W służbie pokoju. 75. rocznica powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych

Tomasz Jasionek  /  29-10-2020
Emblemat ONZ;
Emblemat ONZ; fot. archiwum Centrum Weterana

Przypadająca 24 października 2020 roku 75. rocznica powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych, obchodzona wraz z ustanowionym w 1947 roku Dniem Narodów Zjednoczonych, jest to niewątpliwie okazja do zastanowienia się nad przyszłością tej organizacji, ale równocześnie nie można zapomnieć o jej dotychczasowej globalnej działalności. Jedną z nich jest niezaprzeczalnie prowadzenie działań na rzecz światowego pokoju z wykorzystaniem mechanizmu jakim są misje i operacje pokojowe.

Fotografie pochodzą ze zbiorów Centrum Weterana

Druga szansa dla świata

Powstała w 1920 roku Liga Narodów, zrzeszając kilkadziesiąt państw, została powołana w celu utrzymania pokoju na świecie i propagowania międzynarodowej współpracy. W zamyśle jej twórców, miała zapobiec powtórzeniu się tragedii, jaką była Wielka Wojna. Wydarzenia z lat 1939-1945 i hekatomba kolejnej wojny pokazały jednak, że Liga nie spełniła oczekiwanej roli. Jeszcze w czasie trwania tego konfliktu, alianci zachodni zadeklarowali chęć utworzenia globalnej organizacji, która byłaby następczynią Ligi Narodów.

Pierwszą zapowiedzią jej powstania stało się podpisanie Karty Atlantyckiej w dniu 14 sierpnia 1941 roku, która określała cele polityki Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych Ameryki w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu oraz zasady powojennych stosunków międzynarodowych. Według sygnatariuszy miały opierać się one na odejściu od rozwiązywania sporów na drodze konfliktów militarnych, jednocześnie odwołując się do idei samostanowienia narodów.



Polscy żołnierze podczas dostarczania wody w ramach misji UNEF II w Egipcie. Polscy logistycy podczas służby w Syrii w latach 70-tych XX wieku.

Wkrótce poparcia dla zasad, które wprowadzała Karta, poprzez akces do niej, udzieliły również Belgia, Czechosłowacja, Grecja, Holandia, Jugosławia, Luksemburg, Norwegia, Polska, ZSRR i Komitet Wolnej Francji. Agresja III Rzeszy na Związek Radziecki i japoński atak na Perl Harbour jeszcze bardziej przyśpieszył działania na rzecz pokonania państw osi, ale także dobitniej zwrócił uwagę na potrzebę powstania światowej organizacji mającej eliminować ryzyko podobnych zagrożeń i pomóc w budowaniu światowego powojennego pokoju.

Rozwinięciem idei przedstawionych w Karcie Atlantyckiej stała się Deklaracja Narodów Zjednoczonych podpisana 1 stycznia 1942 roku. Jej sygnatariuszami zostały państwa członkowskie koalicji alianckiej, łącznie 26 krajów, które uznały, że zasady Karty są uniwersalne do budowy powojennego ładu opartego na międzynarodowym pokoju i zwalczania radykalnych ruchów takich jak faszyzm. Do zakończenia wojny do deklaracji przystąpiło jeszcze 19 państw, zwiększając tym samym znaczenie dokumentu. Stał się on podstawą funkcjonowania nowej organizacji międzynarodowej, której powstanie zaproponowali zachodni członkowie Wielkiej Trójki - premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill i prezydent USA Franklin Delano Roosevelt. W drugiej połowie 1944 roku na konferencji w Waszyngtonie czołowi przedstawiciele państw alianckich uzgodnili formę i zakres funkcjonowania nowego kolegialnego organu.

Polscy żołnierze w trakcie służby pod flagą ONZ w Namibi.
Polscy logistycy podczas służby w Syrii w latach 70-tych XX wieku.
Polscy żołnierze w trakcie służby pod flagą ONZ w Namibi.
Polscy logistycy podczas służby w Syrii w latach 70-tych XX wieku.

Wraz z sukcesami militarnymi aliantów i zbliżającą się klęską wojsk państw osi, klarował się kształt przyszłej powszechnej organizacji międzynarodowej. 25 kwietnia 1945 roku przedstawiciele 50 państw spotkali się w San Francisco, by ustalić brzmienie Karty Narodów Zjednoczonych stanowiącej swoistą konstytucję przyszłej organizacji. Dokument został sygnowany 26 czerwca 1945 roku. 24 października 1945 roku członkowie Rady Bezpieczeństwa (USA, Wielka Brytania, Francja, ZSRR i Chiny) oraz większość państw członkowskich ratyfikowali dokument, dając tym samym początek Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Kontrowersje wzbudzał fakt niezaproszenia na konferencję założycielską przedstawicieli Polski. Było to związane z powołaniem dwóch niezależnych obozów rządzących - jednego legalnego, funkcjonującego od września 1939 roku ośrodka emigracyjnego oraz drugiego uzurpującego sobie prawo do reprezentacji narodu polskiego jako ośrodka komunistycznego zainstalowanego przez Związek Radziecki na ziemiach wyzwolonej przez Armię Czerwoną Polski. W konsekwencji Karta została podpisana przez Polaków dopiero 16 października 1945 roku a jej sygnatariuszami zostali przedstawiciele sprzyjającego Moskwie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.

