Nielegalni

„Nielegalni” to powieść szpiegowska, rozgrywająca się współcześnie w Polsce, Szwecji, Rosji na Białorusi i Ukrainie, z wplecionymi epizodami historycznymi z czasów II wojny światowej oraz wieloma współczesnymi wątkami politycznymi i osobami z życia publicznego. Autor odkrywa tajemnice stosunków polsko-rosyjskich, sięgając do lat 40. ubiegłego wieku i nieznanych dotąd wątków katyńskich oraz dokumentów IPN. Nawiązuje do współczesności, odsłaniając kulisy obejmowania władzy w Polsce przez prawicę. Tropi polskiego łącznika Al-Kaidy oraz pokazuje metody działania szwedzkich służb specjalnych.

Bohaterami powieści są tzw. nielegałowie, supertajni szpiedzy posługujący się za granicą nową tożsamością i dorobioną „legendą”.

Po tak interesującym opisie, skuszony reklamami i ciekawie przeprowadzoną promocją książki w mediach i na stronach wydawnictwa postanowiłem, że kupię ją przy okazji najbliższych zakupów książkowych. „Nielegalnych” dostałem jednak w prezencie na gwiazdkę, ktoś miał nosa, za kilka dni miałem zamiar sam kupić tą książkę. Czyta się ją lekko, przyjemnie. Użyty język jest giętki, plastyczny, narracja prowadzona starannie, z pomysłem. Czasem mogą denerwować skoki pomiędzy wątkami, ale w moim przynajmniej przypadku powodowało to, że jeszcze szybciej chciałem dowiedzieć się jaki będzie ciąg dalszy danego wątku.

Książkę można kupić w Księgarni Militarnej >>

Fabuła, mocno osadzona w realiach polskich służb specjalnych i ich otoczki, czyli polityki, daje dużo do myślenia, zmusza do chwilowej refleksji, zastanowienia się nad niektórymi wydarzeniami,

Chciałbym napisać same superlatywy o książce i pewnie by tak było... gdybym pisał recenzję kilka dni po jej przeczytaniu, a muszę przyznać, że te 800 stron minęło szybko, b. szybko. Książkę czyta się przyjemnie, autor zadbał o detale, opisując je w taki sposób, że odnosi się wrażenie, że zna temat doskonale, był w wielu miejscach, które opisuje, zna ich topografię, mentalność i przyzwyczajenia mieszkańców miast, narodów oraz tajniki pracy wywiadowczej. Przyznam, że wszystko to można zapewne wyczytać w wielu książkach, zebrać w całość i sprawnie ubrać w słowa, w tym wypadku miałem jednak wrażenie, wręcz byłem przekonany, że autor to rzeczywiście oficer polskiego wywiadu, pracujący wiele lat za granicą i świetnie znający realia życia w państwach, które opisuje.

Gra operacyjna prowadzona przez polskie i szwedzkie służby specjalne ze Służbą Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej jest przedstawiona w ciekawy sposób, z pomysłem. Jednak czegoś brakowało. Zajęło mi trochę czasu by stwierdzić czego. Bardzo możliwe, że rzeczywistość pracy wywiadowczej i gier operacyjnych nie jest aż tak ciekawa, zawiła jak nam się może wydawać, ale sądzę, że w książce można pokusić się o zaprezentowanie bardziej skomplikowanego obrazu, wprowadzić więcej fikcji, zapomnieć o tym co było... Spowodować by książka nie była przewidywalna, zwroty akcji były spektakularne, a tok myślenia czytelnika był czasem zgubny, zabrakło mi trochę wodzenia za nos. Zbyt wiele rzeczy układało po myśli naszych. Nie chcę przez to napisać, że książka była przewidywalna. Całość układała się w logiczną całość, sprawnie poprowadzoną, wszystkie jej wątki były poprowadzone ze znajomością tematu, warsztatu literackiego. Żaden z wątków nie był oderwany od całości, każdy z nich był ciekawym uzupełnieniem innej części.

Gdzieś wyczytałem, że „autor skutecznie odbudowuje oblewany do tej pory pomyjami etos polskich służb specjalnych”. Zgadzam się z tym częściowo, autor nie kryje, że w polskich i nie tylko służbach jest trochę patologii, nie wszystko szło tak jak powinno. Nie wini za wszystko polityków, jest świadomy tego, że wiele zależało także od pracy ludzi w nich zatrudnionych. Jednoznacznie wskazuje winnych takiemu stanowi rzeczy. Pokazuje, że życie i praca w służbach specjalnych, szczególnie polskich, to ciężki kawałek chleba, w którym oprócz walki z przeciwnikiem zewnętrznym, często o wiele trudniejsze są gry i pojedynki z szefami, naszymi politykami, samym sobą, własnymi przekonaniami… I mam wrażenie, że największy ciężar tej pracy to właśnie politycy, niekompetentni często szefowie, brak stabilności, wizji i… świadomości czym są służby specjalne dla państwa i jak je można wykorzystywać do budowy sprawnego państwa.

"Nielegalni" to ciekawa lekcja historii, polityki i nauki o państwie. Mimo niektórych niedociągnięć, których nie mógł uniknąć autor gorąco polecam tą publikację. Jest to naprawdę wartościowe 800 stron, sądzę, że po jej przeczytaniu nikt nie powinien być zawiedziony.

PS. Dopisane po kilku dniach leżenia recenzji:
Mało profesjonalne z mojej strony, ale jednak trochę zmieniam zdanie - zwroty akcji były, może nie tak spektakularne jak tego bym chciał, nie tak zaskakujące jak np. w "Rebelii" ale miały swój urok i potrafiły zaskoczyć.