I Ty możesz mieć SPECIAL OPS nr 3/2016

wystarczy założyć konto w portalu special-ops.pl

Ewolucja systemu pododdziałów AT Policji cz.2

Na wzór obecnej struktury istniejącej w Biurze Operacji Antyterrorystycznych KGP system antyterrorystyczny w Policji składał będzie się z podobnie zorganizowanych podmiotów (Samodzielnych Pododdziałów Antyterrorystycznych Policji)
Na wzór obecnej struktury istniejącej w Biurze Operacji Antyterrorystycznych KGP system antyterrorystyczny w Policji składał będzie się z podobnie zorganizowanych podmiotów (Samodzielnych Pododdziałów Antyterrorystycznych Policji) Zdjęcia: BOA KGP, Andrzej Krugler, Mateusz J. Multarzyński

W 2015 roku w organizacji Policji zaszły istotne zmiany otwierające drogę do uporządkowania i znaczącego usprawnienia działania jednostek i komórek antyterrorystycznych. Polegały one na powołaniu Centralnego Odwodu Antyterrorystycznego Komendanta Głównego Policji oraz wprowadzeniu nowych regulacji dotyczących metod i form działania pododdziałów antyterrorystycznych Policji (patrz: „Ewolucja systemu pododdziałów AT Policji”  - „SPECIAL OPS” 3/2016).

In 2015 important changes were introduced in the organization of the Polish Police that allowed one to order and improve the work of anti-terrorist units and cells. They were based on the foundation of the Central Anti-Terrorist Reserve of the National Police Headquarters (COAT KGP) and introduction of the new regulations concerning the methods and forms of operation of the police anti-terrorist subunits (check also: „Evolution of the system of the police anti-terrororist subunits - part one”  - „SPECIAL OPS” 3/2016).

Zdjęcia: BOA KGP, Andrzej Krugler, Mateusz J. Multarzyński

Wprowadzone powyższe zmiany w policji dały podstawę funkcjonowania jednostek i komórek antyterrorystycznych, jako jednolitego systemu połączonych, przygotowanych do prowadzenia wspólnych działań podmiotów. Wydawało się, że jest to prosta droga do właściwego rozwoju tej formacji specjalnej, niestety na przełomie 2015 i 2016 roku przeprowadzona została kolejna w ostatnich latach reforma Komendy Głównej Policji.

Ówczesny Komendant Główny Policji insp. Zbigniew Maj za jeden z priorytetów postawił sobie „odchudzenie” struktury policyjnej centrali. Głównym środkiem do osiągnięcia tego celu miała być likwidacja Biura Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji i utworzenie w jego miejsce komponentu bojowego w Centralnym Biurze Śledczym Policji, w postaci Zarządu Operacji Antyterrorystycznych, a w skrajnym przypadku trzech niezależnych Wydziałów rozlokowanych w różnych zarządach terenowych CBŚP.

Jako uzasadnienie takiego rozwiązania w wywiadach prasowych inspektor Maj mówił, że należy lepiej wykorzystywać doskonale wyszkolonych antyterrorystów, między innymi do konwojowania najgroźniejszych przestępców, w tym członków zorganizowanych grup przestępczych. Podkreślał również w jego ocenie niewłaściwy rozkład czasu służby funkcjonariuszy BOA KGP, przejawiający się między innymi tym, że „…biorą oni udział średnio w jednej realizacji tygodniowo, a przez resztę czasu ćwiczą. Dla porównania: mniej liczni stołeczni antyterroryści takich akcji mają od trzech do pięciu w tygodniu…”.

Stanowisko to obrazuje istniejące od wielu lat u decydentów niezrozumienie sensu i celu istnienia jednostek antyterrorystycznych w Policji oraz specyfiki ich działalności.

Celem istnienia takich jednostek jest prowadzenie działań bojowych w reakcji na zdarzenia o charakterze terrorystycznym. Aby było to możliwe, funkcjonariusze muszą podlegać stałemu procesowi szkolenia, przerywanemu jedynie prowadzeniem działań bojowych. Jednocześnie jednostka taka jest jedynie zleceniobiorcą zadań stawianych przez inne podmioty (w tym CBŚP) i nie generuje sama działań bojowych.

Tak więc ilość tych działań zależy jedynie od liczby zleceń, na którą jednostka nie ma wpływu. Argumenty przytaczane przez Komendanta Głównego Policji pokazują, jak szkodliwe może być odwoływanie się do suchej statystyki, bez zrozumienia ocenianego obszaru. Rozwiązanie określone przez insp. Zbigniewa Maja niosło za sobą wiele zagrożeń dla zdolności bojowych Biura, w postaci:

  • pozbawienia samodzielności centralnej jednostki kontrterrorystycznej polskiej Policji, poprzez uzależnienie we wszystkich obszarach działania od decyzji Dyrektorów CBŚP;
  • likwidacji pionu logistycznego, funkcjonującego w ramach jednostki, co generowałoby znaczne utrudnienia w funkcjonowaniu jednostki. Biorąc pod uwagę ilość specjalistycznego sprzętu pozostającego na wyposażeniu oraz potrzebę stałej jego obsługi technicznej i serwisowej, w przypadku likwidacji pionu logistycznego wszystkie te czynności musieliby wykonywać funkcjonariusz pionu bojowego;
  • zmniejszenie liczby specjalistycznych szkoleń, w związku z potrzebą realizacji wielu różnych zadań niezwiązanych z działaniami bojowymi, a wynikających z funkcjonowania w ramach służby śledczej;
  • likwidacji komórki sztabowej działającej na co dzień jako kancelaria dowódcy jednostki, a w trakcie prowadzenia operacji bojowych rozwijanej jako sztab dowódcy działań, co uniemożliwiłoby właściwą realizację procesu dowodzenia tymi działaniami.

Koncepcja likwidacji Biura Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji powodowała de facto rozpad tworzącego się systemu jednostek i komórek antyterrorystycznych Policji, poprzez:

  • umieszczenie nowo tworzonej jednostki w służbie śledczej, podczas gdy wszystkie Samodzielne Pododdziały Antyterrorystyczne Policji oraz Sekcje Antyterrorystyczne Komend Wojewódzkich Policji pozostawały w służbie prewencyjnej, co uniemożliwiłoby scentralizowane zarządzanie całością sił i środków AT w skali kraju;
  • zniesienie jakiegokolwiek nadzoru ze strony dyrektora nowo tworzonego zarządu nad działalnością pozostałych jednostek i komórek antyterrorystycznych. W związku ze zmianą podporzadkowania dyrektor zarządu nie reprezentowałby w kontaktach z dowódcami pozostałych jednostek Komendanta Głównego Policji,
  • niemożliwość ujednolicenia wyszkolenia i wyposażenia specjalistycznego pomiędzy zarządem i pozostałymi jednostkami antyterrorystycznymi Policji, wynikająca między innymi z całkowicie różnych dysponentów środków budżetowych odpowiedzialnych za finansowanie działalności tych podmiotów, oraz różnych pozycji budżetowych, z których finansowana byłaby działalność tych podmiotów.

Poza wszystkimi powyższymi argumentami, przeciwko włączaniu BOA KGP do CBŚP był jeszcze jeden, bardzo istotny. Już raz takie rozwiązanie funkcjonowało, w 2003 roku. Warszawski SPAP zlikwidowano w związku z koniecznością zwiększenia stanu etatowego Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji i na jego bazie stworzono Zarząd Bojowy i Zarząd Wsparcia Bojowego w ramach służby śledczej.

Po wydarzeniach w Magdalence, kiedy w wyniku działań związanych z zatrzymaniem dwóch szczególnie niebezpiecznych przestępców śmierć poniosło dwóch funkcjonariuszy jednostki, a kilkunastu zostało rannych, okazało się, że takie rozwiązanie organizacyjne jest bardzo szkodliwe i powoduje obniżenie zdolności bojowej. W związku z tym bezzwłocznie powrócono do formuły samodzielnej jednostki bojowej, w efekcie czego 16 czerwca 2003 roku po raz pierwszy powstało Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji. Argumenty te przedstawione zostały Komendantowi Głównemu Policji przez prof. Kubę Jałoszyńskiego podczas spotkania w dniu 8 stycznia 2016 roku.