Zderzenie z rzeczywistością

Omawiając dotychczasową historię ONZ należy odnieść się także do jednego z filarów tej organizacji, czyli do działań i środków mających na celu utrzymanie pokoju na świecie. System bezpieczeństwa zbiorowego ustanowiony przez Kartę Narodów Zjednoczonych do bycia uznanym za skuteczny wymagał, aby wszystkie państwa członkowskie stosowały się do przyjętych zasad. Jednocześnie Karta określała procedury, które zakładały zarówno możliwość podejmowania odpowiednich kroków w drodze rokowań, badań, pośrednictwa, pojednania, arbitrażu lub innych środków pokojowych, jak i możliwość wprowadzania sankcji obowiązujących wszystkich członków, w tym akcji zbrojnej w przypadku zagrożenia, naruszenia pokoju lub aktu agresji, w celu pokojowego rozstrzygania sporów mogących zakłócić bezpieczeństwo międzynarodowe.

Niedługo po zakończeniu II wojny światowej okazało się, że szczytne idee jakimi kierowali się twórcy ONZ musiały zmierzyć się z brutalną rzeczywistością ówczesnego świata nękanego coraz liczniejszymi konfliktami. W odpowiedzi na taki stan rzeczy Rada Bezpieczeństwa ONZ mogła i stosowała w kolejnych latach różnego rodzaju środki jakie należy podjąć w wypadku agresji lub zagrożenia pokoju. Mogły być to zarówno takie, które nie wymagają użycia siły (np. sankcje ekonomiczne) lub te wymagające użycia sił zbrojnych.

Polski saper podczas służby w ramach misji UNDOF w Syrii; fot. archiwum Centrum Weterana
Polacy byli i są też obecni w ramach misji UNIFIL w Libanie; fot. archiwum Centrum Weterana
Polski saper podczas służby w ramach misji UNDOF w Syrii. Polacy byli i są też obecni w ramach misji UNIFIL w Libanie.

Coraz liczniejsze konflikty regionalne, zimnowojenne podziały czy też skutki dekolonizacji spowodowały, że coraz większe znaczenie w budowie ładu w pogrążającym się w chaosie świecie zyskały należące do drugiej kategorii operacje pokojowe prowadzone pod flagą ONZ. To właśnie z tego typu działalnością większość współczesnych kojarzy na co dzień Organizację Narodów Zjednoczonych. Już w 1946 roku powołane zostały pierwsze komisje w ściśle wyznaczonych regionach mandatowych. Dwa lata później zorganizowano misję pokojową zwaną jako Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Nadzorowania Rozejmu (UNTSO) w celu obserwacji i nadzorowania przestrzegania zawieszenia broni w konflikcie izraelsko-arabskim. Z kolei za pierwszą operację, która doprowadziła do wysłania sił pokojowych uznaje się Doraźne Siły Zbrojne na Bliskim Wschodzie (UNEF I) powołane w 1956 roku. Formalnie określenie operacje pokojowe pojawiło się w lutym 1966 roku, gdy Zgromadzenie Ogólne ONZ podjęło decyzję o utworzeniu Specjalnego Komitetu do Spraw Operacji Pokojowych.

Czytaj też: Kuźnia Bohaterów, czyli jak szkolono Cichociemnych >>>

Chcąc zdefiniować, czym są operacje pokojowe ONZ mówi się dziś nie tylko o utrzymywaniu pokoju (peacekeeping), ale także o wprowadzaniu pokoju (peacemaking), wymuszaniu pokoju (peace enforcement), czy budowaniu pokoju (peacebuilding). Ta różnorodność spowodowana jest złożonością zadań podejmowanych przez ONZ na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, wynikającą z dynamiki zmian zachodzących w środowisku międzynarodowym. Organizacja ta bowiem już dawno wyszła poza zadania obserwacyjne i skupia się dziś m.in. na wspieraniu procesu politycznego, organizowaniu wolnych wyborów, ochronie ludności cywilnej, pomocy humanitarną czy też administrowaniu konkretnym terytorium. Zmienił się także charakter operacji na rzecz pokoju. Coraz częściej są one prowadzone z pomocą regionalnych organizacji (UE, NATO, ECOWAS) czy też powstających ad hoc koalicji państwowych. Zazwyczaj jednak wszystkie one działają w oparciu o rezolucje Rady Bezpieczeństwa i za zgodą ONZ. Ponadto, granice między poszczególnymi działaniami pokojowymi są coraz mniej wyraźne, a współczesne misje pokojowe są operacjami wielowymiarowymi łączącymi funkcje prewencji, utrzymywania, budowania, a nawet wymuszania pokoju.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!
Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  10

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie

KURS INSTRUKTOR SPORTU STRZELECKIEGO PZSS »
kurs strzelectwa

100% byczej skóry »

Czy wiesz, jaka jest ulubiona latarka straży granicznej oraz myśliwych?



 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Poznaj 1 sposób na ochronę Twojego smartphona »

Dla kogo latarka taktyczna z UV »


latarka taktyczna

 


Wyprawa po trudnym terenie?  Dobierz sprzęt »
biwak

 


Na czym polega przewaga butów taktycznych »

Jesteś aktywnym strzelcem? Gdzie zaspokoisz swoje potrzeby »


ubranie taktyczne

 


Kto chroni statki handlowe »

 


Jakie parametry liczą się w goglach noktowizyjnych »

Niezastąpiony sprzęt bushcraft - co wybrać »

noktowizja

sprzet bushcraft

 


Jakie funkcje powinny mieć latarki czołowe »
latarki czołowe

 


Jakich butów nie porzucisz w akcji »

5 kluczowych zalet butów taktycznych »


 


 


Jak poprawić celność broni »  Wybierz produkty sprawdzone w ekstramalnych warunakch »
broń konserwacja zegarki taktyczne

 


Dobierz buty do swojego hobby »
buty taktyczne

 



Uzyskaj licencję Instruktora Sportu Strzeleckiego » Prosty sposób na wzmocnienie celności »
zasilanie latrki na karabin

 


Poznaj arkana radiokomunikacji wojskowej w XXI wieku » Schludnie, wygodnie, taktycznie na każdą akcję »
latarka czołowa ubrania taktyczne

 

 


05/07/2020

Księgarnia Militarna Poleca Służby specjalne.Słownik


Chiny - zrozumieć imperium. Pulsujący matecznik cywilizacji Zielona droga 1990-2020. 30 lat doświadczenia byłego operatora JW GROM Sztuka wojny. Filozofia i praktyka oddziaływania na bieg zdarzeń
Książka Chiny – zrozumieć imperium Piotra Plebaniak, współautora i redaktora najnowszego przekładu Sztuki wojny wzbogaconego komentarzami ekspertów, to nieszablonowe połączenie poezji oraz historycznej, kulturowej i geopolitycznej wiedzy o Chinach. (...)
zobacz więcej »
Obchodzone 13 czerwca 2020 roku 30-lecie Specjalnej Jednostki Wojskowej GROM to doskonały moment, aby Andrzej Kruczyński pseudonim „Wódz” zabrał swoich czytelników w fascynującą drogę, którą najlepiej oddaje treść jego najnowszej książki (...)
zobacz więcej »
Traktat "Sztuka wojny" to w powszechnej percepcji najważniejszy traktat militarny kiedykolwiek napisany. O jego ponadczasowości decyduje wiele czynników, przede wszystkim okres historii Chin, w którym powstał. (...)
zobacz więcej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualności

Straż Graniczna rozbiła zorganizowaną grupę przestępczą

Funkcjonariusze z Nadwiślańskiego Oddziału SG rozbili zorganizowaną grupę przestępczą, trudniącą się przemytem, produkcją i dystrybucją nielegalnych wyrobów tytoniowych. Zlikwidowano nielegalną...

17. promocji na 17. urodziny Kolby

Już od siedemnastu lat jesteśmy z Wami, wspierając Was wszystkich w realizowaniu hobby związanego z outdoorem, strzelectwem oraz myślistwem. Bez względu na to, czy jesteś strzelcem, turystą,...

Aktualny numer

3/2021
SPECIAL OPS 3/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - 15 lat CBA
  • - Filipińscy Strzelcy śmierci
Paweł Piotrowski
Wiosłowanie jednorącz sztangielką z podparciem na ławce skośnej to odmiana klasycznego...
Paweł Piotrowski
Wyciskanie sztangi w wąskim uchwycie na ławce poziomej to klasyczne, skuteczne...
Michał Piekarski
W ostatnią niedzielę czerwca w Gdyni odbyły się uroczystości z okazji Święta Marynarki...
Michał Piekarski
Wzrost napięcia pomiędzy Zachodem i Rosją, który można już bezpiecznie nazywać nową...
Dariusz Materniak
5 marca 2018 roku jednostka specjalna ukraińskiej Policji "KORD" zatrzymała dwie osoby...

Przeczytaj także

Special-OPS TV


WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACJI I BIZNESU IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W GDYNI
Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni od dekady kształci wybitnych specjalistów z Bezpieczeństwa Wewnętrznego,...
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl