Pobierz SPECIAL OPS nr 3/2016

Wystarczy, że założysz konto w portalu special-ops.pl »

Jego MAGnificencja FN MAG

Ireneusz Chloupek  /  SPECIAL OPS 4/2017  /  02-10-2017
Belgijski ukm otrzymał nazwę FN MAG 58, w której liczba pochodzi od roku wdrożenia go do produkcji, a skrót MAG od Mitrailleuse d’Appui General, co w używanym w Belgii jęz. francuskim oznacza «karabin maszynowy generalnego wsparcia».
Belgijski ukm otrzymał nazwę FN MAG 58, w której liczba pochodzi od roku wdrożenia go do produkcji, a skrót MAG od Mitrailleuse d’Appui General, co w używanym w Belgii jęz. francuskim oznacza «karabin maszynowy generalnego wsparcia». zdjęcie: FN Herstal, Australian DoD, British MOD/Crown copyright 2017, IMS Griffin.

Od czasu sformułowania przez Niemców w latach 30. ubiegłego wieku wymagań dla uniwersalnego karabinu maszynowego (niem. Einheitsmaschinengewehr) i zrealizowania ich pod postacią najpierw MG34, a następnie MG42, tego rodzaju konstrukcje na długo stały się podstawową samoczynną bronią zespołową piechoty armii całego świata. I choć obecnie ustąpiły sporo swego miejsca nieco lżejszym ręcznym km na amunicję karabinową oraz małokalibrowym karabinkom maszynowym, niedorównującym im jednak zasięgiem i mocą pocisków, to nadal pozostają bardzo istotnym środkiem ogniowym, zapewniającym najwyższe natężenie ognia wśród broni strzeleckiej (jeśli pominąć napędowe km), nie do zastąpienia zwłaszcza w roli uzbrojenia pokładowego. Najbardziej rozpowszechnionym, bo też jednym z najbardziej udanych i niezawodnych w tej klasie jest belgijski FN MAG, który mimo blisko 60-letniej już historii nadal pozostaje cenionym, sprawdzającym się w różnych warunkach wzorem klasycznego ukm na popularną amunicję 7,62 mm NATO.

Zdjęcia: FN Herstal, Australian DoD, British MOD/Crown copyright 2017, IMS Griffin

Geneza  FN MAG

MAG powstał w wyniku podjętych w latach 50. w słynnych belgijskich zakładach Fabrique Nationale w Herstal („SPECIAL OPS” nr 1/2017) prac, mających na celu przygotowanie broni, która zastąpiłaby jednocześnie przestarzałe ciężkie karabiny maszynowe oraz niedysponujące wystarczającą szybkostrzelnością praktyczną ręczne karabiny maszynowe zasilane z magazynków.

W artykule:

• Geneza FN MAG
• Szczegóły konstrukcyjne i eksploatacyjne
• Modele FN MAG

Trafnie zdecydowano, że powinna ona strzelać nowym amerykańskim nabojem karabinowym 7,62 mm x 51, który tymczasem został przeforsowany w styczniu 1954 r. jako nowy standard w armiach NATO.

Nowy karabin maszynowy o uniwersalnym charakterze – tj. taki, który sprawdziłby się w roli przenośnego rkm i osadzanego na podstawie trójnożnej lub pojazdach ckm – został zaprojektowany przez inż. Ernsta Verviera, współtwórcę mającego również zdobyć światową popularność karabinu automatycznego FN FAL na ten sam nabój, a w przyszłości m.in. 5,56 mm rkbkm Minimi. Belgijski ukm otrzymał nazwę FN MAG 58, w której liczba pochodzi od roku wdrożenia go do produkcji, a skrót MAG od Mitrailleuse d’Appui General, co w używanym w Belgii jęz. francuskim oznacza «karabin maszynowy generalnego wsparcia», jako odpowiednik angielskiego GPMG (General Purpose Machine Gun) – km ogólnego przeznaczenia, tj. uniwersalny. Niektóre źródła podają, że pod tym skrótem mogła się także mieścić nazwa Mitrailleuse a Gas, czyli wykorzystująca do uruchomienia mechanizmów energię gazów prochowych odprowadzanych przez boczny otwór w lufie.

Szczegóły konstrukcyjne i eksploatacyjne

Konstrukcja MAG-a oparta jest na sprawdzonych wzorach. Prostopadłościenna stalowa komora zamkowa z przynitowanymi wewnątrz szynami wzmacniającymi, po których porusza się suwadło z zamkiem, przypomina nieco budową tę z km Browning M1919.

Sposób ryglowania to rozwiązania znane z rkm M1918 BAR, a wymiany lufy powiela, mimo odwróconego kierunku jej obrotu, zastosowane w belgijskim „kuzynie” tego ostatniego, FN Model D.

Mechanizm przesuwu taśmy amunicyjnej niewątpliwie inspirowany był niemieckim MG42, do którego podobieństwo widoczne jest także, gdy spojrzy się na zespół chwytu pistoletowego z mechanizmem spustowym oraz przetykowym bezpiecznikiem. W rezultacie powstała bardzo solidna i niezawodna broń, która szybko zdobyła uznanie użytkowników, stając się w następnych latach najpopularniejszym ukm na świecie.

MAG jest bronią samoczynną, działającą na zasadzie odprowadzania w czasie strzału części gazów prochowych przez boczny otwór w lufie do położonej pod nią komory i rury gazowej, w której przemieszcza się długi tłok, połączony z suwadłem – dawniej ruchomo, a w nowszych wersjach sztywno.

Karabin strzela z zamka otwartego (rozwiązanie odporne na przypadki samozapłonu nabojów przy intensywnym strzelaniu), ryglowanego z lufą na czas odpalenia pocisku za pomocą rygla dźwigniowego, wahającego się w płaszczyźnie pionowej, który zamocowany jest dwuosiowym przegubem do górnego ramienia suwadła.

Zastosowano mechanizm uderzeniowy typu bijnikowego, w którym funkcję bijnika pełni suwadło z osadzoną w tym ramieniu długą iglicą, która wchodzi we wzdłużny, przelotowy kanał w zamku, ale może dosięgnąć spłonki naboju dopiero po zaryglowaniu lufy.

W celu oddania strzału należy przesunąć ręcznie zespół ruchomy w tylne położenie, aż do jego zatrzymania na zaczepie. Służy do tego rękojeść przeładowania, która porusza się w wycięciu po prawej stronie komory zamkowej i po przesunięciu na czas strzelania w przód pozostaje nieruchoma.

Po opuszczeniu zaczepu naciskiem na język spustowy ściśnięty na poprzednim etapie mechanizm powrotny, którego sprężyna wsunięta jest w dolne ramię suwadła odrzuca je do przedniego położenia. Podczas tego ruchu zamek i jego rygiel przesuwają się początkowo połączone po oporze ryglowej, znajdującej się w dolnej części komory zamkowej.

Gdy zamek dotrze do lufy, tylne zakończenie rygla mija całkowicie oporę i dzięki odpowiedniemu ukształtowaniu obu części opada w dół zablokowując zamek w przednim położeniu. Przegubowe połączenie z suwadłem umożliwia jednak temu drugiemu kontynuowanie ruchu o jeszcze krótki odcinek, aż jego ramię zatrzyma wspomniana opora ryglowa. To zaś pozwala mu zadziałać w roli bijnika, uderzając iglicą w spłonkę naboju w komorze nabojowej.

Cały zespół, dociskany sprężyną powrotną, pozostaje zablokowany w tym położeniu (zaryglowany) na czas wystarczający, by pocisk opuścił lufę, a ciśnienie gazów prochowych spadło w niej do poziomu umożliwiającego wyciągnięcie łuski z komory nabojowej przez sprężynujący wyciąg w zamku. W nim też osadzony jest wyrzutnik usuwający następnie łuskę.

Część gazów prochowych rozprężająca się do komory gazowej popycha wówczas suwadło za pośrednictwem tłoka, inicjując ich wsteczny ruch, podczas którego tylny koniec rygla zostanie uniesiony przez suwadło nad oporę ryglową, pozwalając na dalszy ruch do tyłu także zamka.

Zespół suwadła z zamkiem ponownie odrzucany jest do tylnego, skrajnego położenia i albo zatrzymuje się na zaczepie, albo – jeśli spust pozostaje naciśnięty, cały cykl powtarza się do zwolnienia języka spustowego lub wyczerpania amunicji.

Ryglowanie zastosowane w MAG-u jest trudniejsze do wykonania i nieco mniej sztywne niż np. to z zamkiem obrotowym, ale za to bardzo odporne na zanieczyszczenia. Prosty mechanizm spustowy FN MAG umożliwia tylko ogień ciągły i wyposażony jest w bezpiecznik przerzutowy przechodzący w poprzek górnej części chwytu pistoletowego.

Wciśnięcie bezpiecznika z lewej powoduje wysunięcie jego drugiego końca z literą S po prawej stronie, co oznacza, że km jest zabezpieczony przez unieruchomienie zaczepu suwadła.

W celu odbezpieczenia wciska się prawy koniec bezpiecznika, a wówczas po lewej stronie chwytu wysuwa się zakończenie oznaczone czerwoną literą F.

MAG to karabin charakteryzujący się dosyłaniem bezpośrednim, zasilany amunicją taśmowaną, wprowadzaną na podstawę donośnika o trzech zaczepach z lewej strony – przy czym można ją tam wsunąć również wtedy, gdy zamek jest w przednim położeniu.

Karabin wyposażony jest w donośnik przesuwakowy z długą dźwignią w aluminiowej pokrywie komory zamkowej, napędzaną rolką na górnej części suwadła. Zapewnia on przesuwanie taśmy zarówno podczas ruchu suwadła do tyłu, jak i do przodu o pół ogniwka. Rozwiązanie takie, zwane dwutaktowym, zapewnia płynny przesuw taśmy.

Elementy tego mechanizmu są chromowane, dzięki czemu działają płynnie nawet przy znacznym zanieczyszczeniu broni.

Zasilanie odbywa się ze standaryzowanej w NATO amerykańskiej stalowej taśmy rozsypnej M13 o otwartych ogniwkach lub niemieckiej segmentowej DM1 w 50-nabojowych odcinkach (masa 1,47 kg), łączonych skrajnymi nabojami. Taśmy te nie są wymienne i wymagają dostosowania do każdej wersji mechanizmu dosyłania.

W wersji erkaemowej MAG może być zaopatrzony w mocowany po lewej stronie komory zamkowej pojemnik amunicyjny na taśmę z 50 sztukami nabojów, dawniej blaszany, a obecnie miękki.

Łuski usuwane są po wystrzeleniu na zewnątrz przez okno wyrzutowe w dolnej części komory zamkowej (z samozamykającą się klapką), co wymagało wprowadzenia podobnego przelotowego okna w dolnym ramieniu suwadła, do którego zamocowany jest tłok gazowy.

Grubościenna dla zwiększenia pojemności cieplnej, zakończona szczelinowym tłumikiem płomieni lufa belgijskiego ukm o masie 3 kg zapewnia wysoką celność oraz dobrze znosi nawet długotrwałe intensywne prowadzenie ognia, ale oczywiście ma też charakter szybkowymienny. Po cofnięciu zespołu ruchomego i zabezpieczeniu broni wystarczy wcisnąć jej przycisk blokujący po lewej stronie środkowej części komory, poniżej obsady lufy, po czym ujmując rękojeść lufy-uchwyt transportowy obrócić lufę w kierunku przeciwnym do biegu wskazówek zegara tak, by tenże uchwyt znalazł się nad nią i wysunąć ją w przód.

Wymiana lufy zajmuje sprawnemu żołnierzowi do sześciu sekund.

Lufa ma chromowany przewód z gwintem prawoskrętnym o skoku 305 mm, a na znajdującej się pod nią komorze gazowej zamontowany jest czteropołożeniowy regulator typu otwartego. Nie służy on do regulacji szybkostrzelności, lecz odpowiedniego zwiększania przepływu gazów dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania broni w trudnych warunkach.

Zalecana szybkostrzelność teoretyczna to ok. 650–750 (regulator w położeniu 1 w normalnych warunkach), a przy nastawie 3 może wzrosnąć w czystej broni nawet do 900–1000, co nie jest jednak wskazane, gdyż wpływa na szybsze zużywanie się części.

Gdy km jest czysty i zimny, regulator powinien być ustawiony w położeniu, które podczas strzelania umożliwia wypływ części gazów na zewnątrz przez trzy otwory na obwodzie, podczas gdy pozostałe rozprężające się do rury gazowej wystarczają do napędzania mechanizmów z odpowiednią siłą.

Przy wzroście oporów ruchu wewnątrz komory zamkowej, wskutek zanieczyszczenia lub temperatury, zmiany nastawy regulatora służą do zamykania kolejnych otworów upustowych, w sposób dostosowujący (zwiększający) ciśnienie podawane na tłok do poziomu niezbędnego dla utrzymania sprawności broni.

Na końcu rury gazowej MAGa zamocowany jest dwójnóg, którego szerokie aluminiowe nogi składane są na czas transportu do tyłu. Nie mają regulacji wysokości, ale obrotowe osadzenie pozwala oprzeć je także na zboczu, pozwala także na kośbę horyzontalną w zakresie 50 stopni.

Mechaniczne przyrządy celownicze składają się z osadzonej na lufie stałej muszki z osłonami bocznymi oraz nastawnego celownika suwakowego na początkowym odcinku komory zamkowej. W pozycji złożonej ma on przeziernik z nastawami od 200 do 800 m co sto, natomiast podniesienie ramkowego ramienia celownika pozwala wykorzystać otwartą szczerbinę do strzelania na dalszych dystansach od 800 do 1800 m, również co sto kolejnych.

Obecnie produkowane MAGi mają na pokrywie komory zamkowej uniwersalną szynę montażową MIL-STD-1913 Picatinny/NAR (NATO Rail) do osadzania różnych typów celowników optoelektronicznych.

Dodatkowe odcinki szyn dla innych akcesoriów dodano na zgrabnej obejmie wokół rury gazowej. W standardowej wersji Model 60-20 dla piechoty karabin zaopatrzony był w stałą kolbę drewnianą, a od maja 2012 r. w polimerowe o poprawionej formie z rozkładaną oporą naramienną ukształtowaną z grubego drutu, w obu przypadkach zakończone metalowym trzewikiem z uszkiem do pasa nośnego w górnej części. Wewnątrz kolby zamocowany jest efektywny zderzak sprężynowy, amortyzujący odrzut mechanizmu ruchomego oraz sprzyjający utrzymaniu stałej szybkostrzelności.

MAG łatwo rozkłada się na podstawowe części i zespoły, począwszy od odłączenia kolby, co otwiera tył komory zamkowej umożliwiając wyciągnięcie z niej najpierw mechanizmu powrotnego, a następnie suwadła z zamkiem i tłokiem gazowym. Po oddzieleniu lufy z komorą gazową można również zdemontować bez użycia specjalnych narzędzi chwyt pistoletowy z mechanizmem spustowym, pokrywę komory zamkowej i podstawę donośnika – wszystkie te elementy mocowane są za pomocą kołków sprężystych.

Ukm firmy FN w roli ckm osadzany jest na belgijskiej podstawie trójnożnej FN360 lub amerykańskiej M122. Ta pierwsza o masie 10,5 kg oferuje ulokowanie osi lufy na wysokości od 254 do 720 mm, kąt ostrzału poziomego w zakresie 67 stopni oraz uniesienie wylotu lufy do 30 stopni.

Czytaj też: Nie tylko frytki i Minimi, czyli o broni z Herstalu >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!
Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  22
Artykuł pochodzi z: magazynu SPECIAL OPS nr 4/2017

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie


 

Jak zwiększyć skuteczność wykrywania substancji niebezpiecznych »

detektory toksyn

(...) wiem więcej »


Wybierz szkolenie, które przygotuje Cię na najgorsze » Co nowego w systemach łączności dla wojska »
szkolenia bojowe latarka kompaktowa do broni

 


Celownik termowizyjny - jak sprawdza się w trudnych warunkach »

celownik termowizyjny

Urządzenie wyświetla w polu widzenia pozycję GPS operatora. Ponadto posiada wbudowany cyfrowy kompas (...) czytam więcej »

 

 


Przeanalizuj i wybierz najlepszy spektometr i detektor » Jakie możliwości dają Ci studia na kierunku:Obrona Narodowa »
spektometr bezpieczeństwo narodowe

 

Telefon do zadań specjalnych w Twoim zasięgu »

telefon do zadań specjlanych

(...) wiem więcej »


 

Trenuj precyzję strzału z najlepszymi! Weź udział w kursie » Proste i uniwersalne - czy widziałeś już te spodnie?
kurs strzelecki spodnie taktyczne

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

Dwóch oferentów stanęło do przetargu na zakup transporterów

W dniu 14 listo­pada Komenda Główna Policji opublikowała informację z otwar­cia ofert w prze­targu na zakup ośmiu nie­ozna­ko­wa­nych lek­kich trans­por­te­rów opan­ce­rzo­nych (LTO)...

Aktualny numer

5/2018
SPECIAL OPS 5/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Jordański Kasotc
  • - US ICE SRT
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...
KSIĘGARNIA MILITARNA POLECA:
Sortmund
Sortmund
Sortmund jest firmą specjalizującą się w dostawie umundurowania dla większości służb mundurowych w Polsce. Współpracujemy z wieloma uznanymi...

Powstanie Warszawskie 2.0, czyli „kotwica” z hashtagiem

Czy było warto? – to pytanie w ostatnich latach rozliczania naszej historii pada bardzo często w kontekście Powstania Warszawskiego. Jednocześnie...wiecej »
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl