W roku 1993 rozwinięta do etatu pułku i przemianowana na 1 Pułk Specjalny, od roku 1995 noszący wyróżniające miano „Komandosów”. Jednostka składała się wówczas z trzech batalionów bojowych i jednostek zabezpieczenia. Od końca lat dziewięćdziesiątych następowała stopniowa profesjonalizacja i reformy organizacyjne.
Organizację Pułku oparto na zespołach bojowych. Od roku 2007 jednostkę przeniesiono w podporządkowanie Dowództwa Wojsk Specjalnych. Obecnie składa się z trzech zespołów bojowych.
Zobacz także galerię zdjęć Jednostki Wojskowej Komandosów >>
Do jego zadań należy prowadzenie szerokiego wachlarza operacji specjalnych w warunkach pokojowych, sytuacji kryzysowych i w czasie wojny , w tym rozpoznania specjalnego, akcji bezpośrednich, działań niekonwencjonalnych oraz wsparcia militarnego. Może także wykonywać innego rodzaju operacje, w tym związane ze zwalczaniem terroryzmu.
Obszerny artykuł o 1 Pułku Specjalnym Komandosów ukazał się w numerze 11/12 2010 SPECIAL OPS >>
Nabór do jednostki prowadzony jest w drodze selekcji (nazywanej weryfikacją) do której przystępować mogą żołnierze w służbie czynnej lub rezerwiści. Proces weryfikacji sprawdza kondycję psychofizyczną kandydatów, także podczas wymagającego etapu górskiego. Wybrani w toku selekcji żołnierze przechodzą następnie rygorystyczne szkolenie specjalistyczne zarówno w kraju, jak i za granicą oraz biorą udział we wspólnych ćwiczeniach z jednostkami sojuszniczymi.
Uzbrojeniem operatorów jednostki są karabinki rodziny HK416, a w latach wcześniejszych karabinki Beryl, pistolety HK USP i Glock 17, pistolety maszynowe rodziny MP5 i Glauberyt, karabiny wyborowe SAKO TRG-22, AI AWM-F i Barret M107, jak również inne typy broni.
Wykorzystywanych jest kilka typów pojazdów terenowych, w tym specjalne wersje HMMWV. Podczas działań wykorzystywane są mundury w standardowym kamuflażu WP wz.93, kamuflażu Wojsk Specjalnych „Suez” oraz kombinezony nomexowe.
Wyróżniającym nakryciem głowy żołnierzy Pułku jest od roku 2010 ciemnozielony beret , nawiązujący do tradycji 1 Samodzielnej Kompanii „Commando”. Wcześniej używane były berety czerwone, identycznie jak w wojskach aeromobilnych.
Pułk kontynuuje tradycje następujących jednostek specjalnych :
- 1 Samodzielnej Kompanii „Commando”,
- Polskiego Samodzielnego Batalionu Specjalnego,
- Batalionów Armii Krajowej „Zośka” i „Parasol”,
- 1 Batalionu Szturmowego i 62 Kompanii Specjalnej.
Święto jednostki obchodzone jest 8 października.
Żołnierze 1 Batalionu, jak i 1 PSK brali udział w szeregu misji zagranicznych, zarówno indywidualnie, jak i jako zwarte pododdziały. W tym ostatnim charakterze, komandosi z Lublińca brali udział w :
- operacji pokojowej „Amber Fox” w Macedonii (2001 – 2003). Podczas tej operacji dwaj żołnierze polegli w wyniku detonacji miny,
- operacji stabilizacyjnej w Iraku w latach 2003 – 2008 jako część Wielonarodowej Dywizji Centrum – Południe,
- operacji humanitarnej w Pakistanie (2005-2006),
- działaniach ochronnych w Afganistanie (2004),
- działaniach stabilizacyjnych w Afganistanie (od 2007 roku).
Dowódcy :
- płk Zbigniew Kwintal (1993 – 1999)
- płk Bogdan Kołtuński (1999 – 2003)
- płk Wojciech Jania (2003-2005)
- płk Piotr Patalong (2005-2006)
- płk Dariusz Dachowicz (2006-2010)
- płk Ryszard Pietras (2010 - )
Oficjalna strona jednostki: www.psk.mil.pl
