Blogi // Michał Piekarski

 


 

Państwo upadłe w Europie?

Michał Piekarski  /  17-04-2014  /  1
Fot. US DoD

Kategoria „państwa upadłego” jest utożsamiana z reguły z państwami Trzeciego Świata, w szczególności z przypadkiem modelowym jakim stała się Somalia. Wydarzenia na Ukrainie skłaniają jednak do zastanowienia się czym państwo upadłe może pojawić się znacznie bliżej granic Polski.

 

Łatwo jest określić czym jest państwo upadłe. Jest to państwo które choć może formalnie istnieć, mieć uznawany przez społeczność międzynarodową rząd, wytyczone na mapie granice i inne atrybuty państwowości, nie jest w stanie jednak wypełniać swojego najbardziej zasadniczego zadania. Takim zadaniem jest utrzymanie monopolu na legalne stosowanie przemocy fizycznej.

Państwo, które funkcjonuje – lepiej lub gorzej – ale utrzymuje swój monopol, poprzez utrzymywanie i wykorzystywanie w razie potrzeby policji i ewentualnie wojska, jest także jedynym podmiotem w którego imieniu sądy wydają wyroki a rządzący stanowią prawo to stan bardzo czytelny w Europie. Co więcej, samo pojęcie nowoczesnego państwa to wynalazek europejski, a szczytem potęgi państwa jako aktora politycznego stało się typowe dla Europy w wieku dziewiętnastym i dwudziestym państwo narodowe.

Tymczasem fenomen państwa upadłego objawia się jak dotąd głównie tam, gdzie państwo narodowe nigdy nie istniało. Gdzie instytucje państwowe łatwo ulegają destrukcji, nie poprzez zniszczenie ich z zewnątrz, ale rozpad całego państwa wskutek konfliktów wewnętrznych, a dokładniej poprzez erozję lojalności wobec państwa – o ile taka kiedykolwiek istniała.

W Europie bowiem to państwo narodowe stało się tym aktorem który zapewniał sobie lojalność wszystkich swoich mieszkańców, zarówno poprzez odpowiednio dawkowany przymus, ale i odpowiednią edukację i inne zachęty. Lojalność, tak silna że prowadząca do gotowości oddania życia za państwo i naród wydawać się może czymś tak naturalnym jak oddychanie – choć jest to zjawisko względnie nowe w historii ludzkości, podobnie jak sama idea powszechnego obywatelstwa.

Podstawowa lojalność, czyli ta która określa za co (lub za kogo) ludzie walczą i są gotowi zginąć może mieć bardzo różne oblicza. Mogą to być więzy rodzinne. Może to być religia. Mogą to być po prostu pieniądze. Może to być własna klasa społeczna. Może to być władca. W każdym wypadku, są to te czynniki, które sprawiają że zaspokojeniu podstawowe potrzeby – przede wszystkim fizyczne bezpieczeństwo ale także wyższe potrzeby, w tym przynależności.

Przykładowo, w państwach Ameryki Łacińskiej gangi czy kartele narkotykowe zapewniają swoim członkom nie tylko bezpieczeństwo finansowe, w postaci profitów z działalności przestępczej. Swoim członkom i osobom lojalnym wobec nich, kartel zapewnia fizyczne bezpieczeństwo, pełni także rolę władzy sądowniczej i nierzadko także ingeruje w działalność gospodarczą na określonym terytorium czy w danej grupie społecznej. Robi więc to co tradycyjnie należy do zadań państwa.

Podobny mechanizm zachodzi w przypadku każdej innej grupy lub organizacji, która wchodzi w rolę państwa. Co więcej, zależnie od sytuacji, poszczególni aktorzy mogą działać wręcz obok siebie , na tym samym terytorium, ale w innych celach i pozostając ze sobą w rozmaitych relacjach. Nie zawsze bowiem, aktorzy niepaństwowi dążą do tego by stworzyć lub przejąć władzę w danym państwie – co odróżnia państwo upadłe od wojen domowych i innych wewnętrznych konfliktów. Wielu spośród nich nie potrzebuje państwa jako takiego – legalna czy nielegalna działalność gospodarcza jest bardziej zależna od innych czynników niż flagi i paszporty, podobnie sytuacja ma się z religiami.

Te wszystkie czynniki ujawniają się w kryzysie ukraińskim. Wydarzenia na wschodzie Ukrainy mają bowiem szczególny charakter. Obserwowana jest tam bowiem aktywność wielu aktorów, spośród których władze państwowe – zarówno ukraińskie jak i rosyjskie – to tylko jedni z wielu graczy.

W tym momencie powraca kwestia lojalności, która w przypadku ukraińskich służb mundurowych jest problematyczna. Wcześniejsze poddawanie okrętów na Krymie bez jednego wystrzału, obecne wydarzenia z udziałem żołnierzy 25 Brygady Powietrznodesantowej, która ma zostać rozformowana wskutek zachowania jej żołnierzy, którzy oddali broń separatystom to najbardziej widoczne oznaki tych problemów.

Trzeba przy tym pamiętać, że upadek Związku Radzieckiego wytworzył szczególną próżnię, nie tylko polityczną. Wielu zawodowych żołnierzy po roku 1991 musiało wybierać kierując się nie tyle czynnikami ideowymi, ale bezpieczeństwem własnej egzystencji, i te dramatyczne wybory miały odczuwalne do dziś skutki. Natomiast same tożsamości narodowe w państwach postradzieckich mają specyficzny charakter, wiele z nich jest po prostu słabo zakorzenionych w społeczeństwie.

Do tych kwestii należy dodać specyficzną sytuację polityczną i gospodarczą Ukrainy. Jest to państwo gdzie gospodarką rządzą oligarchowie, gdzie poważnym problemem jest korupcja i gdzie trudno wskazać linię dzielącą świat polityki i gospodarki i gdzie wreszcie przestępczość zorganizowana jest poważnym problemem.

Te czynniki oznaczają, że długofalowe rozwiązanie konfliktu może nie być kwestią jedynie politycznych negocjacji. Może się okazać, że problemy związane z lojalnościami wobec poszczególnych aktorów będą przez wiele lat kształtować bieg wydarzeń nie tylko na Ukrainie ale i w innych państwach postradzieckich. Niemal żadne z tych państw nie jest bowiem monolitem, są tam obserwowane różne podziały, zarówno etniczne jak i ekonomiczne. Wiele z tych państw po prostu trzeszczy w posadach, dotyczy to także Rosji.

Te czynniki sprawiają, że z perspektywy Polski problem ewentualnego zagrożenia z kierunku wschodniego nie może być rozpatrywany jedynie w dominującej perspektywie konwencjonalnego konfliktu zbrojnego, nie mówiąc już o scenariuszu zbrojnej agresji.

Większym problemem mogą się okazać te zjawiska które tradycyjnie towarzyszą państwom upadłym, jak różne formy przestępczości zorganizowanej, terroryzm o różnym obliczu ideologicznym czy migracje ludności. Okazać się może że zabezpieczenie interesów Polski, jak również Europy może będzie wymagać interwencji zbrojnych w sytuacjach kryzysowych, podobnie jak ma to miejsce w innych częściach świata.

To z kolei oznacza, że cenne będą te zdolności, które rozwijane były od dawna w odpowiedzi na zagrożenia asymetryczne. Dotyczy to zwłaszcza wojsk specjalnych, które w toku obecnych i przeszłych konfliktów okazały się szczególnie istotnym narzędziem, uzupełniającym potencjał sił konwencjonalnych.

Komentarze

1
delta / 18-04-2014, 00:28
stek bzdur i ruskiej propagandy.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

KURS INSTRUKTOR SPORTU STRZELECKIEGO PZSS »
kurs strzelectwa

100% byczej skóry »

Czy wiesz, jaka jest ulubiona latarka straży granicznej oraz myśliwych?



 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Poznaj 1 sposób na ochronę Twojego smartphona »

Dla kogo latarka taktyczna z UV »


latarka taktyczna

 


Wyprawa po trudnym terenie?  Dobierz sprzęt »
biwak

 


Na czym polega przewaga butów taktycznych »

Jesteś aktywnym strzelcem? Gdzie zaspokoisz swoje potrzeby »


ubranie taktyczne

 


Kto chroni statki handlowe »

 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Jakie funkcje powinny mieć latarki czołowe »
latarki czołowe

 


Jakich butów nie porzucisz w akcji »

5 kluczowych zalet butów taktycznych »


 


 


Jak poprawić celność broni »  Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »
broń konserwacja zegarki taktyczne

 


Dobierz buty do swojego hobby »
buty taktyczne

 



Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego » Prosty sposób na wzmocnienie celności »
zasilanie latrki na karabin

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Schludnie, wygodnie, taktycznie na każdą akcję »
latarka czołowa ubrania taktyczne

 

 


05/07/2020

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

IX GROM CHALLENGE – Siła i Honor

W tym roku, druga sobota września wypada 11 września i właśnie w tym dniu zaplanowane jest przeprowadzenie IX edycji zawodów GROM CHALLENGE - Siła i Honor. GROM Challenge to bieg upamiętniający...

17. promocji na 17. urodziny Kolby

Już od siedemnastu lat jesteśmy z Wami, wspierając Was wszystkich w realizowaniu hobby związanego z outdoorem, strzelectwem oraz myślistwem. Bez względu na to, czy jesteś strzelcem, turystą,...

Aktualny numer

3/2021
SPECIAL OPS 3/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - 15 lat CBA
  • - Filipińscy Strzelcy śmierci
Autor bloga
Michał Piekarski
Inne artykuły tego autora
Special-OPS TV


WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl