękawiczek z powodu zu rdzenia kręgowego, zatrucia, urazu klatki piersiowej ze współistniejącą wadzone na 10 ochotnikach w wieku 24–38 lat z wykorzystaniem techniki
dotyczących wcześniejszego skompletowania apteczki, opracowania planu złego kontrastowania się na nich krwi, co może doprowadzić do przegapienia odmą, czy też wiotkością klatki piersiowej w obliczu wielomiejscowego zła- znakowania Technetem 99m czerwonych krwinek pokazały, że zastoso-
awaryjnego, nabycia niezbędnych umiejętności, wiedzy oraz utrzymania urazu przy badaniu palpacyjnym. W trakcie działań należy pamiętać także, mania żeber, konieczne może być czynne wsparcie oddechu. wanie pozycji „autoprzetoczeniowej” z kątem nachylenia 15 spowodowa-
O
wysokiej sprawności fizycznej. Opanowanie sytuacji kryzysowej zależeć że bardzo łatwo zachwiać wewnętrzną równowagą organizmu, funkcjonu- Po zatamowaniu krwawienia i udrożnieniu dróg oddechowych prioryte- ło przesunięcie 3,2% krwi z kończyn dolnych i 1,8% z kończyn górnych, co
może także od odporności psychicznej i przekonania o własnej skuteczno- jącego prawidłowo w wąskim przedziale parametrów życiowych. Enzymy tem staje się zaopatrzenie urazów klatki piersiowej. Rozpocząć należy od za- w przytoczonym badaniu oznaczało średnio przesunięcie objętości krwi rzę-
ści. Naszą skuteczność na pewno poprawi właściwie dobrane wyposażenie odpowiedzialne za metabolizm komórkowy działają najlepiej przy pH 7,4 opatrzenia ran penetrujących. Wytyczne ERC nie zalecają zakładania przez du 270 ml. Z całą pewnością można uznać ten efekt „autoprzetoczeniowy”
medyczne znajdujące się w ekwipunku wyprawowym. Niezwykle istotne jest, i temperaturze 37 stopni Celsjusza. Utrata krwi może prowadzić do niedobo- osoby udzielające pierwszej pomocy opatrunków wentylowych ani szczel- za klinicznie nieistotny. Żadne z badań przeprowadzonych między rokiem
aby wszystkie osoby zaangażowane w akcję ratowniczą były do niej przygo- ru tlenu w tkankach i rozpoczęcia procesów przemian beztlenowych z pro- nego zaklejania ran klatki piersiowej. Jest to słuszne, o ile istnieją możliwości 1967 a 1996 nie wykazało skuteczności pozycji Trendelenburga w leczeniu
towane w myśl reguły: „nawet najlepszy plan nie zadziała, jeżeli nikt go nie dukcją kwasu mlekowego, co skutkuje obniżeniem pH krwi zakłócającym niezwłocznego przekazania poszkodowanego służbom ratunkowym. W sy- wstrząsu, a efekty w postaci zwiększenia wypełnienia lewej komory serca,
zna”. Akcję ratowniczą można podzielić na trzy zasadnicze elementy (tab. 1.): hemostazę organizmu, podobnie jak spadek temperatury ciała. Zatem jedną tuacji, która zmusza nas do długiego okresu opieki nad poszkodowanym zwiększenia objętości wyrzutowej i pojemności minutowej były przemija-
wydobycie (extract), leczenie (treat), ewakuację (evacuate). W każdym z tych z pierwszych czynności ratowniczych na miejscu zdarzenia powinno być z raną penetrującą w głąb klatki piersiowej, korzystniejszym wydaje się wy- jące. Wobec braku efektu autoprzetoczeniowego pozycji Trendelenburga
trzech zakresów sprawne i skoordynowane działania zwiększają szansę na wykrycie ciężkich krwotoków i ich zatamowanie. Nieocenione w tej sytuacji konanie zabiegu zamknięcia rany z wykorzystaniem opatrunku wentylowe- i związanymi z nią niekorzystnymi konsekwencjami w postaci ryzyka wy-
powodzenie całej operacji. Kompletowanie naszego zestawu pierwszej po- jest posiadanie zestawu do tamowania ciężkich krwotoków, w skład którego go. W tym miejscu istotne pozostaje także udzielenie odpowiedzi na pytanie, stąpienia obrzęku mózgu, pogorszenia funkcji płuc, ryzyka odwarstwienia
mocy proponuję przeprowadzić zgodnie z kolejnością zagadnień opisanych wchodzą: opatrunek uciskowy, opatrunek hemostatyczny, opaska uciskowa. czy punkcyjne (igłowe) odbarczenie odmy jest zabiegiem pierwszej pomocy? siatkówki, zasadnym jest stosowanie jej jedynie do chwilowej poprawy stanu
akronimem MARCH. Nasze pierwsze działania muszą być zdecydowane i przemyślane. Jeżeli po- Negatywna odpowiedź na to pytanie nasuwa się intuicyjnie. Zbieg ten należy poszkodowanego.
Zaczynamy od M (massive hemorrhage), czyli masywnego krwotoku. szkodowany będzie musiał długo czekać na ostateczne zaopatrzenie urazu do kompetencji osób uprawnionych do wykonywania medycznych czynno- H (hypothermia) Wychłodzenie. Zaburzenia w gospodarce energetycznej
Mając na względzie, że szybka utrata krwi prowadzi u poszkodowanego do w warunkach pozaszpitalnych, postarajmy się ograniczyć używanie opaski ści (zabiegów) ratunkowych. Należy jednak pamiętać, że żadne prawo nie ludzkiego organizmu spowodowane poważnym urazem lub zachorowaniem
nieodwracalnych zmian w funkcjonowaniu jego tkanek i narządów, istotnie uciskowej do niezbędnego minimum (jedynie sytuacji bezpośrednio ratują- zabrania chwytania się metody dającej bodaj cień szansy na uratowanie gwałtownie przyspieszają proces utraty ciepła. Pogłębiająca się hipotermia
zmniejszając szansę na ratunek, w apteczce powinien znaleźć się sprzęt cych życie), starajmy się opanować krwotok opatrunkiem hemostatycznym ludzkiego życia w obliczu niechybnej śmierci. W nadzwyczajnych sytuacjach i związane z nią zmiany w funkcjonowaniu przemian enzymatycznych oraz
umożliwiający skuteczną identyfikację oraz kontrolę krwawienia. Zważyw- i/lub opatrunkiem uciskowym. Jest to rozwiązanie korzystniejsze dla cho- izolacji od personelu medycznego zastosowanie może mieć zasada : „Volenti krzepliwości krwi wpływają niekorzystnie na efekty działań ratunkowych.

60 Wydanie Specjalne SPECIAL OPS EXTRA SURVIVAL SURVIVAL Wydanie Specjalne SPECIAL OPS EXTRA 61