Nie była to odosobniona opinia. Wiele istotnych pytań, wyrażających obawy o dalsze funkcjonowanie polskiego systemu antyterrorystycznego, zadał dr hab. Ryszard Machnikowski w wywiadzie udzielonym dla portalu DEFENCE24.COM. Mimo to 11 stycznia 2016 roku insp. Maj podjął decyzję o likwidacji BOA KGP i włączeniu go do CBŚP, a koncepcja została formalnie przedstawiona w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. W międzyczasie jednak główny orędownik przedmiotowego rozwiązania, czyli insp. Zbigniew Maj, został odwołany ze stanowiska, co wraz ze zmasowaną krytyką tego rozwiązania doprowadziło do podjęcia w MSWiA decyzji o zaniechaniu likwidacji Biura Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji.

Nie bez znaczenia okazał się argument dotyczący bliskości zabezpieczenia bardzo ważnych wydarzeń, którymi były Szczyt NATO w Warszawie oraz Światowe Dni Młodzieży odbywające się w Krakowie. Wszelkie zmiany uruchomionego już systemu dowodzenia na kilka miesięcy przed działaniami musiały budzić znaczne obawy.

Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Jarosław Zieliński w jednym z wywiadów powiedział: „Rozważaliśmy sprawę usytuowania BOA i ewentualną zmianę w tym zakresie, ale po przemyśleniach i analizie wszystkich argumentów decyzja jest taka, że zostanie ono w Komendzie Głównej Policji i będzie nadal podległe komendantowi głównemu”. Dzięki takiemu rozwojowi wypadków możliwe było przygotowanie i przeprowadzenie operacji dotyczących zabezpieczenia wymienionych imprez zgodnie z opracowanymi założeniami, które były zbieżne z zapisami wprowadzonej 10 czerwca 2016 roku ustawy o działaniach antyterrorystycznych.

O autorze

Dr Michał „Łysy” Stępiński – adiunkt Zakładu Zarządzania Kryzysowego, Instytutu Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego, Wydziału Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, adiunkt Instytutu Bezpieczeństwa Narodowego, Społecznej Akademii Nauk w Łodzi, członek Stowarzyszenia Ekspertów Bezpieczeństwa RP, w latach 1990–2016 funkcjonariusz Policji, pełnił służbę w jednostkach antyterrorystycznych Policji m.in. jako dowódca Samodzielnego Pododdziału Antyterrorystycznego Policji oraz dyrektor Biura Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji. Członek zespołu powołanego przez Komendanta Głównego Policji do opracowania koncepcji usprawnienia, koordynacji i ujednolicenia systemu jednostek i komórek antyterrorystycznych Policji. Obecnie odpowiedzialny w WSPol w Szczytnie za szkolenie i doskonalenie w zakresie dowodzenia działaniami kontrterrorystycznymi w Policji.

Podoperacja o kryptonimie „KONTRA” (prowadzona w ramach operacji policyjnej o kryptonimie „PRZYMIERZE”), dotycząca zabezpieczenia kontrterrorystycznego Światowych Dni Młodzieży, pokazała, że system zarządzania siłami i środkami jednostek antyterrorystycznych Policji w formule Centralnego Odwodu Antyterrorystycznego Komendanta Głównego Policji jest wydajny i pozwala na skuteczne dysponowanie tymi siłami w skali kraju. Po raz pierwszy całe polskie AT podlegało formalnie pod jednego decydenta, którym był dowódca COAT KGP, podinsp. Dariusz Zięba (dyrektor BOA KGP), pełniący jednocześnie funkcję dowódcy podoperacji „KONTRA”. Jak się okazało, rozwiązanie takie pozwoliło również na właściwe koordynowanie działań z komponentem Wojsk Specjalnych skierowanym na podstawie decyzji Prezydenta RP do pomocy Policji.

Analiza przeprowadzonych operacji oraz wnioski, jakie z niej wynikały, doprowadziły do podjęcia decyzji przez nowego Komendanta Głównego Policji nadinsp. Jarosława Szymczyka o dalszym rozwoju systemu jednostek i komórek antyterrorystycznych polskiej Policji. W dniu 29 września 2016 roku wydał on Decyzję nr 332, którą powołał zespół do opracowania koncepcji usprawnienia, koordynacji i ujednolicenia systemu jednostek i komórek antyterrorystycznych Policji, którego przewodniczącym został podinsp. Dariusz Zięba, dyrektor BOA KGP. Do zadań zespołu należało:

  • opracowanie propozycji organizacji, stanu etatowego oraz rozlokowania jednostek i komórek antyterrorystycznych Policji oraz komórek minersko-pirotechnicznych w kraju;
  • opracowanie założeń do powołania służby antyterrorystycznej jako specjalistycznego pionu Policji realizującego działania kontrterrorystyczne, odpowiedzialnego za całość przedsięwzięć związanych z planowaniem, przygotowaniem, prowadzeniem i utrzymaniem gotowości do działań bojowych i wsparciem działań ratowniczych oraz reakcją na zdarzenia kryzysowe wymagające użycia specjalistycznych sił i środków lub specjalnej taktyki działania w skali kraju;
  • opracowanie wykazu oraz zakresu zmian aktów prawnych dotyczących zadań oraz organizacji jednostek i komórek Policji w odniesieniu do zadań nałożonych na Policję przez Ustawę z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (DzU poz. 904, z 2016 r.).

Koncepcja została opracowana i przedłożona Komendantowi Głównemu Policji. W styczniu 2017 roku nadinsp. Jarosław Szymczyk zatwierdził ją w całości oraz przekazał do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, gdzie również zyskała akceptację. Prace zespołu, a także wprowadzanie koncepcji w życie bezpośrednio nadzoruje i wspiera nadinsp. Jan Lach, zastępca komendanta Głównego Policji.

Czytaj też: Ewolucja systemu pododdziałów AT Policji >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!
Ten artykuł jest PŁATNY. Aby go przeczytać, wykup dostęp.
DOSTĘP ABONAMENTOWY
DOSTĘP SMS
W celu uzyskania dostępu do pełnego tekstu
niniejszego artykułu wyślij SMS o treści:
AP.SP4ZL na nr 74068
Opłata za wysłanie SMS-a: 4 zł + VAT (4,92 zł brutto)
Serwis SMS obsługiwany przez Dotpay
Usługa dostępna jest w sieciach: T-mobile, Orange, Plus GSM, Play, Heyah, Sami Swoi. Usługę Premium SMS obsługuje Dotpay.
Właścicielem portalu jest Grupa MEDIUM Sp. z o.o. S.K.A., z siedzibą w Warszawie, przy ul. Karczewskiej 18.
Zwrotnym sms-em otrzymasz Kod Dostępu, który wpisz w poniższe okienko. Kod będzie aktywny przez 24 godziny od pierwszego zalogowania.
Reklamacje usługi prosimy zgłaszać przez formularz reklamacyjny
Masz już abonament - zaloguj się:
:
:
zapomniałem hasła
Nie posiadasz konta - kliknij i załóż »
Nie masz abonamentu - wykup dostęp:
Abonament umożliwia zalogowanym użytkownikom dostęp do wszystkich płatnych treści na naszym portalu.
Dostępne opcje abonamentowe:
Pakiet: roczna prenumerata papierowa (6 numerów) + roczny dostęp do wszystkich treści portalu - 70,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Prenumerata elektroniczna (365 dni) - 70,00 zł
Roczny dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Dwuletni dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie! - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś dwuletnią prenumeratę papierową, masz możliwość dokupienia dwuletniego dostępu do wszystkich treści elektronicznych w promocyjnej cenie (prosimy o podanie nr faktury lub nr klienta w uwagach do zamówienia. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Roczny dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie! - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość dokupienia dostępu do wszystkich treści elektronicznych w promocyjnej cenie (prosimy o podanie nr faktury lub nr klienta w uwagach do zamówienia. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Prenumerata elektroniczna (30 dni) - 18,00 zł
30 dniowy dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Pakiet: dwuletnia prenumerata papierowa (12 numerów) + dwuletni dostęp do wszystkich treści portalu - 130,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Regulamin korzystania z portalu Special-Ops.pl - zobacz regulamin
Uwagi prosimy zgłaszać na adres:
Artykuł pochodzi z: magazynu SPECIAL OPS nr 4/2017

Komentarze

2
Marcin / 30-09-2017, 15:53
MyŚlę, że użycie terminu kontrterrorystyczny chociaż adekwatnego, to jednak trudnego do wymówienia i w związku z tym niełatwo przyjmującego się. Dużo łatwiejszy i równie trafny byłby termin "przeciwterrorystyczny". Jest on już stosowany np. przed żołnierzy JW GROM.
mARCIN / 30-09-2017, 16:30
W poprzednim wpisie pomyliłem się: miałem na myśli wyłącznie to, że termin "kontrterrorystyczny" trudno wymówić i z tej przyczyny nie będzie się łatwo przyjmował. Zamiast niego lepiej używać słowa "przeciterrorystyczny" co jest proste do wypowiedzenia, oraz równie trafnie oddaje istotę działań.

Przeczytałem w całości oba teksty i wydaje mi się, że ewolucja policyjnego AT zmierza we właściwą stronę, a nawet idzie w awangardzie rozwiązań światowych (podobne działania podejmowane są w policji francuskiej).
Uważam też, że kolejnym krokiem powinno stać się utworzenie współpracujących z tworzącym się jednolitym pionem AT policji grup specjalnych w komendach szczebla powiatowego. Nie mam tu na myśli grup stricte szturmowych tj. nieudane eksperymenty z Drużynami Specjalnymi w latach 80, lecz coś nieco innego.
Otóż sądzę, że w razie wystąpienia konfrontacji z uzbrojonymi i zdeterminowanymi bandytami formacje AT choćby nawet były aeromobilne (co jak wiemy jest problematyczne i dotyczy tylko dawnych SPAT z największych miast) dotrą stosunkowo późno. Tymczasem wymiana ognia w terenie zurbanizowanym niesie poważne ryzyko postrzelenia osób przypadkowych. Stąd korzystnie byłoby mieć w każdej KPP 24h/ 7dni w tygodniu przynajmniej dwóch f-szy wyszkolonych i wyposażonych w używaniu broni precyzyjnej i znających podstawy taktyki CQB. Uzbrojenie ich w karabinki automatyczne z lunetą, które przewoziliby podczas służby w radiowozie pozwoliłoby uczynić interwencje policyjne z użyciem broni bezpieczniejszymi i skuteczniejszymi. Uważam, że wyszkolenie nieetatowej drużyny złożonej z np. 10 f-szy pionu prewencji (z patroli) czy kryminalnego (wywiadowcy) tak aby przynajmniej 2 było stale dostępnych nie powinno nastręczyć trudności. Dziś przecież np. ponad połowa negocjatorów w policji pracuje w ramach zespołów nieetatowych i nie powoduje to negatywnych konsekwencji w sensie ich skuteczności.
Podstawowe szkolenie w BOA i okresowe zgrupowania szkoleniowe z lokalnym SPAP byłyby łatwe do zorganizowania, a w zamian uzyskujemy zespoły pierwszej odpowiedzi w razie zaistnienia aktów skrajnego bandytyzmu.
Kolejna rzecz, to uważam konieczność przygotowania ramowego schematu reakcji i organizacji działań w razie wystąpienia sytuacji typu "active shooter". Powinna ona objąć f-szy z patroli, wywiadowców, a także służbę dyżurną. Celem jest przygotowanie i przećwiczenie w praktyce wzorca działań w okolicznościach, w których rozpoznano, że celem sprawcy nie jest wysuwanie żądań, lecz zamordowanie możliwie największej liczby ludzi np. w dużym centrum handlowym, szkole, urzędzie, kinie, dworcu komunikacyjnym itp. Również w takich okolicznościach AT dotrze dopiero po czasie, a patrole prewencji powinny zadziałać tak, aby uratować jak najwięcej ludzi i możliwie szybko wyeliminować sprawcę. Schemat działań powinien obejmować:
- dotarcie na m-ce i ocenę sytuacji
- izolację m-ca i ewakuację osób trzecich, oraz kontrola tych osób pod kątem ukrycia się wśród nich sprawcy
- opanowanie kluczowych punktów obiektu (uważam, że w przypadku funkcjonowanie w obiekcie monitoringu wizyjnego to właśnie pomieszczenie skąd się nim kieruje powinno zostać najpierw przejęte
przez policję)
- systematyczne przeszukanie obiektu celem obezwładnienia lub eliminacji sprawcy
- zorganizowanie pomocy dla poszkodowanych i współdziałania z innymi niebojowymi podmiotami ratowniczymi
- przygotowanie się do przybycia specjalistycznego oddziału szturmowego.
Sądzę, że warto rozważyć te pomysły.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Bogaty wybór akcesoriów oraz części strzelectwa » Telefony do zadań specjalnych - czego możesz się po nich spodziewać »

 


 Wypróbuj odzież na miarę Twoich potrzeb!


Do produkcji używamy możliwie najwyższej jakości materiałów, by oferta w pełni zaspokajała oczekiwania klientów (...) czytaj dalej »

 


Chcesz zdiagnozować zagrożenie chemiczne? Dowiedz się, jak to zrobić » Poznaj cechy charakterystyczne dobrych butów taktycznych »

 


Poznaj prawdę o szkoleniach taktycznych »


 


Jak obserwować z kilku kilometrów » Szykujesz się na wyprawę w nieznane? Dowiedz się, jak uzdatnić wodę »

 


Jak zdobyć uprawnienia do prowadzenia strzelań z broni »


 

 

Ekwipunek na każdą okazję! Nie wahaj się z niego skorzystać » Jak szybkie odpinanie plecaka sprawdza się w trudnych sytuacjach »

 


Gdzie ubierzesz się taktycznie od stóp do głów »



 

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Special-ops.pl... dowiedz się więcej »

Aktualny numer

5/2017
SPECIAL OPS 5/2017
W miesięczniku m.in.:
  • - WZD MOSG
  • - BENELLI M4 - Strzelba bojowa
Sebastian Cybulski
Niejeden z nas w życiu zakochał się w kobiecie, niejeden z nas w życiu z tego powodu...
Michał Piekarski
W ostatnich dniach września wydana została nowa książka poruszająca temat udziału...
Sebastian Cybulski
- Kapralu, proszę odczytać modlitwę - z tymi słowami zwrócił się do mnie polski...
Sebastian Cybulski
Od zarania dziejów na świecie istnieją ludzie, którzy w imię honoru poświęcą wszystko,...
Sebastian Cybulski
Wielu chętnych chcących wstąpić w szeregi Legii Cudzoziemskiej, słyszało o legendarnej...
KSIĘGARNIA MILITARNA POLECA:
Sortmund
Sortmund
Sortmund jest firmą specjalizującą się w dostawie umundurowania dla większości służb mundurowych w Polsce. Współpracujemy z wieloma uznanymi...

Miasto – Masa – Masakra, czyli o współczesnych i przyszłych konfliktach

Awangarda Krakowska z Tadeuszem Peiperem na czele w swoim manifeście zdefiniowała metropolię w trzech słowach: miasto – masa – maszyna....wiecej »
Rzetelna Firma
Copyright @ 2010-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl